Tết Trung Thu

Trung thu trăng sáng như gương - Bác Hồ ngắm cảnh nhớ thương nhi đồng

Bác Hồ luôn mong muốn đem lại hạnh phúc cho dân tộc, nhưng trước hết là cho trẻ em các cháu yêu quý của người. Tết Trung thu độc lập đầu tiên của nước ta, tháng 9-1945, chỉ trong một tuần lễ Bác Hồ kính yêu đã hai lần gửi thư cho thiếu nhi cả nước.

Ngày 17-9-1945, Bác Hồ đã viết một bài báo: ?oTết Trung thu với nền độc lập? in trên báo Cứu Quốc số 45. Bác viết:

?oCùng các trẻ em yêu quý!

Hôm nay là Tết Trung thu

Mẹ đã sắm cho các em nào đèn, nào trống, nào hoa nà nhiều đồ chơi khác. Các em vui vẻ nhỉ!

Cái cảnh trăng tròn gió mát, hồ lặng trời xanh của Trung thu lại làm các em vui cười hớn hở.

Các em vui cười hớn hở, già Hồ cũng vui cười, hớn hở với các em. Đố các em biết vì sao? Một là vì già Hồ rất yêu mến các em. Hai là vì Trung thu năm ngoái, nước ta còn bị áp bức, các em còn là bầy nô lệ trẻ em. Trung thu năm nay nước ta đã được tự do và các em đã thành những người tiểu quốc dân của một nước độc lập.

Hôm nay, tha hồ các em vui chơi cho thỏa chí, ngày mai mong các em ra sức học tập, tất cả các em đã biết chữ quốc ngữ chưa? Em nào chưa biết thì phải học cho biết. Phải siêng tập thể thao cho mình mẩy được nở nang. Và ra sức giúp việc cho Nhi đồng cứu vong hội.

Đến Trung thu năm sau, chúng ta sẽ tổ chức một cuộc vui cả già lẫn trẻ. Các em nghĩ thế nào?

Trung thu này, già Hồ không có gì gửi tặng các em. Chỉ gửi tặng các em 100 cái hôn thân ái!

Hồ Chí Minh

Năm ngày sau, ngày 22-9-1945, Bác Hồ lại viết: ?oThư gửi thiếu nhi Việt Nam ?" Đêm Trung thu đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa?. Thư này in trên báo Cứu quốc số 49:

Các em!

Đây là Hồ Chí Minh nói chuyện với các em. Hôm nay các em vui chơi, vui chơi một cách có đoàn kết, có tổ chức. Như thế là tốt lắm. Hôm nay tết Trung thu là của các em. Mà cũng là một cuộc biểu tình của các em để tỏ lòng yêu nước và để ủng hộ nền độc lập.

Các em phải ngoan, ở nhà phải nghe lời bố mẹ, đi học phải siêng năng, đối với bầu bạn phải yêu kính. Các em phải thương yêu nước ta. Mong các em mai sau lớn lên thành những người dân xứng đáng với nước độc lập tự do.

Các em có hứa với tôi như thế không? Tôi không có gì biếu các em chỉ có thể đem cho mỗi đoàn các em một cái ảnh, các đại biểu sẽ đưa cho các em.

Cảm ơn các em! Hôn các em nhé!

Trước khi các em đi phá cỗ vui vẻ, chúng` ta cùng nhau hô hai khẩu hiệu:

Trẻ em Việt Nam sung sướng!

Việt Nam độc lập muôn năm!

Chào các em

Hồ Chí Minh

Đây vừa là những lời chan chứa tình thương yêu các cháu và cũng là những lời giáo dục các cháu một cách nhẹ nhàng và tự nhiên của Bác Hồ kính yêu. Bao năm rồi, Bác đã đi xa, Trung thu này nhìn vầng trăng vừa sáng vừa tròn, lòng chúng ta lại càng nhớ đến Bác, nhớ câu thơ của Bác:

?oTrung thu trăng sáng như gương

Bác Hồ ngắm cảnh nhớ thương nhi đồng?

ủng hộ pác chủ topic cái

Múa lân trong Tết Trung Thu

Múa lân (ở miền Bắc thường gọi là múa sư tử mặc dù sư tử thì không có sừng) thường được tổ chức vào trước tết Trung Thu nhưng nhộn nhịp nhất là hai đêm 14 và 15.

