Phân tích ngành Than và triển vong trong năm 2010

NGÀNH THAN :

Nhìn từ góc độ ngành thì năm 2010, ngành than sẽ có khá nhiều yếu tố tích cực. Về mặt sản lượng, TKV đặt chỉ tiêu tiêu thụ 43 triệu tấn (tương đương với sản lượng năm 2009), trong đó xuất khẩu giảm còn 18 triệu tấn, tiêu thụ trong nước tăng lên 25 triệu tấn so với năm ngoái. Về mặt giá cả, theo đại diện của TKV, giá than xuất khẩu ước tính tăng khoảng 20% so với giá xuất khẩu năm 2009, giá bán than trong nước theo lộ trình cũng sẽ tăng lên.


Vậy liệu các công ty khai thác than có được hưởng lợi? Ở thời điểm hiện tại, định mức lợi nhuận (trên chi phí định mức) dự kiến cho năm 2010 là 3% (bằng với mức đã điều chỉnh cho năm nay). Với sản lượng không thay đổi nhiều so với năm ngoái, thì lợi nhuận dự kiến cũng không có nhiều thay đổi.


Với diễn biến tích cực của giá bán than như trên đã nói thì khả năng TKV nâng định mức lợi nhuận lên 3,5-4% (như đã nâng từ 2% lên 3% trong năm nay) là khá cao, ảnh hưởng tích cực lên lợi nhuận các công ty và cổ phiếu các công ty niêm yết.

Mặc dù ngành than có PE thấp nhất thị trường song việc các công ty này chỉ dành một tỷ lệ lợi nhuận nhỏ để trả cổ tức (15-16%) là nguyên nhân làm giảm tính hấp dẫn của cổ phiếu.


Ngành than được đánh giá là có tiềm năng lớn, nhưng do một số đặc thù của ngành, nên nhà đầu tư chưa đặt nhiều kỳ vọng vào cổ phiếu than.

Tiềm năng cổ phiếu ngành than

Hiện có 7 công ty than trực thuộc Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) niêm yết trên Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX)

So với mức P/E của thị trường hiện tại, P/E của ngành than đang ở mức rất hấp dẫn (3,37 lần so với mức trung bình 20 lần của toàn thị trường). Mức P/E thấp cho thấy cổ phiếu ngành than đang khá hấp dẫn, tuy nhiên, cũng phản ánh sự đánh giá chưa cao của các nhà đầu tư với nhóm cổ phiếu than.

Kỳ vọng ngắn hạn của giới đầu tư đang gia tăng, khi TKV đã có quyết định chính thức nâng giá bán than của các đơn vị trong tập đoàn thêm 30% và có khả năng nâng tới 100%. Ngoài ra, việc TKV tăng giá và điều chỉnh tăng sản lượng lên 43 triệu tấn trong năm nay, sẽ giúp một số công ty có thể tăng doanh thu và lợi nhuận

Dựa theo EPS, có thể chia cổ phiếu ngành than thành 2 nhóm.
- Nhóm một gồm 3 công ty: THT, NBC và TDN,
- Nhóm hai gồm 4 công ty còn lại, với EPS 4 quý gần nhất thấp



Trong nhóm 1, THT đang có mức thanh khoản tốt nhất, với trung binh khoảng hơn 300.000 cổ phiếu/phiên (tính trung bình trong 10 phiên gần nhất). Tiếp theo là NBC, với gần 90.000 cổ phiếu giao dịch/phiên, trong khi TDN thanh khoản thấp hơn ở mức gần 30.000 cổ phiếu. Khả năng sinh lời của THT ở mức tốt nhất trong nhóm này, ROA và ROE của THT ở mức 11,4% và 53,2%, giá trị sổ sách đạt 19.330 đồng/cổ phiếu.

Đối với cổ phiếu thuộc Nhóm 2, ngoại trừ TC6 có thanh khoản khá tốt (trung bình trong 10 phiên gần nhất khoảng 80.000 cổ phiếu/phiên), các cổ phiếu còn lại thanh khoản thấp, chỉ trên dưới 20.000 cổ phiếu/phiên.

