Xử lý nợ xấu, nhanh cũng phải 2 - 3 năm
TS. Võ Trí Thành, Phó viện trưởng Viện Nghiên quản lý kinh tế Trung ương cho rằng, nguyên nhân phát sinh nợ xấu đến từ cả phía Nhà nước, DN và ngân hàng, nên cả ba bên đều phải có trách nhiệm xử lý.
Nhưng về tổng thể, giải quyết nợ xấu cần phải gắn với tái cấu trúc nền kinh tế, ổn định kinh tế vĩ mô.

Nhiều ý kiến cho rằng, nợ xấu của ngân hàng chính là nợ xấu của nền kinh tế. Ông bình luận gì về ý kiến này?

Về bản chất, nợ xấu là khoản nợ không được thanh toán theo đúng hợp đồng cho vay. Về mặt kỹ thuật, việc phân chia các khoản nợ xấu căn cứ vào việc chậm trả nợ, lãi theo thời gian. Thời gian trễ hạn càng dài có nghĩa món nợ đó càng xấu. Tóm lại, về bản chất, nợ xấu là một hợp đồng vay nợ mà bên đi vay không trả được. Như vậy, nợ xấu của toàn nền kinh tế lớn hơn nợ xấu của hệ thống ngân hàng.

Theo ông, do đâu mà nợ xấu tăng khá nhanh trong thời gian qua?

Nguyên nhân xuất phát từ cả phía Nhà nước, DN và ngân hàng. Trước tiên, phát sinh nợ không thanh toán được một phần do phía ngân hàng có thể có sai lầm, không thẩm định tốt dự án, quản trị rủi ro yếu, giám sát nội bộ yếu... Bản thân DN cũng kém, vì đánh giá sai tình hình, năng lực quản trị yếu, hoạt động kém hiệu quả...

Nhà nước cũng có trách nhiệm trong vấn đề này. Thứ nhất, công tác giám sát ngân hàng chưa tốt. Thứ hai, Nhà nước cần xem lại chức năng cung cấp thông tin đối với DN để định hướng cũng như giảm thiểu rủi ro cho DN; hỗ trợ DN trong khâu đào tạo nguồn nhân lực. Đặc biệt, công tác điều hành chính sách vĩ mô đôi khi chưa tốt.

Như vậy, việc xử lý nợ xấu cần đến cả ba bên?

Đúng vậy. Nguyên nhân thuộc về ba bên, nên cả ba bên đều phải có trách nhiệm xử lý nợ xấu. Tuy nhiên, về trách nhiệm của Nhà nước, cần phải lưu ý rằng, do Nhà nước là người điều hành nền kinh tế, hơn nữa tiền của Nhà nước là tiền của dân, vì vậy vấn đề xử lý ngân sách thế nào phải rất khéo. Vấn đề thứ nhất là chi phí ngắn hạn để tái cơ cấu hệ thống ngân hàng.

Ở đây, dù dưới góc độ ông chủ trực tiếp hay dưới góc độ tổng thể nền kinh tế, thì việc tái cơ cấu phải nhằm mục tiêu làm cả hệ thống mạnh lên. Vấn đề là trong quá trình này, Nhà nước có cần can thiệp hay không, can thiệp như thế nào, chi phí ra sao? Vấn đề thứ hai lớn hơn là có đảm bảo mất chi phí như thế thì trong dài hạn, lợi ích có lớn hơn được hay không.

Thu hồi nợ không thanh toán được chỉ là một nhẽ, còn lớn hơn là phải tái cấu trúc hệ thống hiệu quả. Về tổng thể, cần phải gắn với tái cấu trúc nền kinh tế, ổn định kinh tế vĩ mô.

Vậy theo ông, cần phải làm gì để xử lý hiệu quả vấn đề nợ xấu?

Có nhiều hướng để xử lý, trong đó không loại trừ việc thành lập một định chế, chẳng hạn như Công ty Mua bán nợ quốc gia (AMC). Mục tiêu hoạt động của định chế này có thể không phải vì lợi nhuận, mà là làm lành mạnh hóa hệ thống ngân hàng, để hệ thống ngân hàng đưa vốn vào nền kinh tế thực sao cho hiệu quả, vì lợi ích chung.