Bày cỗ

Mâm cỗ Trung Thu thông thường có trọng tâm là con chó[cần dẫn nguồn] được làm bằng tép bưởi, được gắn 2 hạt đậu đen làm mắt. Xung quanh có bày thêm hoa quả và những loại bánh nướng, bánh dẻo thập cẩm hoặc là loại bánh chay có hình lợn mẹ với đàn lợn con bép múp míp, hoặc hình cá chép là những hình phổ biến. Hạt bưởi thường được bóc vỏ và được xiên vào những dây thép, phơi khô từ 2-3 tuần trước khi đến hôm rằm, và đến đêm Trung Thu, những sợi dây bằng hạt bưởi được đem ra đốt sáng. Những loại quả, thức ăn đặc trưng của dịp này là chuối và cốm, quả thị, hồng đỏ và hồng ngâm màu xanh, vài quả na dai...và bưởi là thứ quả không thể thiếu được. Đến khi trăng lên tới đỉnh đầu chính là giây phút phá cỗ, mọi người sẽ cùng thưởng thức hương vị của Tết Trung Thu. Phong tục trông trăng cũng liên quan đến sự tích Chú Cuội trên cung trăng, do một hôm Cuội đi vắng, cây đa quý bị bật gốc bay lên trời, chú Cuội bèn bám vào rễ cây níu kéo lại nhưng không được và đã bị bay lên cung trăng với cả cây của mình. Nhìn lên mặt trăng, có thể thấy một vết đen rõ hình một cây cổ thụ có người ngồi dưới gốc, và trẻ em tin rằng, đó là hình chú Cuội ngồi gốc cây đa.

Hát trống quân

Tết Trung Thu ở miền Bắc còn có tục hát trống quân. Đôi bên nam nữ vừa hát đối đáp với nhau, vừa đánh nhịp vào một sợi dây gai hoặc dây thép căng trên một chiếc thùng rỗng, bật ra những tiếng "thình thùng thình" làm nhịp cho câu hát. Những câu hát vận tức là hát theo vần, theo ý hoặc hát đố có khi có sẵn, có khi lúc hát mới ứng khẩu đặt ra. Cuộc đối đáp trong những buổi hát trống quân rất vui và nhiều khi gay go vì những câu đố hiểm hóc.

Tết Trung thu có từ hàng trăm năm. Tết Trung thu ở Hà Nội có màu sắc rất riêng! Tuy nhiên, Trung thu trước cách mạng tháng 8/1945 và Trung thu nay đã có rất nhiều đổi thay!

Trong không khí tưng bừng của tết Trung thu đang đến gần, PV Dân trí đã có những cuộc trò chuyện với các bậc cao niên ở Hà Nội để tìm hiểu về Trung thu truyền thống (Trước cách mạng tháng 8/1945) và Trung thu hiện đại.

Nhớ về Trung thu xưa

Nói tới Trung thu truyền thống, nhà văn Băng Sơn (một người sống lâu năm ở Hà Nội, là người chuyên nghiên cứu về văn hoá và chứng kiến nhiều nét đổi thay của Hà Nội) xúc động kể với chúng tôi về ?ocái thời khó khăn và rất nhiều người nghèo!?.

Ngày đó, cuộc sống vất vả nhưng trẻ con rất háo hức và luôn chờ đợi tết Trung thu. Trong suy nghĩ của người lớn và trong tâm hồn của trẻ thơ, không khí của ngày tết Trung thu có trước hàng tháng. Người Hà Nội ăn tết Trung thu to hơn, đầy đủ hơn những nơi khác.

Phố cổ Hà Nội không chỉ nổi tiếng là khu phố quý tộc, tấp nập buôn bán mà còn là nơi diễn ra lễ hội Trung thu truyền thống. Trong mùa Trung thu, cả khu phố nhộn nhịp, rực rỡ đèn hoa và những hoạt động vui chơi dành cho trẻ em. Mỗi con phố có một nét đặc trưng và mang dáng vẻ của 1 Hà Nội lịch lãm, hào hoa.

?oPhố hàng Mã rực rỡ đèn hoa, nến và đồ chơi trẻ em? Người dân hàng Mã rất khéo tay và tinh tế. Họ làm ra những chiếc đèn ông sao, đèn lồng, đèn kéo quân, đèn trời tuyệt đẹp. Phố hàng Trống lại tưng bừng trong tiếng trống ếch, trống quân? Không có bánh Trung thu ở đâu có thể sánh được với bánh Trung thu do chính tay của những người thợ bánh hàng Đường, hàng Buồm làm ra. Còn phố hàng Gai chuyên buôn bán giấy, 1 khu phố quý tộc. Hàng năm, cứ đến tết Trung thu, những tiểu thư con nhà giàu trên phố hàng Gai lại ?okhoe? sự khéo léo trong việc trang trí và bày biện những mâm cỗ trên vỉa hè?.

Tết Trung thu là của trẻ thơ, nên trong dịp này các em được ngắm nhìn rất nhiều thứ đồ chơi: đèn ông sao, đèn kéo quân, trống ếch, những con giống nhỏ xinh?

Trung thu hiện đại... rất ít người mua con giống tò he

Nhà nào cũng có không khí của ngày tết, nhà nào cũng có mâm cỗ Trung thu mang tính truyền thống dân tộc và có đầy đủ các loại hoa quả trong mùa như: chuối tiêu, na chín, ổi, bưởi, hồng ngọc, hồng Lạng, hồng ngạn, sấu, thị, cốm, bánh nướng, bánh dẻo? Trên mâm cỗ Trung thu xưa còn có đèn ông sao, có ông Tiến sỹ giấy, ông Phỗng (mang ý nghĩa khuyến khích tinh thần học tập, giáo dục và hướng thiện). Mâm cỗ Trung thu không phải để thắp hương cúng tổ tiên mà được bày dưới ánh trăng ở sân nhà (cùng với 1 chậu nước sạch).