Nhà đầu tư chưa đặt nhiều kỳ vọng
Mặc dù có P/E rất hấp dẫn, nhưng nhà đầu tư vẫn chưa đặt nhiều kỳ vọng vào cổ phiếu ngành than. Nguyên nhân là do định mức lợi nhuận năm nay của các công ty than vẫn ở mức 2% ( TKV đã tằng lên 3% và theo dự đoán của stock_vnexpress thì năm 2010 có thể lên 3-4%)

Ngoài ra, xuất lậu than vẫn rất phổ biến và khó kiểm soát. Hiện vẫn chưa có số liệu chính thức về số lượng than xuất lậu ,lượng than sản xuất do TKV công bố hàng năm chưa phản ánh chính xác lượng than sản xuất thực tế.

Bên cạnh đó, một số đặc thù của ngành than cũng làm giảm tính hấp dẫn của cổ phiếu ngành này.

- Thứ nhất là việc các công ty ngành than chỉ dành một tỷ lệ lợi nhuận nhỏ để trả cổ tức (15-16%), trong khi trích quỹ khen thưởng, phúc lợi rất cao. Đây cũng là nguyên nhân làm giảm tính hấp dẫn của cổ phiếu ngành than.

- Thứ hai, các doanh nghiệp ngành than chưa chủ động trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, do chịu sự điều tiết và quản lý của công ty mẹ (TKV). Hàng năm, cáo công ty đều khai thác than theo các hợp đồng ký với TKV và giá bán than cùng việc phân chia lợi nhuận đều do TKV điều phối quyết định.

4. Cổ phiếu ngành than - Tiềm năng thực tế


a. Than Hà Tu (HNX: THT)


Khả năng sinh lời của THT ở mức tốt nhất trong nhóm này, ROA và ROE trailing của THT ở mức 11.4% và 53.2%, giá trị sổ sách đạt 19,330 đồng/cp. Tuy nhiên THT hiện nay theo đánh giá tại Quảng Ninh thì không còn nhiều tiềm năng để tăng trưởng do trữ lượng khai thác không còn nhiều.


Hiện công ty đã khai thác được trên 100 năm, trữ lượng còn lại chỉ khoảng 25 triệu tấn, cùng với những thông tin về sự điều hành không còn thực sự hiệu quả của ban giám đốc là những lý giải được đưa ra cho việc THT không thực sự thu hút nhà đầu tư bản địa. Sở hữu nước ngoài tại THT cũng ở mức thấp (0.3%) nếu so với NBC (8.9%) hay TDN (18.4%).


THT đang được các nhà đầu tư đánh giá quá cao một phần thể hiện ở tính thanh khoản tốt (TB 10 phiên gần nhất là trên 300,000 cp



b. Than Núi Béo (HNX: NBC)


NBC được đánh giá cao hơn về trữ lượng cũng như chất lượng than. Sau khi TKV nâng mức sản lượng khai thác cho năm 2009 lên 43 triệu tấn thì NBC cũng đăng ký nâng mức tiêu thụ than từ 4.5 triệu tấn lên 4.8 triệu tấn qua đó ước tính lợi nhuận cả năm của NBC vào khoảng 1,691 tỷ đồng (kế hoạch cũ là 1,497 tỷ đồng) với lợi nhuận sau thuế khoảng 33.8 tỷ đồng, tương đương EPS năm 2009 ở vào khoảng 5,638 đồng và mức P/E dự kiến vào khoảng 9.5 lần.


Ngoài ra, theo những nguồn tin từ Quảng Ninh thì NBC khai thác để phục vụ xuất khẩu là chính và với việc gần đây Goldman Sachs đưa ra dự báo trong đó ước tính giá than xuất khẩu ở mức 180 USD/tấn thay vì mức 155 USD/tấn như trước đó nên sự kỳ vọng trong trung và dài hạn đối với NBC là có cơ sở. Mặt khác với lộ trình điều chỉnh giá của TKV thì khả năng trong các năm sắp tới doanh thu của các công ty ngành than sẽ tăng đáng kể, tuy nhiên vẫn còn những rào cản từ phía TKV về vấn đề định mức lợi nhuận .