Bởi vậy, định chế này gần như là một định chế công. Tuy nhiên, phải tối thiểu hóa nguồn vốn từ ngân sách, cần tìm nguồn lực khác trong chừng mực nhất định. Bên cạnh đó, mặc dù không vì mục tiêu lợi nhuận, nhưng phải làm sao để chi phí là thấp nhất, chi phí theo nghĩa là chiết khấu, bây giờ chi ra sau này sẽ lấy lại.

Tuy nhiên, hiện có nhiều ý kiến băn khăn về vấn đề lợi ích nhóm khi thành lập AMC?

Lo ngại như vậy không phải không có lý. Nếu có tư ***g trong công, tồn tại các mối quan hệ sở hữu chéo, có mối quan hệ lằng nhằng giữa DN, ngân hàng và Nhà nước, thì vấn đề trở nên phức tạp rất nhiều. Chính vì vậy, quá trình này cần phải được giám sát chặt chẽ, gắn với những hỗ trợ mang tính chuyên nghiệp, chuyên gia độc lập, không chịu trách nhiệm lợi ích nhóm. Phải tính hết rủi ro để hạn chế nó, chứ không phải thấy rủi ro là dừng.

Nợ xấu là vấn đề nghiêm trọng, phải cố gắng xử lý triệt để, quyết liệt, khẩn trương, nhưng không có nghĩa là phải vội vã. Theo tôi, nhanh nhất cũng phải mất 2 - 3 năm để xử lý dứt điểm vấn đề nợ xấu, lành mạnh hóa hệ thống ngân hàng.

Tuy nhiên, hiện ngay cả con số nợ xấu là bao nhiêu cũng chưa thống nhất thì làm sao để xử lý, thưa ông?

Tất nhiên, các con số cần minh bạch, rõ ràng hơn là vấn đề rất quan trọng, vì thông tin có đầy đủ mới có thể đưa ra được giải pháp xử lý đúng và bài bản. Thứ hai, dự tính nguồn lực để xử lý. Thứ ba, để tạo dựng lòng tin cho thị trường, rất cần sự minh bạch.

Theo Hồng Dung
ĐTCK

04/08/2012 13:40 | A A A

Khai báo, giám sát nợ xấu có vấn đề


Số nợ xấu bao nhiêu hiện nay không ai biết chính xác, rõ ràng là công tác khai báo và giám sát nợ xấu đang có vấn đề nghiêm trọng.


Đó là quan điểm của Chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành trước việc có quá nhiều con số về nợ xấu của hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện nay.

6 tháng đầu năm một số NHTM vẫn lãi lớn. Phải chăng là các NHTM làm đẹp bản báo cáo tài chính, lấy lãi khủng che nợ xấu?

Số nợ xấu bao nhiêu hiện nay không ai biết chính xác. Đầu năm, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình trả lời là 3%, rồi kỳ họp thứ 3, Quốc hội XIII lại nói là 10%. Rồi NHNN lại cho cơ quan thanh tra giám sát vào cuộc và công bố nợ xấu đến cuối tháng 3 là 8,6%. Rõ ràng là công tác khai báo và giám sát nợ xấu đang có vấn đề nghiêm trọng.

Tại sao nợ xấu của các NHTM lại không minh bạch. Cái này chúng ta phải trở lại quy định việc trích dự phòng rủi ro cho các hạn nợ xấu. Như nợ thuộc nhóm 4 (nghi ngờ) thì phải trích dự phòng rủi ro lên 50%, còn nợ thuộc nhóm 5 (khả năng mất vốn) thì phải trích dự phòng rủi ro 100%. Do vậy nếu che được nợ xấu thì không phải trích dự phòng rủi ro.

Tôi tin rằng nếu như làm đằng thẳng và khai báo, trích lập dự phòng rủi ro thì lợi nhuận khối NH không thể lên tới cả nghìn tỷ.

Hiện nay tổng dư nợ tín dụng là 2,7 triệu tỷ đồng. Tổng số vốn điều lệ của hệ thống NH chỉ 220.000 tỷ đồng. Trong khí đó trần tình của NHNN nợ xấu của các TCTD là hơn 202.000 tỷ đồng. Thế thì nợ xấu đang ăn mòn vốn của NHTM rồi.

Bản thân các NHTM đưa ra lý lẽ nợ xấu do nền kinh tế xấu đi, sản xuất đình trệ, bất động sản lay lắt, do vậy NHTM bị hệ lụy? Ông có đồng tình về cái lý đó không?

