Trong báo cáo của UBGSTC có nói tới con số nợ xấu hơn 11% cuối 2011 (11% của 2.800.000 tỷ dư nợ). Báo cáo này còn đưa một số thông tin khá choáng khác như LN 2011 theo báo cáo của toàn khối NH là 48.000 tỷ, nhưng con số thực tế là-117.000 tỷ(sai lệch là 155.000 tỷ). Trường hợp HBB là ví dụ phản ánh khá đúng con số sai lệch trên. Nếu hạch toán đúng như số UBGS nêu, thìVCSH của toàn hệ thống NH đã giảm gần 50%trong năm 2011 so với con số đã công bố.

Nợ xấu của các NH vẫn đang tăng trong nửa đầu 2012. Ai làm Banking analyst sẽ thấy khoản phải thu của khách hàng trong BCTC của nhiều NH tăng mạnh. Họ đã hạch toán những khoản lãi vay mà khách chậm trả (hoặc ko thể trả) vào thu nhập từ lãi vay. Thống kê toàn hệ thống con số này hiện là 42.000 tỷ tăng hơn 2 lần so với cuối 2010. Nếu lấy lãi suất cho vay bình quân 14% (cả USD và VND) thì 42.000 tỷ thu nhập từ lãi vay hạch toán sai này đến từ 300.000 tỷ tín dụng không trả được lãi vay đúng hạn nhưng vẫn đang được để ở nợ nhóm 1 (nhóm được phép hạch toán thu nhập lãi vay). Lợi nhuận công bố của các NH đang được bơm thổi từ 2 nguồn:
1. Hạch toán thiếu nợ xấu => hạch toán thiếu dự phòng
2. Hạch toán sai thu nhập lãi vay từ các khoản vay ko còn khả năng trả lãi khi đúng ra các khoản vay này phải được đưa vào các nhóm nợ xấu tương ứng.

Các DN Việt Nam từ NH đến BĐS và các loại hình DN khác vẫn đang trong giai đoạn cố gắng làm đẹp con số lợi nhuận bằng cách che đậy các khoản lỗ thực tế vào các khoản mục: phải thu, hàng tồn kho, xây dựng dở dang... NH và DN đang sống với hy vọng một kịch bản “hạ cánh mềm” rằng 3-5 năm tới, đà hồi phục của nền KT sẽ tự giúp họ xóa dần các khoản lỗ, nợ xấu... và lại rũ bùn đứng dậy sáng lòa.

Cách làm này khả thi trong điều kiện quy mô các khoản nợ xấu là nhỏ so với GDP, và GDP vẫn giữ nhịp tăng trưởng mạnh trong môi trường quốc tế thuận lợi (VN 1998-2000, TQ 1993-1995). Việt Nam hiện nay không có đủcác điều kiện cho kịch bản hạ cánh mềm!

Khi khủng hoảng xảy ra ở Indo và Thái, chỉ trong 1 năm 1998, Vốn CSH của toàn hệ thống NH đã âm. Các DN BĐS lớn nhất của Thái đã chấp nhận bán tháo hàng tồn kho và book lỗ lớn trong 3 năm liền để thoát khỏi cảnh nợ nần, duy trì sự tồn tại. Mặc dù vậy, nợ xấu trong hệ thống NH tiếp tục ở mức cao trên 30% trong suốt giai đoạn 1998-2001. Tăng trưởng GDP Thái giai đoạn này chỉ bằng chưa tới ½ mức trung bình giai đoạn 1991-1996. Chỉ khi Thaksin lên nắm CP và kinh tế thế giới chao đảo sau bong bóng dotcom, các nhóm lợi ích mới chấp nhận buông bỏ hy vọng hạ cánh mềm và nợ xấu được xử lý triệt để hơn (giảm xuống dưới 10%). Kinh tế Thái và SET index tăng tốc trở lại từ 2002.

Ở Việt Nam, thâm chí chúng ta còn chưa tới giai đoạn các thực tế thua lỗ, khó khăn được phản ánh trung thực vào báo cáo kết quả kinh doanh và làm hụt đi đáng kể (thậm chí biến mất) vốn CSH của nhiều NH và DN. Điều này nếu xảy ra trong nửa cuối 2012 và 2013 sẽ đưa các con số thống kê PB, PE và cả Index về mức thực chất của nó. TTCK Việt Nam, ở mức định giá có phần ảo hiện nay, thậm chí còn chưa rẻ hơn so với mặt bằng chung khu vực và thế giới. (PE 10.x vs. 9.x của Global Emerging Market - Bloomberg).

Đầu năm nay nhiều người (trong đó có tôi) đã kỳ vọng vào kịch bản NHNN đủ khả năng làm triệt để và nhanh việc tái cơ cấu NH và nợ xấu. Khi đó các con số xấu xí sẽ bộc lộ. Khi không được đảo nợ, giãn nợ, các công ty cũng buộc phải đẩy nhanh quá trình bán rẻ tài sản, dự án để book lỗ hoặc thậm chí phá sản. Khi ấy đáy của TTCK sẽ là một đáy thực chất hơn và sâu hơn so với đáy đã có vào 1/2012. Nhưng thay vì một đáy sâu và triệt để như vậy, CP, NHNN và cả các ông chủ DN đang chọn cách tạo những đáy nông và hy vọng vào "hạ cánh mềm".

Thực tế đang cho thấy, chỉ khi nào tất cả cùng thừa nhận kịch bản hạ cánh mềm không khả thi và chấp nhận từ bỏ những nỗ lực che dấu số liệu để kéo dài sự sống ngắc ngoải thì lúc đó thị trường mua bán nợ mới có cơ hội phát triển thực sự và cục máu đông nợ xấu mới tiêu tan. Lúc đó sẽ có các cơ hội cho đầu tư đích thực để đón một chu kỳ phục hồi mới của kinh tế và TTCK.

Còn bây giờ, việc thú vị là chờ xem những quân domino tiếp theo sẽ đổ như thế nào sau Vinashin, Vinalines, Bianfishco, SHN, VSP.... Đó sẽ là những mắt xích yếu nhất trong hệ thống của từng ngành nghề, là những công ty kiểm toán có ý kiến về khả năng hoạt động liên tục. Có thể điểm một vài cái tên đáng chú í ngay trên 2 sàn niêm yết (tổng tài sản trên 1000 tỷ): STL, HQC, NTB, VPH, PDR, UDC, PVA, HUT, CNT, QNC, PVF,SBS, AGR, BSI, THV, TTF, DDM, VOS, VST, VNA, HT1, BCC,… và cả VCG.

Theo Vfpress.vn