2026 nếu các cơ hội chứng khoán không đủ hấp dẫn thì không bù được phần chi phí cơ hội

Đây là xem xét về mối quan hệ giữa định giá thị trường chứng khoán Việt Nam (thông qua chỉ số P/E) và lãi suất huy động trong giai đoạn từ năm 2020 đến đầu năm 2026 (một giai đoạn tiền rẻ, lãi suất thấp và làn sóng đầu tư để tối ưu lợi nhuận dẫn dắt thị trường)



Biểu đồ này minh họa phần nào câu nói của Warren Buffett: “Lãi suất đối với giá trị tài sản giống như lực hấp dẫn đối với vạn vật.”

Trong đây có:

• Đường màu đỏ (Lãi suất huy động 12 tháng của các ngân hàng lớn) là lợi nhuận tiền gửi với rủi ro rất thấp, cũng là một chi phí cơ hội. Chi phí đang dốc lên sau một thời gian dài đi ngang ở vùng đáy. Hiện đang ở mức 6,29% với lãi suất cơ bản, thực tế có nhiều khoản tới 9%/năm
  
  
• Đường màu xanh lá đậm (P/E): Hệ số giá trên thu nhập của thị trường chứng khoán. Chỉ số này càng cao nghĩa là thị trường đang “đắt” càng thấp là càng “rẻ”. Hiện tại đang ở mức 13,47 không phải một mức quá đắt đỏ, nó tương đương với trung bình và bằng một giai đoạn rất tốt để mua cổ phiếu là năm 2024. Tuy nhiên xem tới phần bù rủi ro bên dưới
  
  
• Đường màu xanh dương (Lợi suất thị trường - E/P): Được tính bằng 1 / (P/E). Đây là mức lợi nhuận tạm tính trong dài hạn khi mua chứng khoán tại mức định giá hiện tại.
  
  
• Phần vùng xanh lá nhạt (Phần bù rủi ro Equity Risk Premium): Khoảng cách giữa Lợi suất thị trường và Lãi suất huy động. Nó đại diện cho mức lợi nhuận cộng thêm để bù đắp rủi ro khi đầu tư chứng khoán thay vì gửi tiết kiệm. Phần này đang mỏng dần có nghĩa sức hấp dẫn giữa chứng khoán đang giảm so với kênh tiền gửi, so với năm 2024 cùng vùng định giá thì phần này thấp hơn đáng kể, nhà đầu tư đòi hỏi một kỳ vọng lợi nhuận cao hơn từ kênh chứng khoán để ra quyết định xuống tiền sang chứng khoán.
  
  
• Những việc này gợi ý cho thấy 2026 là một năm khó đầu tư hơn và sàng lọc cơ hội đáng kể, bởi trước áp lực của chi phí cơ hội tăng lên, nhiều cơ hội đầu tư chứng khoán trở lên không còn hấp dẫn để đánh đổi.
  

Cre: Trương Đắc Nguyên