C. Than Đèo Nai (HNX: TDN)


TDN cho thấy nhiều tiềm năng do giá vẫn ở mức hấp dẫn so với các công ty trong nhóm.

TDN được đánh giá khá cao ở chất lượng than tốt cùng trữ lượng còn lại khá lớn, 65.6 triệu tấn, đủ cho TDN khai thác trong vòng 28 năm nữa là những lợi thế của TDN.

Tuy không có đột biến về lợi nhuận tuy nhiên với các chỉ tiêu tài chính tốt, chỉ đứng sau THT và xếp trên NBC, thì TDN cũng là một cơ hội cho các nhà đầu tư theo trường phái an toàn mặc dù tính thanh khoản khá thấp sẽ không thực sự hấp dẫn đối với các nhà đầu tư ngắn hạn.

c.Than Cọc Sáu (HNX: TC6)


Với trên 100 năm khai thác, hiện nay trữ lượng còn lại của TC6 là không nhiều, chỉ còn khoảng 33 triệu tấn. Thời gian khai thác còn lại khoảng từ 8 – 10 năm, TC6 không được đánh giá cao về tiềm năng do trữ lượng các mỏ than đã gần cạn kiệt. Công ty cũng thực hiện điều chỉnh đăng ký lại kế hoạch với TKV qua đó nâng sản lượng tiêu thụ từ 3.3 triệu tấn lên 3.6 triệu tấn trong năm nay. Với sự điều chỉnh này, lợi nhuận sau thuế năm 2009 của TC6 được ước tính khoảng 34.37 tỷ đồng tương đương mức EPS cả năm vào khoảng 3,438 đồng, P/E forward ở mức 10.3 lần.


Với trữ lượng còn lại khá thấp (gần giống THT) thì khó có thể kỳ vọng ở dài hạn. P/E ở mức rất hấp dẫn nếu bỏ qua các đặc thù ngành (phụ thuộc TKV, mức cổ tức thấp) và so sánh với toàn thị trường. Cân nhắc đầu tư vào TC6 do tính thanh khoản khá, và lợi nhuận được điều chỉnh tăng trong năm nay.


d.Than Cao Sơn (HNX: TCS)


Được đánh giá khá cao về chất lượng than và trữ lượng dồi dào khoảng 170 triệu tấn (đủ khai thác trong 70 năm nữa với công suất khai thác tại thời điểm này).


Với tính thanh khoản thấp (trung bình khoảng gần 22,000 cp/phiên) rõ ràng các nhà đầu tư ngắn hạn sẽ không tìm được sự hấp dẫn ở cổ phiếu này, và sự quan tâm sẽ chỉ còn từ phía các nhà đầu tư trung và dài hạn.


e.Than Mông Dương (HNX: MDC)


Là công ty hiện có khối lượng niêm yết lớn nhất trong số các công ty ngành than trên HNX với 12.3 triệu cổ phiếu. Tuy nhiên tính thanh khoản của công ty hiện khá thấp (gần 30,000 cp/phiên) và con số này nói lên khá nhiều điều. Xét trong nhóm 2, MDC có trữ lượng khai thác còn lại thấp nhất, chỉ còn hơn 10 triệu tấn, công ty chỉ còn khai thác lộ thiên được trong 2 năm nữa sau đó phải chuyển sang khai thác hầm lò hoàn toàn


Khuyến nghị các nhà đầu tư không nên muc MDC tại thời điểm này.

f.Than Hà Lầm (HNX: HLC)

HLC hiện niêm yết 9.3 triệu cổ phiếu trên sàn HNX, mức thanh khoản hiện đang thấp nhất trong số các công ty than (khoảng hơn 21,000 cp/phiên trong 10 phiên gần nhất). Lợi thế của HLC đến từ trữ lượng than dồi dào (còn khoảng 223 triệu tấn).
Khuyến nghị HLC chưa nên xem xét đưa vào danh mục tại thời điểm này.



Túm lại, trong các cty ngành than đang niêm yết trên sàn Hastc thì NBC và TDN được đánh giá cao qua chỉ số cơ bản và cũng như tiềm năng phát triển trong những năm tới. Có thể xem xét đầu tư vào hai công ty nà