Tết Trung thu ở Hà Nội rộn rã và tưng bừng! Có cỗ, có đèn, trống, bánh Trung thu, những con giống? nhưng ngần đó vẫn chưa đủ, phải có thêm cả những màn múa lân, múa sư tử hoành tráng.

Buổi tối Trung thu, những tay chơi ở Hà Nội tập hợp lại và tổ chức các đám múa lân, múa sư tử. Trẻ em (không phân biệt giàu - nghèo nhưng đa số là trẻ em con nhà nghèo) rất náo nức và thích thú theo các đoàn múa lân, múa sư tử đi biểu diễn khắp các tuyến phố của Hà Nội và đến tận khuya mới giải tán.

Cách mạng tháng 8/1945 thàng công, đó là năm đầu tiên thiếu niên, nhi đồng được ăn tết Trung thu trong không khí thanh bình, độc lập, tự do. Bác Hồ tổ chức Trung thu cho trẻ em ở Hồ Gươm theo kiểu tập trận. Trẻ em được thoả sức bắn nhau, tập trận, đánh du kích? bằng cùi bưởi. Đó là cái tết Trung thu tưng bừng và hạnh phúc nhất!

Nói chuyện Trung thu nay

Kể từ lễ hội Trung thu theo hình thức tập trận mà bác Hồ tổ chức cho thiếu niên nhi đồng, đến nay đã qua hơn nửa thế kỷ. Mỗi mùa Trung thu đến, không khí vẫn nhộn nhịp, nhưng Trung thu xưa và nay đã thay đổi rất nhiều.

Cuộc sống của người Hà Nội hôm nay tất bật hơn, đầy đủ hơn và thậm chí có thừa những điều kiện về vật chất. Thế nhưng? không khí của tết Trung thu chỉ được cảm nhận như một ngày bình thường, người lớn thờ ơ và trẻ nhỏ cũng không chờ đợi ngày tết lớn như xưa.

Phố hàng Đường hôm nay

Trên các con phố của Hà Nội, chúng ta vẫn thấy không khí mua bán nhộn nhịp, nhưng chuyện mua bán giờ đã trở thành buôn bán. Đến giáp rằm hoặc chính rằm, người dân mới đi mua sắm và chuẩn bị sơ sài cho ngày tết của trẻ. Còn trẻ em, chúng ?ochờ đợi? được mua những món quà đắt tiền, đồ chơi điện tử hiện đại và ?okhác người??

Bé Trung (4 tuổi, ở Tây Hồ) hồn nhiên: ?o Cháu thích đồ chơi siêu nhân. Cháu muốn có 1 sức mạnh như siêu nhân!?. Tết Trung thu này, bố mẹ của Trung cũng không quên thưởng cho em 1 bộ đồ chơi siêu nhân theo đúng ý thích của em.

Đồ chơi siêu nhân

Những ngày này, khu phố cổ rực rỡ, đường xá chật cứng người. Đồ chơi Trung Quốc tràn ngập: đồ chơi điện tử, trang phục ác quỷ, mặt nạ kinh dị, hình hài siêu nhân, súng, gươm, ô tô siêu tốc? là những thứ đồ chơi được bày bán nhiều nhất.

Em Long (hơn 3 tuổi, ở Long Biên) được bố mẹ đưa đi chơi Trung thu. Đến phố hàng Mã, Long chỉ thiết tha với bộ đồ chơi siêu nhân. Khi chưa được bố mẹ mua siêu nhân cho, Long buồn thiu. Vì muốn con đi chơi Trung thu vui vẻ nên bố mẹ chiều lòng mua cho Long bộ siêu nhân. Có bộ siêu nhân rồi Long mới hớn hở.

Chúng tôi đi khắp khu phố tìm ông Phỗng nhưng? không có, ông Tiến sỹ giấy thì như ?ohàng độc? nên phải thật tinh mắt mới nhìn thấy (có giá bán 90.000 đồng/ông, xưa rất rẻ!). Phố hàng Đường giờ là những shop quần áo, trang sức, đồ trang trí. Còn phố hàng Buồm tràn ngập bánh Trung thu Kinh Đô, Đồng Khánh, Hữu Nghị.

Trong mỗi gia đình hiện đại không còn những mâm cỗ trong đêm rằm, nếu có thì cũng không đầy đủ hương vị của tết Trung thu. Trẻ nhỏ thì ?ongại? ra đường, chúng được người lớn đưa đi chơi công viên, đi xem phim trong rạp? Tết Trung thu hiện đại, có rất ít trẻ con chạy theo xem múa lân, múa sư tử khắp phố phường.

