Đơn giản hóa việc tính P/E sao cho đầu tư hiệu quả và phù hợp với thực tế TTCK Việt Nam

Xuất phát từ bài viết của bạn Minhphc về hiệu quả đầu tư của các phương pháp định giá như P/E, CAPE, Dividend Yield…Nếu bạn có sử dụng 1 chỉ số hay mô hình nào, hãy dùng cho mục đích đầu tư dài hạn, và dùng như một chỉ dẫn để tham khảo thôi, đừng phụ thuộc hoàn toàn vào nó.



Thật bất ngờ, 1 chỉ số đơn giản, dễ nhất là chỉ số P/E, cứ ngỡ chỉ có newbies mới dùng đến, lại rất hữu dụng cho việc đầu tư dài hạn, với hệ số tương quan là 0,38; cao hơn hẳn nhiều chỉ số khác
Vinamilk đại diện tiêu biểu cho trường phái đầu tư giá trị dựa vào tốc độ tăng trưởng cao của doanh nghiệp cũng như chính sách cổ tức cao:

Với Vinamilk, mức tăng trưởng cũng không hề kém Apple là bao, tính từ 2006 tới ngày hôm nay, VNM đã tăng giá tới 625%, trung bình 1 năm tăng trưởng 104%. Và dưới đây là đồ thị chỉ ra sự chiến thắng tuyệt đối của VNM đối với thị trường.

Nếu đầu tư vào VNINDEX từ 2006 tới nay, nhà đầu tư chỉ có lãi 26.2%, trong lúc đó VNM có lãi lên tới hơn 6.25 lần. Còn từ 2011 tới nay, nếu đầu tư vào VNINDEX nhà đầu tư sẽ bị thua lỗ 19.4%, còn với VNM vẫn chiến thắng 109.5%. Với những con số ấn tượng đó, VNM xứng đáng là APPLE của Việt Nam.

Đặc tính của thị trường chứng khoán Việt Nam chủ yếu là đầu cơ, nên các cổ phiếu được đánh giá là “cơ bản” thường ít sóng…Việc một bộ phận nhà đầu tư bám bảng điện tử hàng ngày canh giá cổ phiếu mua mua bán bán. Và sau 1 quá trình thử nghiệm, kiểm định rồi kết luận sẽ có nhà đầu tư phát hiện ra mình đầu tư không hiệu quả trong một môi trường vĩ mô bất ổn như thế này. Tình trạng sụt giảm quá mạnh của các cổ phiếu đầu cơ truyền thống trong vài tháng qua khi thi trường đón nhận nhiều thông tin quá bất ngờ và sốc khiến dòng tiền đầu cơ phải co về phòng thủ. Những biến động vĩ mô ảnh hưởng đến dòng vốn vào TTCK hay tâm lý của thị trường thì nhóm cp đầu cơ sẽ bị anh hưởng mạnh nhất. Chiến lược đầu tư hưởng cổ tức dựa trên tăng trưởng tốt của doanh nghiệp ( đầu tư dài hơi trên 1 năm) thời gian tới sẽ được các nhà đầu tư chứng khoán VN có cách nhìn tích cực hơn khi bối cảnh vĩ mô năm 2013 chưa có gì sáng sủa.

Cổ phiếu hiện nay đắt hay rẽ thường đi liền với giá trị nội tại của chính mỗi cổ phiếu. Có người nói P/E cổ phiếu A 6 “chấm” là mua được, cổ phiếu B xuống 8 “chấm” là nên mua vào,…Vì nó đã xuống dưới giá trị nội tại ? Giá trị nội tại vốn là một giá trị không cố định, theo tôi là như vậy, bởi tất cả giá cổ phiếu đều phải đặt trong môi trường vĩ mô nhất định. Nếu trong tình hình lạm phát, giá cả và lãi suất cao, thì kỳ vọng (E) vào suất sinh lợi của cổ phiếu cũng sẽ cao lên.

