Cơn bão lạm phát mới đang hình thành: Diễn biến khó lường trong 2026

Ẩn sau bức tranh lạm phát hoàn hảo theo nhận định chung, các yếu tố cấu trúc đang kết hợp lại có thể khiến quyết định tiếp theo của Cục Dự trữ Liên bang trở nên khó khăn hơn nhiều so với dự đoán hiện tại của thị trường.

Có một sự tàn nhẫn đặc biệt đối với các dữ liệu kinh tế xuất hiện chính xác theo dự báo ngay khi thế giới xung quanh đang thay đổi. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng Hai, theo mọi thước đo kỹ thuật, chính xác là những gì Phố Wall mong muốn: CPI tổng thể ở mức +2,4% so với cùng kỳ năm ngoái, CPI lõi ở mức +2,5%, cả hai đều khớp với các số liệu trước đó với độ chính xác mà các nhà thống kê hiếm khi đạt được và thị trường hiếm khi xứng đáng.

Phản ứng là một sự thờ ơ tập thể - thị trường chứng khoán dao động, đồng đô la tăng giá nhẹ, và các nhà phân tích cập nhật mô hình của họ với sự hài lòng thầm lặng của những người có bảng tính cho kết quả chính xác.



Một bản in hoàn hảo trong một thế giới ngày càng không hoàn hảo.

Nếu xét riêng lẻ, dữ liệu tháng Hai cho thấy một bức tranh thực sự tích cực. Các dịch vụ cốt lõi, thành phần chiếm 76% toàn bộ rổ chỉ số lạm phát và là thước đo dai dẳng nhất không chịu hạ nhiệt, đã giảm xuống còn +2,21% so với cùng kỳ năm ngoái, mức thấp nhất kể từ tháng 9 năm 2021.

Chỉ số giá thuê nhà tương đương (Owners' Equivalent Rent), chỉ số liên quan đến nhà ở đã gây khó khăn cho câu chuyện lạm phát trong ba năm qua, tiếp tục giảm xuống còn +3,2%, mức thấp nhất kể từ tháng 10 năm 2021. Theo tiêu chuẩn của giai đoạn lạm phát hậu đại dịch, đây là một tiến bộ đáng kể.

Tuy nhiên, sai lầm nghiêm trọng trong việc diễn giải dữ liệu là coi nó như một chỉ báo dẫn đầu thay vì bản chất thực sự của nó: một chỉ báo chậm trễ. Chỉ số CPI tháng Hai phản ánh hành vi giá cả trong một thế giới mà, về nhiều khía cạnh quan trọng, không còn tồn tại nữa.

Nó diễn ra trước khi giá dầu tăng gần gấp đôi do việc đóng cửa eo biển Hormuz gây ra. Nó diễn ra trước cú sốc nguồn cung phân bón đang tác động đến chi phí đầu vào nông nghiệp và giá thực phẩm tiêu dùng. Nó phản ánh một thành phần năng lượng chỉ vừa mới thoát khỏi vùng giảm phát và trở lại mức tăng nhẹ - trước khi giá dầu thô tăng vọt lên gần 120 đô la một thùng.

Hãy tưởng tượng bạn đang nhận được bản tin thời tiết từ thứ Ba tuần trước, trong khi một cơn bão đang hình thành ngoài khơi.

Các yếu tố đang đi ngược lại với quan điểm chung

Ngay cả trong tiêu đề có vẻ ôn hòa của tháng Hai, dữ liệu cũng chứa đựng những tín hiệu đáng được chú ý hơn. Thực phẩm ghi nhận mức tăng trưởng hàng năm nhanh nhất kể từ tháng Chín, và số liệu này được thu thập trước khi tình trạng thiếu phân bón do gián đoạn eo biển Hormuz ảnh hưởng đến các kệ hàng siêu thị.

Chi phí đầu vào nông nghiệp, đặc biệt là phân bón gốc nitơ phụ thuộc nhiều vào chuỗi cung ứng khí đốt tự nhiên và hóa dầu chạy qua khu vực bị ảnh hưởng, đang tăng giá nhanh chóng. Với độ trễ điển hình từ bốn đến sáu tháng giữa việc tăng chi phí đầu vào và biến động giá thực phẩm của người tiêu dùng, chỉ số thực phẩm tháng Hai gần như chắc chắn đang đánh giá thấp những gì sắp xảy ra.