Nói về Trung thu truyền thống và Trung thu hiện đại, nhà văn Băng Sơn tâm sự: ?oCuộc sống hiện đại ở thế kỷ 21, chúng ta hội nhập, tiếp thu tinh hoa của văn hoá thế giới để phát triển con người và xã hội. Thế nhưng? chúng ta lại tiếp thu quá nhiều. Những thói quen và lối sống mới ảnh hưởng rất nhiều từ văn hoá phương Tây nên dần dần chúng ta đã mất đi nhiều nét văn hoá truyền thống quý báu của dân tộc. Tết Trung thu xưa và nay, thay đổi quá nhiều! Tôi thấy ?otiếc?, thấy ?oxót xa? về điều đó!?.

Một vầng trăng tỏ treo trên đỉnh trời
Bay về đâu thế đàn cò trắng ơi
Bà ơi chú Cuội, có nhớ nhà ko
Sao như cháu thấy chú đang xuống trần

Nghìn năm rồi nhỉ, bên gốc cây đa
Cuội ơi, em hỏi, trăng non hay già
Nghìn năm rồi nhỉ, bên gốc cây đa
Cuội ơi, em hỏi, trăng non hay già.....

KDC chỉ đáng 2x

Chắc hồi nhỏ ai cũng nhớ ài thơ này:

Trung thu trăng sáng như gương
Bác Hồ ngắm cảnh nhớ thương nhi đồng
Sau đây Bác viết mấy dòng
Gửi cho các cháu tỏ lòng nhớ nhung.

híc híc thèm ăn bánh trung thu quá

Tết Trung Thu rước đèn đi chơi
Em rước đèn đi khắp phố phường
Lòng vui sướng với đèn trong tay
Em múa ca trong ánh trăng rằm

Đèn ông sao với đèn cá chép
Đèn thiên nga với đèn **** ****
Em rước đèn này đến cung trăng
Đèn xanh lơ với đèn tím tím
Đèn xanh lam với đèn trắng trắng
Trong ánh đèn rực rỡ muôn màu


2.

Tít trên cao dáng tròn xinh xinh
Soi xuống trần ánh sáng dịu dàng
Rằm tháng tám bóng Hằng trong sáng
Em múa ca vui đón chị Hằng

Tùng dinh dinh cắc tùng dinh dinh
Tùng dinh dinh cắc tùng dính dính
Em rước đèn này đến cung trăng
Tùng dinh dinh cắc tùng dinh dinh
Tùng dinh dinh cắc tùng dính dính
Em rước đèn mừng đón chị Hằng


3.
Ruoc den thang tam

Tết Trung Thu bánh quà đầy mâm
Em bé nhà ưa đứng quây quần
Đòi hạt sen bánh dẻo đầy nhân
Em muốn ăn bốn, năm ba phần

Ngọt thơm như bánh dẻo bánh nướng
Ngọt cay như mứt gừng mứt bí
Ăn mát lòng lại thấy vui thêm
Hạt dưa nghe cắn nổ lốp đốp
Người vui hoan nói cười hấp tấp
Bao tấm lòng mừng đón trăng rằm

nghe nhạc

http://nghenhac.info/rock_pm.asp?iFile=17019

Hàng năm Tết Trung thu đến với chúng ta vào Rằm tháng tám âm lịch. Ngay từ đầu tháng, Tết đã được sửa soạn với những cỗ đèn muôn màu sắc, muôn hình thù, với những bánh dẻo, bánh nướng mà ta gọi gồm là bánh trung thu, với những đồ chơi của trẻ em muôn hình vạn trạng, trong số đó đáng kể nhất của thời xưa là ông Tiến sĩ giấy.

Các trẻ em đón Tết có những đèn xếp, đèn lồng sặc sỡ thắp sáng kéo nhau thành từng đoàn vui reo ca hát, tối tối cùng nhau nhởn nhơ, cùng đi đường này ngõ khác. Và khi rằm tới, có những đám múa lân rầm rộ, ngoài Bắc gọi là múa sư tử, với tiếng trống, tiếng thanh la thật náo nhiệt. Vậy Tết Trung thu là tết gì? Trung thu là giữa mùa thu. Tết Trung thu như tên gọi, đến với chúng ta đúng giữa mùa thu, mùa mát mẻ đẹp đẽ nhất trong năm với trăng trong gió mát.

Nguồn gốc Tết Trung Thu
Theo lịch pháp cổ đại Trung Quốc thì tháng tám âm lịch tháng giữa thu gọi là trọng (trọng có nghĩa là "ở giữa"). Ngày rằm tháng 8 là ở giữa trọng thu vì thế gọi là Trung thu tiết hay Trọng thu tiết.

Ðêm Trung thu trăng sáng tỏa khắp trần gian, mọi người ngắm trăng tròn vành vạnh như chiếc mâm ngọc tự nhiên liên tưởng đến sự đoàn tụ. Những người xa quê nhìn trăng sáng mà như muốn gửi gắm tình cảm nhớ nhung của mình về với người thân, do đó người ta còn gọi Tết trung thu là Tết Ðoàn Viên.