Thực tế nói rằng, nếu như DN vay lãi suất 10% thì còn cố kinh doanh được, chứ vay lãi suất 15% thì hoạt động cầm chừng, còn lãi suất 18- 20% là NH "bóp cổ” DN. Chỉ 50% các khoản vay cũ được đưa về lãi suất 15%. Có nghĩa là hàng nghìn hợp đồng khác có lãi vay trên 15%. Do vậy hệ thống NHTM cho cộng đồng DN "uống thuốc độc bằng lãi suất cao”. Thấm vào chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm khiến giá không hạ được dù tồn kho ngày một nhiều.

Cái lợi của NHTM thời gian trước đang tụ lại và chuyển thành khó khăn trong ngày hôm nay cho hệ thống NH. Lỗi của NH là thời gian qua chạy theo lợi nhuận trước mắt cho vay tiền lãi suất cao ngất ngưởng, xông vào DN mà cho vay trong khi không tính được tình cảnh của người cho vay nếu như gặp biến cố sẽ ra sao. Thậm chí nếu tính được thì NH cũng lấy lãi suất cao để bù vào phần rủi ro. Do vậy, lý của NH đưa ra không chuẩn.

Thêm nữa cũng do NHNN "nuông chiều” các NHTM. Khi lãi suất các NHTM đưa ra cao quá thì NHNN phải can thiệp để lãi suất ổn định chứ. NHNN nhìn thấy cảnh một số NHTM tự thỏa thuận lãi suất với khách hàng song vẫn làm lơ. Chính sách lãi suất của NHNN thì luôn chạy theo NHTM, do vậy, luôn không ổn định, điều đó làm cho DN không đưa ra được kế hoạch sản xuất dài hạn của mình.

Lãi suất là huyết mạch của nền kinh tế mà không bình ổn được gây khó cho cả nền kinh tế.

Thưa ông, theo một thống kê mới nhất thì 42% nợ xấu của nhiều ngân hàng thương mại (NHTM) (Vietcombank, Vietinbank, Sacombank, Eximbank, ACB, Quân đội, Nam Việt …) là những khoản có thể mất trắng. Trong khi đó, các "ông lớn” như Vietcombank, Vietinbank chiếm 70% nợ xấu của nhóm này. Ông bình luận gì?

Đây là điều dễ giải thích. Thứ nhất, Vietcombank, Vietinbank… thuộc nhóm NHTM quốc doanh. Có Nhà nước nắm cổ phần, lắm khi họ nhận được chỉ đạo: cho DN này vay, cho DN kia vay. Những NH này là bình sữa lớn của DNNN. Đồng thời, DNNN đến vay là sẽ được gật đầu đồng ý ngay mà không cần thẩm định dự án, phương pháp kinh doanh. Thêm vào đó, DNNN vay được rồi nhưng lại không lên được phương án kinh doanh, trả nợ cũng chẳng ai "sờ gáy”.

Nhưng quan trọng hơn hết là cách thức hoạt động của NHTM hiện nay là yếu tố hình thành nợ xấu. NHTM nhìn vào sổ xanh sổ đỏ, nhất thân nhì quen để cho DN vay. Do vậy xảy ra tình trạng cho vay vào lĩnh vực không đúng định hướng sản xuất. Sổ đỏ đáng giá 10 tỷ thì NHTM thẩm định cho 20 tỷ. Đáng cho vay 50% giá trị tài sản thế chấp nhưng thả tay lên tới 70 -80% giá trị. Chính các "ông lớn” đã coi thường khả năng quản trị rủi ro của mình. Không xem kế hoạch kinh doanh của DN trước khi cho vay.

Hơn nữa vốn của NHTM không là nguồn vốn dài hạn, thường là vốn ngắn hạn. Những tài khoản không thời hạn, hôm nay gửi mai rút, kỳ hạn ngắn song các NHTM lại dùng tiền này để cho vay trung và dài hạn. Các quy tắc kinh doanh bị phá vỡ ắt hình thành rủi ro. NHTM huy động trong nhân dân bao nhiêu rồi lại cho vay lại bấy nhiêu là giết chết nền kinh tế.


Theo Thúy Hằng - Đại Đoàn Kết

http://ndhmoney.vn/web/guest/s26/-/journal_content/khai-bao-giam-sat-no-xau-co-van-de

Riêng EIB chấp tất, bẻ tất cả các loại chart của các bác..............

Rất hay, cảm ơn bài phân tích

Chỉ có MBB không dính líu với bầu Kiên thôi.