Covid 19 vs Covid 21 và TTCK

Tháng 4/2020, tôi đã biên một bài đánh giá về dịch bệnh cũng như thị trường vào thời điểm đó.

http://f319.com/threads/dieu-gi-co-the-lam-cho-thi-truong-xau-hon-nua.1428849/

Giờ đây, sau hơn 1 năm nhìn lại, có đúng, có sai, có vài giả thiết đưa ra lúc đó đã diễn ra trên thực tế. Thị trường thì đã cho thấy một sự bùng nổ đáng kinh ngạc. Nay rảnh thử đánh giá lại những đúng, sai để rút ra bài học cũng như cập nhật về tình thế hiện tại.

Sau hơn 1 năm, chỉ số chứng khoán mỹ đã liên tục tăng điểm và hiện đã ở đỉnh cao lịch sử. Chứng khoán VN nhìn chung cũng cho thấy một diễn biến tương tự.

Dịch bệnh đã cơ bản được kiểm soát ở bắc mỹ, châu âu và TQ nhờ chiến lược tiêm chủng nhanh và hiệu qủa. Tuy nhiên, biến chủng delta đang gây ra hậu quả lớn ở một số nước châu á, cũng như làm số ca nhiễm bệnh đang tăng trở lại ở bắc mỹ và châu âu. Dù vậy, số lượng thiệt hại về nhân mạng tại các khu vực này không được truyền thông nhắc nhiều và thực tế, hầu hết các hoạt động giãn cách đã được gỡ bỏ. Ngược lại, tác động của biến chủng mới với một số nước châu á gần đây là nghiêm trọng, trong đó có VN.

Đối với VN, tác động của đợt bùng phát mới tôi cho là có tác động rất sâu sắc tới nền kinh tế. Với đặc thù là một nền kinh tế ‘mở‘ rất cao với trụ cột XK đóng góp chủ yếu, tác động được thấy rõ ngay trong tháng 7 đã quay trở lại nhập siêu dù cả nửa đầu năm xuất siêu cao. Trong khi đó, các chỉ số vĩ mô vốn dĩ đã mong manh cộng thêm với một nền quản trị công thiếu chuyên nghiệp làm cho khả năng đối phó với những tình huống thảm họa trở nên bối rối.

Tình hình dịch bệnh sau một thời gian thiếu thông tin thì hiện cũng đã dần phải hé mở. Tôi không phân tích nhiều về vấn đề này nhưng hãy chỉ cần nhìn vào số tử vong, tỷ lệ của VN là cao hơn nhiều so với bq của toàn cầu.

Đối với TTCK, có sự khác biệt cơ bản trong các yếu tố nâng đỡ thị trường trong thời gian qua giữa mỹ và vn. Ở mỹ, FED có một quyền lực cực lớn khi triển khai các chính sách của họ. FED có thể trực tiếp mua trái phiếu doanh nghiệp để bơm thẳng tiền cho nền kinh tế (QE – nới lỏng định lượng). Qua đó, họ vừa tạo thanh khoản vừa giảm trực tiếp chi phí cho thị trường. Trong khi ở VN, NHNN bị giới hạn hơn rất nhiều, họ chỉ có thể sử dụng công cụ tái chiết khấu và tái cấp vốn đòi hỏi các NHTM phải nắm giữ giấy tờ có giá như TPCP. Vì vậy, yếu tố lãi xuất thấp hiện tại ở VN chủ yếu xuất phát từ nội tại của ngành NH chứ không có nhiều vai trò từ CP như là khả năng và vai trò của FED. Yếu tố này hiện đã không còn dồi dào như thời gian qua. Trên khía cạnh nội tại, phần sản xuất và dịch vụ phi tài chính rõ ràng là bị ảnh hưởng nặng nề. Trong khi khối tài chính, tác động tiếu cực đến từ nhiều phía (nhưng hiện chưa được phản anh trên các BCTC). Tình hình nợ xấu sẽ tăng lên trong khi mảng kinh doanh chính có biên ls ngày càng thu hẹp, do áp lực, các NHTM đang phải mua TPCP với lãi suất quanh 2% cho kỳ hạn 10 năm. Đó rõ ràng là một khoản đầu tư thua lỗ. Vì vậy, triển vọng trung hạn của khối này là tiêu cực.

Điểm mấu chốt của VN hiện tại là bài toán tiêm chủng, nhưng do khó khăn về nguồn cung, tốc độ tiêm chủng của VN hiện vẫn rất thấp. Vì vậy, việc giãn cách có thể sẽ còn phải được áp dụng trong nhiều tháng tới.

Thông tin được trông đợi sẽ là việc VN phải hoàn thành tiêm chủng cho 80% dân số và cầu trời cho hị vọng không có thêm một biến chủng nào mới nguy hiểm hơn.