Theo sách cổ thì Tết Trung thu bắt đầu từ đời nhà Đường; thời vua Duệ Tôn, niên hiệu Văn Minh. Nguyên năm đó, vào đêm Rằm tháng tám, trời thật là đẹp, trăng tròn sáng tỏ, gió mát hây hây. Thấy cảnh đẹp của đất trời, nhà vua ngự chơi ngoài thành tới mãi trời khuya. Lúc đó có một ông già đầu bạc phơ trắng như tuyết, chống gậy tới bên nhà vua.

Trông người và theo cử chỉ, nhà vua đoán ngay là một vị thượng tiên giáng thế.
Ông già kính cẩn chào nhà vua rồi hỏi: - Bệ hạ có muốn lên thăm cung trăng không?

Nhà vua liền trả lời ?ocó?

Vị tiên liền đưa chiếc gậy lên trời, hóa phép ra một chiếc cầu vồng, một đầu giáp cung trăng, còn một đầu giáp mặt đất. Tiên ông đưa nhà vua trèo lên cầu vồng, chẳng bao lâu đã đến cung trăng. Phong cảnh nơi đây thật đẹp, một vẻ đẹp khác xa nơi trần thế. Có những nàng tiên nữ nhan sắc với những xiêm y cực kỳ lộng lẫy, xinh như mộng, đẹp như những bài thơ, nhảy múa theo những điệu vô cùng quyến rũ, đủ muôn hồng ngàn tía.

Nhà vua đang say sưa với những cảnh đẹp thì tiên ông lại đưa nhà vua trở lại cung điện. Về tới trần thế, nhà vua còn luyến tiếc cảnh trên cung Quảng và những giờ phút đầy thơ mộng nhà vua đã qua ở nơi đây. Để kỷ niệm cái ngày du Nguyệt điện, nhà vua đặt ra Tết Trung thu. Trong ngày Tết này, người ta uống rượu thưởng trăng, và vì vậy Tết này còn được gọi là Tết Trông trăng.

Theo ghi chép của sử sách, các vua chúa cổ đại trước thời Tần-Hán quy định mùa xuân thì tế thần mặt trời và mùa thu thì tế thần mặt trăng. Thời Tần Hán rất coi trọng phong tục này. Ðến đời Ðường việc tế trăng lại càng được coi trọng. Thời Minh Thanh (từ thế kỷ 13 cho đến đầu thế kỷ 20), Nguyệt đàn ở Bắc Kinh là nơi để Hoàng đế bái trăng. Thời Từ Hy Thái Hậu của nhà Thanh, mỗi lần Tết Trung thu thì ở Di Hòa Viên (Bắc Kinh) tổ chức lễ bái trăng rất linh đình, trọng thể. Bánh dùng để bái trăng thường rất to, trên mặt có hình cung Quảng Hàn, cây quế và hình ảnh Hằng Nga. Sau khi làm lễ bái trăng xong, bánh và hoa được đem phân phát cho các phi tần, thái giám và thị nữ trong hoàng cung

Trong dân gian, phong tục tế trăng Trung thu cũng rất đa dạng. Ðúng giờ ngắm trăng vui Tết, tất cả phụ nữ đều trở về nhà để dự buổi "đoàn viên". Mọi người trong nhà uống rượu đoàn viên, ăn bánh đoàn viên và ăn cơm ngắm trăng. Bánh đoàn viên tức là bánh Trung thu ngày nay.

Ciệc cử lễ ngắm trăng thì thời Ngụy - Tần đã có. Mỗi khi đến ngày này, các tửu lầu đều được trang hoàng rực rỡ. Ngoài việc tế trăng, ngắm trăng, ở tỉnh An Huy, thiếu niên nhi đồng còn tổ chức "múa rồng cỏ". Ở nông thôn Quảng Ðông có phong tục tổ chức đêm hoa đăng, dùng giấy màu, giấy bóng để làm nên hình dạng con cá, con tôm có thắp đèn cầy bên trong rất rực rỡ. Bên ngoài đèn nổi bật dòng chữ "Chúc mừng Trung thu" và "Hoa đẹp trăng tròn".

Ăn bánh Trung thu là nội dung quan trọng của ngày Tết Trung thu. Bánh Trung thu thời xưa làm rất nhỏ gọi là "tiểu binh" bánh nhỏ), hoặc "cam binh" (bánh ngọt), vốn là lễ vật để dâng lên thần mặt trăng. Theo sử sách thì kinh thành Tràng An đời Ðường đã có tiệm bánh Trung thu. Ðến đời Tống thì việc làm bánh Trung thu rất thịnh hành và các tiệm bánh xuất hiện khắp kinh thành.

