Cơn sốt AI toàn cầu đang tạo ra người chiến thắng mới là Trung Quốc

Xuất khẩu chip tăng 111%, xuất khẩu máy tính tăng 66%, xuất khẩu công nghệ cao tăng 51% — trong khi xuất khẩu quần áo giảm 4%, xuất khẩu đồ chơi giảm 7%, doanh số bán ô tô nội địa giảm 22% trong tháng thứ sáu liên tiếp giảm hai chữ số. Dữ liệu thương mại tháng 5 cho thấy hai câu chuyện cùng lúc về Trung Quốc, và điều quan trọng nhất đối với các nhà đầu tư toàn cầu không phải là thặng dư thương mại được công bố.

Số liệu thương mại tháng 5 của Trung Quốc, được Tổng cục Hải quan công bố hôm thứ Ba, đã mang đến một tin tức khiến thị trường nhanh chóng hoan nghênh: xuất khẩu tăng hơn 19% so với cùng kỳ năm ngoái, mức tăng nhanh nhất trong ba tháng và vượt gần như tất cả các ước tính khảo sát của Bloomberg. Nhập khẩu tăng vọt 27%. Thặng dư thương mại đạt 105,4 tỷ USD, mức cao nhất kể từ tháng Giêng. Phản ứng tức thời của thị trường là sự nhẹ nhõm: cú sốc dầu mỏ do chiến tranh Iran gây ra đã không làm suy yếu động lực xuất khẩu của Trung Quốc.

Toàn bộ dữ liệu cho thấy một bức tranh phức tạp hơn nhiều, và đối với các nhà đầu tư đang cố gắng hiểu được quỹ đạo phát triển của Trung Quốc trong nửa cuối năm 2026, sự phức tạp đó quan trọng hơn nhiều so với những con số thống kê đơn thuần.

Chip và máy tính đóng góp khoảng một nửa vào sự tăng trưởng cả xuất khẩu và nhập khẩu. Riêng xuất khẩu chất bán dẫn đã tăng vọt 111% lên 36 tỷ đô la, mức tăng trưởng nhanh nhất kể từ năm 2013. Xuất khẩu máy tính và linh kiện tăng mạnh 66%, tốc độ nhanh nhất kể từ năm 2010. Xuất khẩu công nghệ cao tăng 51%, mức cao nhất kể từ năm 2021. Đây là những con số phi thường, và chúng được thúc đẩy bởi một chất xúc tác duy nhất có thể xác định được: nhu cầu không ngừng nghỉ của việc xây dựng cơ sở hạ tầng AI toàn cầu đối với phần cứng mà các trung tâm dữ liệu yêu cầu, tạo ra tình trạng thiếu hụt khiến cả giá cả và khối lượng đều tăng lên cùng một lúc.

Trong bối cảnh bùng nổ công nghệ này: doanh số bán ô tô nội địa giảm mạnh 22% trong tháng 5, tháng thứ sáu liên tiếp giảm hai chữ số. Xuất khẩu quần áo giảm 4%. Xuất khẩu đồ chơi giảm 7%. Nhập khẩu dầu giảm 5% về khối lượng trong 5 tháng đầu năm 2026. Và người tiêu dùng Trung Quốc, những người lẽ ra phải hấp thụ sản lượng của nền kinh tế trong nước, lại tiếp tục thể hiện điều mà các nhà kinh tế mô tả một cách khách quan là "nhu cầu yếu ớt".

“Nhu cầu từ bên ngoài vẫn là một trong những động lực chính của Trung Quốc,” Lynn Song, nhà kinh tế trưởng khu vực Đại Trung Hoa tại ING Bank NV, cho biết. “Tuy nhiên, nhu cầu trong nước vẫn còn tụt hậu.”

Khoảng trống giữa hai câu này chính là không gian phân tích quan trọng nhất trong bức tranh kinh tế hiện tại của Trung Quốc.



Sự bùng nổ của phần cứng AI và những yếu tố thúc đẩy điều đó.

