Đôi điều suy ngẫm!!!..............................................................

"MÃ LUẬN" - LÝ LUẬN VỀ CƠ HỘI TRONG CUỘC ĐỜI

Lê Đức Hoàng - Nguyễn Thị Hồng Vinh

Ngựa theo tiếng Hán Việt là Mã (马), trong 12 địa chi (地支) thì nó đứng ở vị trí thứ 7, tương ứng với địa chi Ngọ (午)(1). Đây là con vật có nhiều gắn bó với cuộc sống lao động sản xuất và chiến đấu của con người. Bởi vậy, hình tượng về ngựa đã đi vào văn hoá đại chúng với nhiều sắc thái mà một số học giả Trung Quốc gọi đây là văn hóa ngựa. Ở Trung Quốc, ngoài dân tộc Hán thì một số dân tộc thiểu số cũng mang họ Mã, trong đó dân tộc Hồi ở tỉnh Vân Nam hầu hết đều mang họ Mã(2).

Từ thời cổ đại đến nay, trên thế giới có nhiều câu chuyện, giai thoại về ngựa gắn liền với văn hóa của các dân tộc, trong đó có câu chuyện “Bá Lạc xem tướng ngựa” ở Trung Quốc nói về vị thần tên là Bá Lạc rất giỏi quản lý và xem tướng cho ngựa. Sau này câu chuyện ấy trở thành hiện thực vì không chỉ có thần mà ở dưới trần gian cũng có con người thật rất giỏi về xem tướng ngựa. Thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Hoa, có Tôn Dương (khoảng 680 TCN - 610 TCN)(3) do có tài xuất sắc trong việc xem tướng để chọn ngựa tốt xấu nên người đời cũng gọi Tôn Dương là Bá Lạc. Sau này ông tổng kết kinh nghiệm xem tướng ngựa viết nên tác phẩm “Bá Lạc tướng mã kinh”. Có một lần Tôn Dương được vua nước Sở giao chọn mua một con ngựa tốt (tức tuấn mã) có thể đi được ngàn dặm (tức thiên lý mã). Ông đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ này, thông qua việc xem tướng mạo của ngựa. Nhưng thực chất, dân gian Trung Quốc đã mượn câu chuyện Tôn Dương có tài xem tướng mạo phát hiện được tuấn mã để nói về việc phát hiện, lựa chọn nhân tài cho đất nước, nhắc nhở các minh vương muốn dân an nước thịnh thì trước tiên phải làm tốt công tác nhân tài: xác định, lựa chọn, bồi dưỡng, sử dụng và đãi ngộ nhân tài(4).

Trong khi dân gian Trung Quốc đang nổi lên sự tranh luận về các yếu tố quyết định đến sự thành công chức nghiệp của một con người (có 3 quan niệm: tính cách quyết định thành công chức nghiệp; thời cơ quyết định sự thành công đó; tính cách kết hợp với thời cơ) thì Giáo sư Liêu Tuyền Văn (sinh năm 1946, hiện là Viện trưởng Viện nghiên cứu nguồn nhân lực thuộc Đại học Hạ Môn tỉnh Phúc Kiến - Trung Quốc) đã có nhiều bài viết bàn về vấn đề thời cơ trong cuộc đời thông qua việc luận bàn về hình tượng con ngựa, mà tác giả gọi đây là mã luận.

Khi bàn về chủ đề quản lý nguồn nhân lực của đất nước, về việc chuẩn bị các điều kiện để sẵn sàng chớp lấy thời cơ, đạt được thành công trong sự nghiệp đường đời, tác giả đưa ra bốn lý luận lớn đó là: 1) Mã luận - luận về thời cơ; 2) Cầu luận - luận về sự hợp tác; 3) Hồng Diệp Tử lý luận - điểm sáng tự mình khai phát; 4) Giao điểm lý luận - tìm kiếm khởi điểm mới của cuộc đời. Tác giả đã khẳng định mã luận là một lý luận lớn của việc nâng cao tỷ lệ thành công chức nghiệp. Cụ thể về nội dung của mã luậnđược nữ giáo sư này trình bày rất chi tiết ở chương 12 có tên gọi Lý luận của sự phát triển thành công chức nghiệp trong tác phẩmQuản lý nguồn nhân lực, xuất bản năm 2003. Theo Giáo sư Liêu, mã luận tức là đem thời cơ của cuộc đời ví như một con ngựa vọt tới cực nhanh. Ai giành được sự trợ giúp của nó thì có thể tăng nhanh tốc độ trong quá trình phấn đấu, vượt núi băng sông, khắc phục khó khăn, đạt đến điểm thành công vinh quang trên đường đời. Muốn vậy, mỗi cá nhân tất yếu phải chuẩn bị đầy đủ 3 điều kiện: 1) Phải có nhận thức về ngựa (thức mã); 2) Phải có dũng khí để phi trên lưng ngựa (dược mã); 3) Phải có năng lực chỉ huy ngựa (ngự mã)(5).