Còn Tết Trung thu ở nước ta, có lẽ là được du nhập từ Trung Quốc vào qua các thời kỳ Bắc thuộc Tết Trung thu với các tục tế trăng, ngắm trăng, ngâm thơ vịnh nguyệt chỉ giới hạn ở các bậc vua chúa và quan lại của triều đình phong kiến. Về sau, Tết Trung thu mới được phổ biến ra ngoài dân gian. Tục ăn Tết Trung thu rất thịnh hành dưới thời Pháp thuộc. Các tỉnh thành đều có múa lân, trẻ con vui chơi với các loại đèn Trung thu như đèn cá trắm, đèn trái ấu, đèn kéo luân, đèn ông sao... được người lớn phát cho quà bánh gọi là bánh Trung thu

Ngày nay, thời kinh tế thị trường, Tết Trung thu không chỉ dành riêng cho các em thiếu nhi mà cả người lớn cũng "ăn theo". Xuất hiện nhiều loại bánh Trung thu đắt tiền, các loại đồ chơi sản xuất theo công nghệ hiện đại mà chỉ có những con cái gia đình giàu có mới dám mơ ước...

Múa sư tử đêm rằm
Vào lúc xẩm tối Rằm tháng tám, tiếng trống múa sư tử (múa lân) náo động các phố phường, làng xóm. Mỗi đám rước sư tử có khoảng mươi-mười lăm người. Quần áo chẽn, khăn võ sinh, chân đi hài sảo. Một màu đen tuyền. Thắt bao lưng xanh đỏ, bỏ múi lòe xòe. Ba anh đảm nhận việc đội đầu, cầm đuôi sư tử và đánh côn. Tung côn là người giỏi nhất đám, chỉ huy chung. Một đầu côn gắn quả mây, to hơn trái cam. Quả mây đan mắt cáo, bên trong là một quả cầu gọt bằng gỗ xốp nhẹ cỡ bằng quả chanh. Mấy người này ít nhiều phải nắm được vũ thuật. Hai người khiêng trống cái, một người cầm chũm chọe. Những người còn lại đi song hàng hai bên giữ trật tự, bảo vệ an toàn cho đoàn.

Sau khi tuần hành qua các đường chính, vào lúc trăng sắp lên giữa đỉnh đầu, các phường sư tử chia nhau rẽ vào các phố buôn bán giàu có, tìm đến nơi nhà cao cửa rộng. Chọn được gia chủ có của nổi của chìm, đám rước dừng lại trước cửa để biểu diễn. Bắt đầu là điệu chào của sư tử, tiến thoái đúng lễ nghi kính cẩn. Chiếc côn được nâng cả bằng hai tay lễ phép. Tiếng trống, tiếng chũm chọe thôi thúc mạnh mẽ hơn. Đám rước sư tử trổ hết ngón nghề của mình. Trước tấm ''''thịnh tình'''' của sư tử, gia chủ đành mở rộng cửa nghênh tiếp. Vợ chồng, con cái, thân thuộc bắc ghế thưởng ngoạn.

Cuối cùng là phần lĩnh tiền thưởng, chấm dứt trò múa chúc tụng đêm rằm. Tiền thưởng nhiều khi khá lớn, nhưng gia chủ không phát tận tay. Họ dùng một vuông vải đỏ hoặc một tờ giấy hồng điều gói tiền lại rồi treo lên xà nhà. Phường sư tử phải công kênh nhau hai ba người mới lấy nổi. Múa sư tử đòi hỏi nhiều sức lực, biết sử dụng vũ thuật khéo léo. Thêm vào đó là đức tính kiên trì, dũng cảm, nhanh nhẹn, tháo vát. Phải chăng, ở một góc độ nào đó, múa sư tử đã thể hiện tinih thần thượng võ của dân tộc ta lúc hội hè, khi tết nhất

TRUNG THU HÀ NỘI

Ấy là lúc liễu hồ xanh mướt, khi chiếc đòn gánh cong cô bán cốm gọi thu về, khi đã qua những ngày phấp phỏng con lũ đỉnh sông Hồng đe doạ... ta nghe trong gió thu xào xạc một niềm sương mông lung mà hồn ta là mặt Hồ Tây, cứ gờn gợn hương sen cuối mùa đã ủ vào trà mê mẩn. Mùa thu. Trung thu sắp đến. Những chiếc đầu lân đang hoài thai, mơ ngủ, chỉ mới là nan tre nứa và một lần giấy bản sơ khai, chưa lộng lẫy để tung hoành đêm múa nhịp "cắc cắc tùng tùng" hào khí Thăng Long.Người Hà Nội có nỗi thiệt thòi: Không được tắm trăng ngần như sữa lạnh, như bạc nước long lanh. Phải chăng vì thế mà theo luật thừa trừ, có món bánh Trung thu ít nơi nào sánh kịp.
Mâm cỗ đêm rằm đâu chỉ để ăn. Mâm cỗ này cho mắt ngắm, tai nghe, mũi ngửi. Ta thấy hồn trăng soi vào chiếc bánh nướng, bánh dẻo, nhìn thấy ánh mắt trẻ thơ tràn đầy trong những đồ chơi kỳ thú, từ ông tiến sĩ giấy mặt trắng ra vì học hành chục năm đèn sách, từ ông phỗng ruột nhưng hiền từ, hình như ông đã cho tất cả cuộc đời tấm lòng nhân hậu của mình từ muôn kiếp, ta còn ngắm đàn cá con quây bên mẹ chép đung đưa, mà không gian căn phòng là sóng nước vô hình tưởng tượng...

