Cùng nhìn nhận lại việc các Ngân hàng bị hạ mức tín nhiệm

Ngân hàng bị hạ bậc: Đừng vội ồn ào phản đối

Tác giả: Lê Khắc
Bài đã được xuất bản.: 04/09/2010 06:00 GMT+7


(VNR500) - Tại sao các ngân hàng lại bức xúc với xếp hạng của Fitch, với một lý do chung là các tổ chức quốc tế chưa hiểu hết nội tình, khó khăn đặc thù của Việt Nam, trong khi chúng ta đã hội nhập hoàn toàn vào sân chơi chung? Mời bạn đọc tham khảo bài viết của PV. Lê Khắc.
LTS: Fitch - Tổ chức xếp hạng tín nhiệm hàng đầu thế giới vừa công bố bảng xếp hạng tín nhiệm đối với 4 ngân hàng Việt Nam. Hai ngân hàng hàng đầu là Vietcombank và ACB cùng bị Fitch hạ nửa bậc tín nhiệm, xuống D/E so với D trước đây. Trong khi đó, BIDV là "D/E", của Agribank là "E". Một kết quả xếp hạng hoàn toàn không vui vẻ với các ngân hàng nên đã có ý kiến phản đối.
Tại sao các ngân hàng lại bức xúc như vậy, với một lý do chung là các tổ chức quốc tế chưa hiểu hết nội tình, khó khăn đặc thù của Việt Nam, trong khi chúng ta đã hội nhập hoàn toàn vào sân chơi chung? Mời bạn đọc tham khảo bài viết của PV. Lê Khắc để rõ hơn chuyện xếp hạng và cách đối tượng bị xếp hạng phản đối, thay vì thừa nhận đó là những hạn chế cần sớm sửa đổi.
Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về hotline@vnr500.vn.
Hàng đầu Việt Nam và chuẩn thế giới
Ngân hàng BIDV, Agribank... là ngân hàng quốc doanh và đã luôn khẳng định là ngân hàng hàng đầu Việt Nam. Vietcombank mới cổ phần hóa những với sự chi phối trên 90% của nhà nước thì vẫn là ngân hàng quốc doanh và cũng là "ông lớn" trên thị trường. ACB là ngân hàng cổ phần lớn và mới "hoành tráng" khi có 6 danh hiệu bình chọn cho danh hiệu Ngân hàng tốt nhất Việt Nam cuối 2009...
Vì thế, có thể nói, cả bốn ngân hàng này đều là ngân hàng lớn ở Việt Nam và luôn được xem là người dẫn dắt trên thị trường.
Tuy nhiên, khi Ficth đánh giá theo các tiêu chuẩn mới nhất của Việt Nam và tiêu chuẩn quốc tế, các ngân hàng này lại được nhìn nhận với bộ mặt khác.
Cụ thể, Fitch đã hạ mức tín nhiệm của Vietcombank và ACB từ mức "D" (ngân hàng có nhiều điểm yếu, do nguyên nhân bên trong hoặc bên ngoài) xuống "D/E" và loại hai ngân hàng này ra khỏi diện cần xem xét trong thời gian tới. Hãng này cũng xác nhận mức xếp hạng hỗ trợ của Vietcombank là "4" và của ACB là "5". Trong khi đó, mức tín nhiệm của BIDV là "D/E", của Agribank là "E"; và có cùng xác nhận mức xếp hạng hỗ trợ là "4".
Giải thích về việc hạ mức tín nhiệm của các ngân hàng, Fitch nói rõ nguyên nhân là do tăng trưởng tín dụng quá mạnh trong khi chất lượng tín dụng thấp. Trong khi đó, ngân lại đang gặp khó khăn trong việc đáp ứng yêu cầu về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu theo Thông tư 13 từ 1/10 tới.
Đối với ACB, số liệu của Fitch cho thấy, nửa đầu năm 2010 của ACB đã là 42%, trong khi kế hoạch năm là 54% điều này sẽ tạo sức ép đến thanh khoản và chất lượng tín dụng.

