Cuộc chiến tiền tệ: Khi hạ tầng thanh toán của Trung Quốc đang dần thách thức trật tự USD

Việc công bố bài phát biểu của Chủ tịch Tập Cận Bình về mục tiêu xây dựng “cường quốc tài chính” như một học thuyết chính thức của Đảng Cộng sản Trung Quốc vào tháng 1/2026 đã làm sống lại cuộc tranh luận quen thuộc: liệu đồng nhân dân tệ có thể thách thức vị thế của Dollar hay không?

Câu trả lời gần như đồng thuận là không — và các bằng chứng được đưa ra để ủng hộ nhận định này phần lớn đều hợp lý. Đồng nhân dân tệ hiện chỉ chiếm khoảng 1,9% dự trữ ngoại hối toàn cầu, tỷ lệ gần như không thay đổi trong suốt một thập kỷ. Trung Quốc vẫn duy trì tài khoản vốn khép kín, và Bắc Kinh phải đối mặt với thâm hụt niềm tin tích lũy qua nhiều năm can thiệp điều tiết mang tính tùy ý vào thị trường.



Với nhiều người, điều đó dường như đã khép lại câu chuyện. Tuy nhiên, cách kết luận này đặt sai câu hỏi. Vấn đề quan trọng hơn không phải là liệu nhân dân tệ có trở thành đồng tiền dự trữ toàn cầu hay không, mà là việc Trung Quốc xây dựng hạ tầng tài chính riêng sẽ làm thay đổi chi phí duy trì trong hệ thống USD như thế nào — ngay cả đối với những quốc gia hoặc doanh nghiệp không hề có ý định rời bỏ hệ thống đó.

Xây dựng “hệ thống ống dẫn” tài chính
Nỗ lực quốc tế hóa nhân dân tệ của Trung Quốc ban đầu không phải là một dự án tiền tệ, mà là một dự án an ninh chiến lược. Sau khi chứng kiến Washington theo dõi và cuối cùng vũ khí hóa quyền tiếp cận hệ thống USD, Bắc Kinh đi đến kết luận rằng sự phụ thuộc vào hạ tầng tài chính định danh bằng USD là một rủi ro chiến lược.

Phản ứng của Trung Quốc: xây dựng các hệ thống thanh toán nằm hoàn toàn dưới quyền kiểm soát của mình. Hệ thống Cross-Border Interbank Payment System (CIPS), ra mắt năm 2015, ban đầu hoạt động khá cồng kềnh, chi phí cao hơn so với các hệ thống thanh toán bằng USD và phần lớn được duy trì nhờ sức ép từ các ngân hàng quốc doanh.

Một thập kỷ sau, bức tranh đã thay đổi đáng kể. Dự án mBridge — nền tảng tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương xuyên biên giới dựa trên công nghệ sổ cái phân tán do People's Bank of China phát triển — đã xử lý khoảng 56 tỷ USD giao dịch vào cuối năm 2025, tăng gấp 2.500 lần so với quy mô thử nghiệm chỉ 22 triệu USD vào năm 2022.



Các giao dịch từng mất nhiều ngày để hoàn tất giờ đây có thể được thanh toán trong vài giây, với chi phí thấp hơn đáng kể. Quan trọng hơn, cả CIPS và mBridge đều hoạt động ngoài phạm vi giám sát của hệ thống thanh toán quốc tế SWIFT. Khi ngày càng nhiều giao dịch bằng nhân dân tệ chuyển sang hạ tầng song song này, các thống kê truyền thống về tỷ trọng thanh toán toàn cầu có xu hướng đánh giá thấp mức độ sử dụng thực tế của nhân dân tệ.

Con số chính thức cho thấy nhân dân tệ chiếm khoảng 3,1% giao dịch thanh toán toàn cầu có thể chưa phản ánh đầy đủ quy mô thực sự.

Tín hiệu rõ nhất nằm ở tài trợ thương mại
Dữ liệu đáng chú ý nhất không nằm ở thanh toán mà ở tài trợ thương mại. Hiện nay, nhân dân tệ chiếm khoảng 8,5% thị phần tài trợ thương mại toàn cầu — gần gấp ba lần tỷ trọng của nó trong hệ thống thanh toán.

Sự chênh lệch này mang ý nghĩa kinh tế quan trọng. Tài trợ thương mại là nơi các quyết định về vốn lưu động được đưa ra, đồng thời cũng là nơi hiệu ứng mạng lưới tiền tệ dễ bị bào mòn nhất. Nói cách khác, đây là điểm khởi đầu của quá trình chuyển dịch tiền tệ, chứ không phải là chỉ báo đi sau.



Cơ chế chi phí cận biên
Việc dịch chuyển thanh toán không cần phải dẫn đến tích lũy dự trữ ngoại hối mới tạo ra tác động. Chi phí tài chính cực thấp của USD không chỉ phản ánh lãi suất của Mỹ, mà còn bắt nguồn từ quy mô, thói quen sử dụng và dòng giao dịch thương mại liên tục tạo ra thanh khoản tự nhiên cho hệ thống.