Hàng Đường bao năm, những con giống được sinh thành, từ nải chuối đến đôi hài chị Tấm, từ con nai nằm lơ mơ đến "cậu ông giời" sắp nhảy lên, đớp lấy trăng ngà... Mất rồi niềm vui được nâng lên trong năm ngón tay hoa thứ đồ chơi bé bỏng, chỉ để ngắm mà không cần ăn nó. Ta cũng nghe cờ biển vua ban cho ông tiến sĩ bay phần phật trong đám rước vinh qui, lãng đãng bóng dáng võng nàng theo sau. Ta ngắm bánh trông trăng, tròn xoe, tràn ra cả đĩa, chiếc đĩa tây trắng muốt thứ sứ Giang Tây viền vàng, chiếc bánh phải cắt thành vài chục phần, mỗi miếng sẽ là một hình dẻ quạt khép hờ, và ta chợt nhớ cái đa tình của những thi sĩ họ Hồ Xuân:

"... Mười bảy hay là mười tám đây
Cho ta âu yếm chẳng rời tay..."

Ta sẽ thấy trong khứu giác hương hoa bưởi trong nhân bánh, vỏ bánh và ta nghe cái sần sật của nhân hạt dưa, cái bùi ngậy của hạt vừng xát vỏ, của ngọt buốt răng bí khẩu, của miếng gà xé đỏ hồng, dai dai, bùi bùi, đầm đậm, của lòng đỏ trứng muối như một thứ hổ phách hiếm hoi...

Ta nghe thấy hương mùa thu trong đĩa ổi mỡ, ổi đào, trong màu chuối trứng cuốc còn vương vấn gió bãi sông Phú Thọ, trong màu đỏ lựng của trái hồng như ngọc, và lấp lánh lân tinh như vàng cốm trên miếng hồng Lạng giòn tan... Ta không có gì buồn phiền sao mũi cay cay, ồ, trái bưởi đầu mùa còn he he của tháng Ngâu lất phất... Mâm cỗ trông trăng đẫm trong ánh sáng, hay là trăng cũng ngan ngát phần mình vì được ngắm mâm cỗ, con người tặng bầu trời đêm như thế? Đương nhiên, chẳng ai lại không phá cỗ. Chiếc bánh nướng, bánh dẻo được gõ nặn, được chí chát hình khuôn ở phố Hàng Đường, Hàng Buồm từ khi trăng thu còn thượng huyền lá lúa, bây giờ được con dao bài, thứ dao cau sắc ngọt, cắt ra làm sáu, làm tám, bánh tròn bánh vuông cũng thế, gói giấy bóng kính như khoanh giò hay đựng trong hộp in rồng, in tiên múa cũng thế. Cắt xong, lại trở về nguyên hình, như hoàn sinh, như tái tạo, vết cắt lờ mờ sợi tóc, nhón tay gỡ một miếng, nhâm nhi cùng chén trà sen nhẹ tênh mùa hạ nắng, ngan ngát đêm thu vườn quê hoa nhài... Cái ngọt và cái chát như âm dương tình tứ để đủ độ say, độ quyện, còn cứ mặc cho trẻ nhỏ ào ào vào những hoa quả, đã ngần trăng.

Hơn nửa thế kỷ trước, Hà Nội vẫn có những phố gắn bó với Trung Thu. Hàng Đường làm bánh, Hàng Mã bán đèn, Hàng Thiếc chí chát sắt tây thành con thỏ, cái tàu thuỷ, Hàng Trống có trống ếch, tang bằng sắt, bằng gỗ kêu tong tong... Riêng Hàng Gai không bán, chỉ bày chơi.

Nàng gái thướt tha, ngón búp ngà nà nuột, gia chánh truyền đời, tẽ quả bưởi thành con chó bông, con mèo mơ mộng, con gấu tinh nghịch, gọt quả đu đủ thành bông sen, bông hường, bông cúc... Cỗ bày ngoài cửa, trên hè, ai công tử, công tôn, học trò, áo gấm... Cứ ngắm cứ tần ngần bước đi, cứ tấm tắc rồi nhớn nhác tìm xem nàng tài hoa nấp sau khung cửa là ai, mái tóc thế nào, gót có son không... Lòng trai biết gửi mắt xanh vào đâu đây, trăng ơi, chỉ thấy những bé thơ áo vá được tha hồ chia cỗ tưng bừng không phân biệt hèn sang...