Fitch cho rằng chất lượng tín dụng của VCB còn tệ hơn khi có công bố rõ ràng về việc cho Vinashin vay (ảnh minh họa - quangninh)
Trong khi đó, tính đến cuối tháng 9/2010 hệ số CAR của ACB sẽ thấp hơn mức tối thiểu theo quy định mới 9% nói trên. Đáng nói, con số này đã giảm so với chính ACB năm 2008 là 12,4%. Thậm chí, cả khi ACB có kế hoạch tăng vốn thêm gần 1,6 nghìn tỷ đồng và phát hành 3.000 tỷ đồng trái phiếu để tăng vốn, nhưng Fitch nhận định vẫn khó để duy trì theo đà tăng trưởng tín dụng và chi phí tín dụng cao...
Vietcombank, tốc độ tăng trưởng tín dụng lên tới 26% trong năm 2009 và nửa đầu 2010 là xuống còn 12,7%, nhưng tính chung cả giai đoạn 2006 đến giữa 2010, mức tăng trưởng vẫn lên tới 118%, quá cao so với tiêu chuẩn quốc tế.
Fitch cho rằng, hệ số CAR của Vietcombank giữa năm 2010 là 8,45% so với 9% của Thông tư 13. Ngay cả khi Vietcombank hoàn thành đợt chào bán tăng vốn với hơn 1,12 nghìn tỷ đồng trong tháng 8/2010 thì cũng khó để nâng hệ số CAR lên phù hợp với quy định.
Thậm chí, Fitch còn cho rằng chất lượng tín dụng của Vietcombank sẽ còn tệ hơn khi có những công bố rõ ràng về việc cho vay với Vinashin, tập đoàn nhà nước bên bờ phá sản, phải chia tách và tái cơ cấu.
Không nhận định đúng sai nào về xếp hạng của Ficht nhưng một chuyên gia từng làm việc tại Ngân hàng Nhà nước cho rằng, có hai điểm cần nói về bảng xếp hạng này.
Một là, các ngân hàng hàng đầu Việt Nam đã có một bộ mặt hoàn toàn khác khi soi xét dưới các tiêu chuẩn quốc tế. Hai là, trong khi các ngân hàng hãy còn kêu ca và xin hoãn Thông tư 13 thì đó đã là một tiêu chí được đưa vào đánh giá như là một đòi hỏi tất yếu của kinh doanh ngân hàng.
"Đang có khoảng cách lớn trong việc đáp ứng các tiêu chí tối thiểu ở trong nước và quốc tế của các ngân hàng Việt Nam, mà đánh giá của Fitch không phải là cảnh báo đầu tiên", vị này cho hay.
Vin vào khó khăn và đặc thù
Ngay sau khi Fich công bố đánh giá, các ngân hàng Việt Nam đã có ý kiến đáp trả.
Trả lời báo chí, ông Phạm Quang Dũng - Phó Tổng giám đốc Vietcombank cho rằng, cơ quan này không có mặt ở Việt Nam, không có điều kiện sâu sát thực tế của Việt Nam cũng như hoạt động của các ngân hàng. Vì vậy, đánh giá của Fitch chưa thật chính xác và không phù hợp với thực tiễn".
Ông Dũng còn cho biết, trước khi Fitch công bố báo cáo này, Vietcombank đã liên hệ để trao đổi và giải thích nhưng nhưng họ không hiểu. Vietcombank đã lường trước kết quả này. Tuy nhiên, các ngân hàng nước ngoài có quan hệ đối tác với Vietcombank sẽ không vì vậy mà đánh giá khác, bởi họ đều có mặt tại Việt Nam và hiểu rõ tình hình nội tại của Vietcombank, hiểu hơn nhiều so với Fitch.
Trong khi đó phía ACB mới chỉ cho biết sẽ có rà soát lại các tiêu chí để giải thích rõ hơn. Còn BIDV và Agribank chưa có bất cứ phản ứng nào.
Tuy nhiên, trong một nhận định khác, bà Nguyễn Thu Hà, Phó Tổng giám đốc Vietcombank lại cho rằng, những đánh giá của Fitch được đưa ra trên cơ sở phân tích theo những tiêu chí của cơ quan xếp hạng tín nhiệm có uy tín trên thế giới.