Thức mã nói đến kiến thức, hiểu biết, nhận thức về ngựa. Ngựa lao tới là một cơ hội công bằng đối với mọi người. Nhưng lại có người không nhận ra ngựa mà trong mắt cứ nhìn ngựa ra con lừa, hoặc là con hươu. Ngựa và lừa có thể cùng lúc đến trước mặt chúng ta và chúng ta có thể cưỡi lừa đi mà bỏ qua ngựa. Bởi vậy, để nhận biết được ngựa (tức là nhận biết được cơ hội), thì cần chuẩn bị 3 điểm: 1) Phải có khát vọng mãnh liệt tự phát triển vươn lên; 2) Phải có quá trình tích lũy tri thức lâu dài. Trước khi ngựa bay đến, bản thân đã có nghiên cứu, phân tích nhất định đối với ngựa, lừa, hươu, trâu...; 3) Phải có khả năng cảm ứng và phân tích các loại thông tin. Khi ngựa đến, bạn sẵn sàng cưỡi ngựa vọt thẳng về phía trước. Nhận thức về ngựa cần dựa vào kiến thức, nhận thức và nhãn quang.

Dược mã, nói về việc vọt lên ngựa, cùng ngựa phi nhanh: Ngựa vọt đến và có thể đưa bạn cùng chạy với tốc độ cao đi tới viễn phương, nhưng cũng có thể dẫm nát bạn khi bạn đang trong hành trình chuyển động. Vì ngựa phi không đơn thuần, có lúc rất hung dữ và đáng sợ, đủ để làm cho những kẻ yếu tim hoảng hốt. Vì vậy để leo lên lưng ngựa phi nhanh, đòi hỏi ở chúng ta một tấm lòng dũng cảm tuyệt vời. Để leo lên lưng ngựa tiến nhanh về phía trước, đòi hỏi chúng ta phải dám chấp nhận nguy hiểm, có thể có nguy cơ mất mát một số thứ. Muốn thành công ở phương diện này, cần chuẩn bị 3 điểm: 1) Phải có sự can đảm và tính quyết đoán cao; 2) Phải dũng cảm chấp nhận rủi ro có thể xảy ra trong hành trình vọt ngựa; 3) Phải có kỹ thuật phi ngựa. Nhiều người nhìn thấy ngựa vọt đến, nhưng lại sợ mất mát một số thứ nên không dám leo lên lưng ngựa để lao tới mục đích của mình, thế là ngựa đi qua để rồi mình bỏ lỡ thời cơ. Phi ngựa cần dựa vào lòng dũng cảm, kiên quyết và kỹ xảo.

Ngự mã, nói đến việc điều khiển, khống chế ngựa. Khi ngựa phi nhanh, chúng ta không dễ kiểm soát bởi vì có muôn vàn yếu tố tác động, trong đó có vô số vật cản và dân chúng đi đường, hơn nữa cũng có những con ngựa tính cách không thuần dịu. Ngựa thường chỉ quy phục theo lệnh của người chủ quen biết đã cai quản nó từ lâu, nhưng đối với người lạ thì vấn đề không hề dễ dàng. Do đó, muốn điều khiển được ngựa, cần phải có bốn điểm: 1) Có sự quyết tâm, luôn ý niệm là bằng mọi cách phải điều khiển được ngựa; 2) Có bản lĩnh điều khiển ngựa; 3) Lúc đầu có khi chưa biết điều khiển ngựa, nhưng phải từng bước quyết học được cách điều khiển nó; 4) Khi thẩm định các tình thế, nhận thấy cần thiết phải thay đổi ngựa thì luôn phải chủ động để ngựa không làm bạn rơi xuống. Điều khiển ngựa cần dựa vào năng lực, sự khéo léo và mượn tình thế.

Tóm lại, một con ngựa vọt tới cũng như là một cơ hội của cuộc đời đang tới với bạn, nó sẽ mang lại sự thành công nếu bạn đã chuẩn bị sẵn sàng. Muốn nắm bắt cơ hội, cần có ba yếu tố: nhận thức về ngựa, phi ngựa và điều khiển ngựa. Kiến thức, kỹ xảo và năng lực tất yếu do học tập, tích lũy mà có. Chỉ có không ngừng học tập, nghiên cứu, tìm kiếm, không ngừng nỗ lực tích lũy kiến thức, rèn luyện khả năng của mình, bạn mới có thể nắm bắt được cơ hội, đưa bạn đến đỉnh điểm của sự huy hoàng(6)