Khu phố cổ, nhà chồng diêm lặng lẽ, đôi ba chỗ mới có nhà tầng kiểu mới, đêm nay tưng bừng "trống trận". Đó là đám múa lân. Cái đầu con sư tử sơ khai Hàng Mã hôm nào nay đã long lanh đôi mắt, sặc sỡ chòm sừng, cong vuốt hàng mi, lê thê bộ râu dài trắng cước (râu không bằng cước mà bằng tơ sợi dứa bà ngâm chuốt bao ngày)... Chú Tễu mặt tròn, cầm quạt. Anh "Tráng sĩ" múa côn, múa lửa, đầu đội khăn đen thêm cái sà mâu lấp lánh bằng sắt tây giả bạc, giả vàng.

Con lân chào gia chủ ba lần theo ba hồi trống rộn. Nó múa mừng người, chúc làm ăn thịnh vượng, hay nó múa mừng trăng. Nó phập phồng cái đuôi như sóng lượn, cái đuôi đỏ, đuôi vàng mấy khổ vải mà không phải cái đuôi hình rồng như của mấy người Hoa Chợ Lớn.

Giải thưởng là một gói bọc trong vóc đỏ, treo tít trên cao. Con lân rung râu, ngước mắt, nó múa, nó trèo, nó trượt... Nó phải lên được ban công, lên được cửa sổ tầng hai, tầng ba bằng vai người. Cái thang người mới chung chiêng, lảo đảo thót tim làm sao. Nó phải thắng. Múa lân thường là dân "anh chị", bến xe hay bến sông, lò mổ. Trung thu tập hợp mà chơi, cũng là người bảo vệ ngầm cho chủ nhà treo giải. Phần thưởng con lân giật được, sẽ thành bữa rượu đêm trăng sóng sánh những bát tràn đầy, trăng toé cái say vào cuộc sống những con người bạt mạng, trăng cũng êm ả cho gia đình đặt giải, quanh năm làm ăn buôn bán, đã có vệ sĩ của mình.

Cũng còn những đám múa lân trẻ nhỏ, chiếc trống ếch, cái đầu sư tử giấy bồi, vòng quanh mấy phố, được xu nào hay chẳng có cũng vẫn là vui, cái vui trong nhịp chân, trong ánh nến, trong tiếng cười, trong thứ trăng pha vào ánh đèn vàng vọt phố còm, trước khi phá cỗ.

Nhà ai có bà cụ cao niên, theo tục cũ, có nồi ốc luộc. Thứ ốc Hồ Tây, Văn Điển, thơm mùi lá chanh, lá bưởi mua ở bà hàng lá ngoài cửa chợ Đồng Xuân, chợ Hôm, chợ Bưởi... Con ốc tháng Tám béo ngậy, béo như cá chép, con cá trong tranh "Lý Ngư vọng nguyệt". Đây là món nằm ngoài mâm cỗ, bởi cỗ trông trăng không thể có thứ nước mắm gừng cay nhẹ và ớt sừng trâu đỏ thắm cay tê... suỵt soạp, lóc xóc, suýt soa... những con ốc nhồi, ốc đá đã ngâm nước gạo hai, ba ngày, thoáng chút, chỉ còn rổ vỏ giữa một vòng người hả hê, vui vẻ...

Trung thu Hà Nội, trăng có một chút bẽ bàng. Sân thượng không nhiều, đồng xanh chẳng có. Trăng đâu soi tỏ được những căn nhà tựa vai nhau... Nhưng mâm cỗ trông trăng của Hà thành mấy thuở bao giờ cũng linh đình hơn hẳn nhiều nơi.

Năm 1946, Trung thu độc lập đầu tiên, tuổi thơ Hà Nội được hưởng một trận phá cỗ tưng bừng chưa hề có và hình như đến nay cũng chưa hề lặp lại. Quanh Hồ Gươm, cỗ bày la liệt. Một cuộc vui phá cỗ không phân biệt con nhà buôn lớn, con ông Phán, ông Thông hay dân trèo me, trèo sấu, cù bất cù bơ... Các chị thanh nữ áo dài bày cỗ cho các em. Các anh tự vệ cũng tham gia cuộc vui (nay gọi là anh phụ trách).

Mùa thu Hà Nội đã thành nỗi nhớ se lòng bao bước chân xa. Trung thu Hà Nội càng thức dậy khi nay nhiều đám rước đèn, phá cỗ, từ Cung Thiếu nhi thành phố đến trụ sở phường, từ ngoại ô đến nội thành. Chỉ tiếc nhiều gia đình lại thích chuộng những thứ đồ chơi bạo lực, gươm súng, dao búa cùng là những mặt nạ kinh dị... Biết đâu, trăng thu kia cũng phải mủi lòng, xấu hổ và lo âu khi cái lành cái tốt trong hồn trẻ thơ bị xâm phạm...

Mùa thu thì thầm lại về. Trăng thu lại ngời như muôn thuở. Hà Nội mình lại bày cỗ ngắm trăng... Tiếng trống rước đã rộn ràng./.