Cũng theo bà Hà, việc Fitch hạ mức tín nhiệm cũng phản ánh một phần khó khăn của các ngân hàng sau những ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Cạnh tranh và hội nhập buộc các ngân hàng phải đi theo tiêu chí chung (ảnh lamdong)
Tuy nhiên, Vietcombank đang có những nỗ lực khắc phục nhưng hạn chế này dù gặp phải những khó khăn khăn trong yêu cầu tăng vốn điều lệ. Hiện tại, Vietcombank đã và đang nỗ lực để cơ cấu lại các nguồn vốn nhằm đảm bảo yêu cầu về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu mới. Và từ năm 2010 là Vietcombank đã bắt đầu điều chỉnh việc phân loại nợ xấu theo hướng tiếp cận các chuẩn mực quốc tế, theo đó để nâng cao chất lượng quản trị và cải thiện chất lượng tín dụng.
Thực tế khó khăn và đặc thù của Việt Nam cũng được ông Dũng nêu ra trong lời giải thích của mình. Cụ thể, thừa nhận hệ số CAR mức 8,45% là do những khó khăn khiến việc tăng vốn thời gian qua bị kéo dài. Trong khi đó, độ tăng trưởng tín dụng lên đến 26% trong năm 2009 do đây là năm Chính phủ triển khai chương trình kích cầu, tất cả các ngân hàng Việt Nam đều đẩy mạnh cho vay. Toàn bộ hệ thống tăng trưởng gần 40%, trong khi Vietcombank chỉ là 26%.
Tuy nhiên, ông Dũng cho rằng, hạng mức tín nhiệm của Vietcombank sẽ được cải thiện vào cuối năm nay, khi ngân hàng này tăng vốn thêm 33% và xử lý các vấn đề tài chính.
Việc xếp hạng của Fitch gợi nhớ lại bàng xếp hạng ngân hàng Việt Nam được một công ty tư nhân trong nước công bố hồi đầu năm 2010. Bảng xếp hạng đó, mới chỉ công bố sơ bộ đã bị phản đối mạnh từ các ngân hàng khiến cho việc công bố chi tiết tiếp theo phải hủy bỏ. Tuy nhiên, với Fitch, dù các ngân hàng Việt Nam có tiếp cận và giải thích nhưng đều không được chấp nhận và họ vẫn công bố đánh giá của mình.
Khó có sự so sánh giữa tổ chức xếp hạng trong nước và Fitch - hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, có một điểm đáng chú ý, cả hai bảng xếp hạng này đều dựa trên những thông tin do chính các ngân hàng công bố công khai. Và cách phản ứng của các ngân hàng đều có điểm chung là: chưa hiểu hết nội tình, chưa tiếp cận đủ thông tin hay có những khó khăn đặc thù của Việt Nam...
Tuy nhiên, trước việc ngày càng có nhiều bảng xếp hạng và đánh giá về DN Việt Nam, các chuyên gia kinh tế vẫn cho rằng, chúng ta nên phản ứng bình tĩnh và nhìn lại mình. Bởi vì, dù đúng hay chưa thì những đánh giá này trước hết đều phản ánh một điều là: thế giới đang nhìn chúng ta như thế và những gì chúng ta thể hiện đã mang lại cho họ những cảm nhận đề đi đến kết luận đó. Mỗi đánh giá đều nhắc chúng ta nhìn lại mình vì: trong mắt mọi người chúng ta thế nào.
Điều này trở nên cực kỳ quan trọng đối với các ngân hàng vì điều cần thiết nhất là tạo đuợc niềm tin trong khách hàng và uy tín với đối tác. Vì thế, điều quan trọng không phải là ồn ào phản đối hay biện minh lý do mà phải chứng minh điều đó trên thực tế. Đơn giản, cạnh tranh và hội nhập buộc chúng ta phải đi theo tiêu chí chung. Sân chơi chung không có ưu đãi cho những khó khăn đặc thù như cách giải thích trên đây.