Diễn biến của ngành năng lượng cũng cho thấy những thông tin tương tự. Ngành này đã chuyển từ giảm phát sang tăng trưởng trong tháng Hai, một sự đảo chiều được ghi nhận trước khi cuộc xung đột làm gián đoạn đáng kể nguồn cung toàn cầu. Với việc giá dầu Brent đã giao dịch ở mức cao tới 120 đô la sau các cuộc đình công ngày 28 tháng Hai, số liệu năng lượng tháng Ba và tháng Tư sẽ phản ánh một thực tế khác biệt đáng kể so với dữ liệu tháng Hai.

Chỉ số CPI SuperCore, chỉ số dịch vụ cốt lõi không bao gồm nhà ở, và là thước đo mà Cục Dự trữ Liên bang (Fed) xác định là hướng dẫn đáng tin cậy nhất về động lực lạm phát cơ bản, đã tăng tốc trở lại trong tháng Hai lên mức +2,75% so với cùng kỳ năm ngoái, từ mức +2,67% của tháng Giêng.

Sự suy giảm nhẹ này lại có ý nghĩa quan trọng bởi vì SuperCore đã từng có vẻ như đang giảm xuống, làm dấy lên hy vọng về một lộ trình giảm phát rõ ràng hơn. Hy vọng đó đã bị trì hoãn. Tín hiệu mà Fed ưa thích đang đi sai hướng ngay cả trước khi cú sốc hàng hóa xuất hiện trong dữ liệu.



Bẫy chính sách tiền tệ khép lại.

Đối với Cục Dự trữ Liên bang, thời điểm này khó có thể tồi tệ hơn. Thị trường đã giảm mạnh kỳ vọng về việc cắt giảm lãi suất, với các nhà giao dịch hiện chỉ dự đoán khoảng hai lần giảm lãi suất trong cả năm. Nhưng khả năng khó chịu hơn, một khả năng mà thị trường chỉ đang dự đoán một cách thận trọng và các nhà hoạch định chính sách vẫn chưa sẵn sàng công khai, là động thái tiếp theo sẽ là tăng lãi suất chứ không phải giảm.

Dù tình hình chính trị có khắc nghiệt nhưng logic khá đơn giản. Một cú sốc giá năng lượng kéo dài ở mức độ này, kết hợp với sự tăng tốc giá lương thực và chỉ số lạm phát siêu lõi đang diễn biến theo chiều hướng xấu, tạo ra điều kiện cho một đợt lạm phát thứ hai.

Nếu sự gián đoạn eo biển Hormuz kéo dài hàng tháng chứ không phải vài tuần, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sẽ đối mặt với kịch bản lạm phát tăng tốc trở lại đúng lúc tăng trưởng kinh tế chậm lại, tình trạng đình trệ kinh tế kèm lạm phát mà chính sách tiền tệ hoàn toàn không đủ khả năng giải quyết.

Ngân hàng Trung ương không thể cắt giảm lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng mà không gây ra nguy cơ lạm phát tái bùng phát, điều sẽ làm tổn hại nghiêm trọng đến uy tín của họ. Họ cũng không thể tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát mà không kèm theo việc thắt chặt tiền tệ, trong khi cú sốc nguồn cung vốn đã gây thiệt hại đáng kể cho cầu.

Cả hai con đường đều có những chi phí thực tế. Những thông điệp của Fed, được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên môi trường dữ liệu thuận lợi, sẽ cần phải điều chỉnh cho phù hợp với một thế giới đã thay đổi đáng kể kể từ cuộc họp chính sách gần đây nhất.

Thêm vào sự phức tạp về chính trị là khó khăn trong phân tích, tính độc lập về thể chế của Cục Dự trữ Liên bang, vốn đã chịu áp lực trong bối cảnh chính trị Washington hiện nay, lại càng bị thách thức hơn đúng vào thời điểm cần những quyết định sáng suốt, có thể không được lòng dân nhất. Việc tăng lãi suất trong chu kỳ bầu cử tạo ra ma sát chính trị. Việc giảm lãi suất trong bối cảnh lạm phát gia tăng lại gây thiệt hại kinh tế. Ngân hàng trung ương có thể thấy mình không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải trả giá đắt ở khía cạnh này hay khía cạnh khác.

CHI TIẾT: https://vietnambusinessinsider.vn/c...nh-dien-bien-kho-luong-trong-2026-a52176.html