Nói như vậy để thấy rằng, nói đắt hay rẽ còn nên so sánh nhiều vấn đề. Ở đây, tôi muốn có một số ý về sự so sánh tương đối xem cổ phiếu với giá như hiện nay có “chấp nhận” được hay không.

Đơn giản hóa việc tính P/E sao cho đầu tư hiệu quả và phù hợp với thực tế TTCK Việt Nam :

Lãi suất huy động của các NHTM (Interest rate – I) và ngân hàng là một kênh đầu tư, rất nhạy cảm với thị trường về các kỳ vọng khả năng sinh lợi, lạm phát, rui ro,…Do đó, có thể xem nó như một Benchmark để so sánh. (Tôi muốn lấy I thay vì yield của Trái phiếu Chính phủ – Gbs vì nó mang tính phổ biến và dễ dàng tham gia đầu tư của tất cả nhà đầu tư và nó thường cao hơn yield của Gbs).

Nếu lãi suất I của ngân hàng hiện nay là 12%năm ( đây là lãi suất trung và dài hạn 1 năm các ngân hàng đang huy động), tức “đầu tư” 100 đồng ta được 12 đồng nữa vào cuối năm, một cách khác, có thể nói “P/E” của loại này là 100/12 tức bằng 1/I.

Trong khi đó, một cổ phiếu A, năm trước có cổ tức là D = 10 đồng, kỳ vọng tăng trưởng 12%/năm, như vậy, bạn kỳ vọng sẽ nhận được 12 đồng vào cuối năm.

Từ hai ví dụ trên, có thể thấy, bạn muốn đầu tư vào CP A với giá mua là P thì CP A phải có tỷ suất sinh lợi cao hơn của ngân hàng, tức giá bạn chỉ đầu tư nếu giá P nhỏ hơn 100 đồng. Tỷ lệ thu nhập thực của bạn từ cổ tức trên giá bạn phải bỏ ra (P) được gọi là Tỷ suất cổ tức – Dividend Yield (DY).

Đến đây, tôi làm so sánh thế này, giá P có thể chấp nhận được nếu P/D < = 1/ I, hay P/(EPS x PO) < 1/I, từ đó suy ra, P/E < PO/I. Như vậy, cổ phiếu thực sự là rẽ, là chấp nhận được trên thị trường nếu nó có tỷ lệ P/E* < PO/I
Ví dụ, lãi suất I = 12 %/năm và EPS hiện tại là 5.000 đồng, tỷ lệ chi trả cổ tức (kế hoạch) bằng 60% (trên lợi nhuận thuộc về cổ đông)
Tăng trưởng dự kiến của công ty trong năm nay là 20%. Ta được, EPS dự kiến = 5.000 x (1 + 20%) = 6.000
P/E hợp lý có thể xem xét mua vào: P/E* = 60%/12% = 5 lần. Suy ra giá P hợp lý P= E*x 5

Cái đơn giản của công thức trên là chỉ cần xác định E* tương lai cũng nhu xem xét chính sách cổ tức của doanh nghiệp trong quá khứ cũng như kế hoạch trong tương lại. Còn lại suất huy động thì không khó để tính trong thời gian 1 hoặc 2 năm tới. Trục tung (Y) biểu thị tốc độ tăng trưởng (Growth Rate), càng lên cao càng nhanh. Trục (X) thể hiện thị phần, càng sang trái, thị phần càng cao.

Mình chọn 1 mẫu từ doanh mục của ma trận BCG ( từ nhóm Stars và cash cow). Một doanh mục mẫu để tính xem vùng hợp lý dựa vào công thức trên:


Các khoản mục và dự phóng hay doanh mục mẫu chỉ là chủ quan của người viết bài. Không có ý định pr hay cổ xúy đầu tư chỉ là trao đổi thêm về cách đầu tư theo PE, cố tức. Mong được nhiều tranh luận và ném đá từ các bạn ( nguồn: VF, NghiaTQ, cafef..)