Đóng góp của việc xây dựng cơ sở hạ tầng AI vào dữ liệu thương mại của Trung Quốc là sự phát triển mới quan trọng nhất trong bức tranh thương mại toàn cầu năm 2026, và cơ chế của nó cần được phân tích chính xác vì nó hoạt động thông qua các kênh chưa từng có trong các chu kỳ xuất khẩu trước đây của Trung Quốc.

Theo các nhà phân tích ngành, cuộc chạy đua toàn cầu giữa các gã khổng lồ công nghệ để xây dựng trung tâm dữ liệu đang tạo ra tình trạng thiếu hụt phần cứng có thể kéo dài nhiều năm. Cơ sở hạ tầng cần thiết cho điện toán AI quy mô lớn, GPU và các bộ tăng tốc khác, thiết bị mạng, mô-đun quang học cho kết nối trung tâm dữ liệu, hệ thống điện và cơ sở hạ tầng làm mát để quản lý tải nhiệt cực cao, đang được mọi công ty công nghệ lớn ở mọi thị trường lớn cùng lúc yêu cầu. Chuỗi cung ứng không được xây dựng để đáp ứng tốc độ mở rộng này đang chịu áp lực liên tục.

Trung Quốc là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng này, không phải ở cấp độ chip logic tiên tiến nơi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ có hiệu quả nhất, mà ở cấp độ mô-đun quang học, phần cứng mạng, lắp ráp máy chủ và linh kiện điện tử, nơi các nhà sản xuất Trung Quốc đã phát triển khả năng cạnh tranh thực sự mà không cần tiếp cận công nghệ bán dẫn tiên tiến nhất của phương Tây. Zhongji Innolight, được mô tả là nhà sản xuất mô-đun quang học quan trọng đối với các trung tâm dữ liệu, là ví dụ điển hình cho phân khúc cụ thể nơi các nhà cung cấp phần cứng Trung Quốc đang đạt được tăng trưởng xuất khẩu vượt bậc từ việc xây dựng AI: các linh kiện chuyên dụng mà chuỗi cung ứng trung tâm dữ liệu toàn cầu yêu cầu và các nhà sản xuất Trung Quốc sản xuất với giá cả cạnh tranh.

Hiệu ứng giá cả là yếu tố khuếch đại bổ sung giải thích tại sao tăng trưởng giá trị xuất khẩu ở mức 111% lại vượt xa mức tăng trưởng khối lượng 2% đối với xuất khẩu chất bán dẫn. Khi nguồn cung bị hạn chế so với cầu, giá cả sẽ tăng lên để cân bằng thị trường. Xuất khẩu chip của Trung Quốc chỉ tăng 2% về khối lượng nhưng tăng 111% về giá trị vì giá chip đã tăng vọt khi nhu cầu về AI tăng cao gặp phải những hạn chế trong chuỗi cung ứng. Các nhà xuất khẩu Trung Quốc đang nhận được mức giá cao hơn đáng kể trên mỗi đơn vị sản phẩm, tạo ra sự tăng trưởng doanh thu không tương xứng với bất kỳ sự gia tăng sản lượng vật chất nào. Đây là một lợi thế về điều khoản thương mại cho ngành xuất khẩu công nghệ của Trung Quốc và sẽ tiếp tục duy trì chừng nào tình trạng thiếu hụt phần cứng AI còn kéo dài.

Kinh nghiệm của Hàn Quốc đã chứng minh quy mô của hiện tượng này: Samsung Electronics ghi nhận xuất khẩu chất bán dẫn sang Trung Quốc tăng hơn 200% trong tháng 5 so với cùng kỳ năm ngoái, khi Trung Quốc lắp ráp các hệ thống phần cứng AI sử dụng chip nhớ và logic tiên tiến nhập khẩu cùng với sản xuất linh kiện trong nước. Việc phát triển AI đã tạo ra sự tương tác chuỗi cung ứng đặc biệt, trong đó các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đối với các chip tiên tiến nhất cùng tồn tại với dòng chảy khổng lồ của các loại chất bán dẫn khác thông qua mối quan hệ thương mại Trung Quốc - Hàn Quốc.

CHI TIẾT: https://vietnambusinessinsider.vn/c...uoi-chien-thang-moi-la-trung-quoc-a53813.html