Khi thương mại được định giá và thanh toán bằng USD, các doanh nghiệp:
+ thu về USD

+ nắm giữ vốn lưu động bằng USD

+ tái chu chuyển số dư này thông qua thị trường tài trợ bằng USD

Chu trình tự củng cố này âm thầm duy trì chi phí vay USD ở mức thấp trên toàn cầu. Nếu việc thanh toán bằng nhân dân tệ trở nên rẻ hơn đáng kể và một phần đáng kể thương mại chuyển sang hệ thống này, vòng tuần hoàn đó sẽ suy yếu.

Các doanh nghiệp khi đó không còn cần tạo ra hoặc nắm giữ USD thường xuyên như trước, khiến lượng thanh khoản USD “tự nhiên” hình thành từ tài trợ thương mại bị thu hẹp.

Tác động này không nhất thiết thể hiện ngay qua lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ. Thay vào đó, nó xuất hiện dưới dạng chênh lệch tín dụng rộng hơn và chi phí vay tổng thể cao hơn đối với các doanh nghiệp ngoài Mỹ khi tiếp cận thị trường USD — chi phí vay trở nên mang tính chu kỳ hơn, nhạy cảm hơn với căng thẳng tài chính và đắt đỏ hơn ở biên.

Vai trò ngày càng suy giảm của Trung Quốc với tư cách nhà cung cấp thanh khoản USD mang tính cấu trúc càng khuếch đại xu hướng này. Trong nhiều năm, thặng dư tài khoản vãng lai của Trung Quốc được tái đầu tư vào chứng khoán Kho bạc Mỹ và các thị trường tài trợ toàn cầu, qua đó gián tiếp hỗ trợ thanh khoản USD trên phạm vi toàn cầu. Khi thanh toán bằng nhân dân tệ trở nên rẻ hơn, kênh cung thanh khoản này cũng suy giảm.

Hạ tầng đã được thiết lập
Điều đáng chú ý là tất cả những diễn biến này không đòi hỏi nhân dân tệ phải thay thế USD. Chỉ cần một lượng giao dịch đủ lớn chuyển dịch sang hệ thống mới để lợi thế mạng lưới của USD bị xói mòn ở các rìa của hệ thống.

Ngưỡng đó có thể đã bắt đầu tiến gần. Chi nhánh Hồng Kông của HSBC đã trở thành thành viên trực tiếp của CIPS vào tháng 10/2024, sau đó là hàng loạt tổ chức tài chính tại châu Á, châu Phi và khu vực Vùng Vịnh.

Điều đáng chú ý là các ngân hàng ngoài Trung Quốc đang bắt đầu sử dụng chính hạ tầng tài chính mà Bắc Kinh xây dựng nhằm đạt được tự chủ chiến lược.

Đối với các nhà đầu tư chờ đợi dữ liệu dự trữ ngoại hối xác nhận sự chuyển dịch này, có thể khi con số chính thức xuất hiện thì chi phí tài trợ bằng USD đã âm thầm thay đổi từ trước — diễn ra lặng lẽ, ở cấp độ cận biên và từ rất lâu trước khi có bất kỳ tuyên bố chính thức nào.

Cơ hội hiện tại: Bạc
Trong bối cảnh đó, xu hướng tháng của bạc đóng cây nến tháng 2 với cường độ tăng mạnh củng cố đà tăng trung - dài hạn chưa thay đổi ( biểu đồ khung tháng).

Khung kỹ thuật tuần, xu thế tăng áp đảo sau khi đã có tín hiệu xác nhận lực cầu trở lại quanh vùng hỗ trợ 70$ ở tuần trước nữa. Cây nến tuần trước đóng xanh với thân nến lớn và quan trọng vượt qua vùng kháng cự quan trọng quanh 90$ ( 90-92$)điều này càng gia tăng khả năng đà tăng sẽ tiếp tục mở rộng trong tuần này với các mục tiêu gần quanh 100-105$ trướ khi nghĩ đến mục tiêu đỉnh cũ.



Triển vọng trung hạn vẫn tích cực, với mục tiêu xa hơn trong quý I/2026 có thể đạt tới 150 USD/oz.



Phân tích này dựa trên giả định tỷ lệ vàng/bạc sẽ quay về các đáy lịch sử dài hạn quanh vùng 30-40, từng xuất hiện vào các chu kỳ cao điểm của bạc (1983, 1998, 2011). Nếu vàng bước vào siêu chu kỳ tăng mạnh lên 7.000-8.000 USD/oz, chỉ cần tỷ lệ vàng/bạc giảm về mức trung tính 35 thì giá bạc đã hàm ý mức tăng rất lớn, phản ánh tính đòn bẩy cao của bạc so với vàng.



------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.

***Tư vấn đầu tư hàng hoá thông qua Sở giao dịch Hàng hoá Việt Nam (MXV)***
- Hợp pháp - Minh Bạch - Thanh khoản cao tiêu chuẩn quốc tế
- Mua bán 2 chiều LONG SHORT - Giao dịch T0 - Đòn bẩy 20 lần không lãi vay Margin - Liên thông 52 quốc gia
- Mobile/ z.a.lo: 0867 091 553 ( Để tham gia room )