Khống chế dư nợ 3% - cần một sự giải thích thoả đáng

Khống chế dư nợ 3% - cần một sự giải thích thoả đáng

3%: ai an toàn, ai hiệu quả?



Nếu được đánh giá về tính "ăn chắc" trong hoạt động tín dụng của các ngân hàng Việt Nam, chắc nhiều người sẽ mạnh dạn cho ngay điểm 10++.

Lý do ư? Một ngân hàng hiện đại thường xét cho vay dựa trên thứ tự ưu tiên là phương án kinh doanh, uy tín và cuối cùng mới là tài sản thế chấp. Nhưng ngành ngân hàng Việt Nam vẫn làm theo quy trình ngược lại, nhất nhất muốn có tài sản thế chấp giá trị gấp nhiều lần số tiền vay, sau đó mới nói đến phương án kinh doanh hiệu quả và nói đến tín chấp thì hãy đợi đấy.

Đặc biệt với các khoản vay thế chấp bằng chứng khoán hoặc vay để đầu tư chứng khoán, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) từ lâu đã ?oba mặt một lời? rằng, không khuyến khích và chỉ khuyên các ngân hàng cần khống chế tỷ lệ cho vay loại này. Nói cách khác, mỗi ngân hàng tự lượng sức mình để tránh rủi ro chứ NHNN không ép. Hơn 1 năm qua, các ngân hàng liên tiếp mở rộng dịch vụ cho vay chứng khoán và người ta kỳ vọng rằng, ngân hàng sẽ dành thấp nhất 10% tổng dư nợ cho ?oông? khách chứng khoán. Trên thực tế nhiều ngân hàng TMCP hiện có tỷ lệ cho vay liên quan đến chứng khoán khoảng 10% tổng dư nợ, nên khi tiếp nhận Chỉ thị của NHNN, họ không chỉ thất vọng mà còn cảm giác bị ?obỏ bom?, vì trước đây chẳng ai bắt buộc vào một tỷ lệ khô cứng, vô cảm như thế.



Thế chấp bằng chứng khoán là rủi ro cao?

Theo số liệu của NHNN, tính đến cuối năm 2006, tổng mức dư nợ của hệ thống ngân hàng vào khoảng 720.000 tỷ đồng và tốc độ tăng trưởng khoảng 20% năm. Nếu giới hạn ở mức 3% thì tối đa chỉ có 21.000 tỷ đồng (hay 1,31 tỷ USD) được dùng để cho vay chứng khoán và nếu tốc độc tăng trưởng được duy trì thì số tiền trên cũng quá nhỏ so với giá trị giao dịch trung bình của các cổ phiếu niêm yết tại TTGD TP. HCM, khoảng 1.000 tỷ đồng/phiên và cổ phiếu niêm yết tại TTGD Hà Nội, khoảng 300 tỷ đồng/phiên. Tổng số tiền được dùng cho vay chứng khoán này cũng chỉ tương đương quy mô một số quỹ nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam như Dragon Capital hay VinaCapital.

Xét về nhu cầu vay, số tiền 1,31 tỷ USD thực sự là chẳng đáng với quy mô vốn của các quỹ đầu tư gián tiếp, hiện đã hơn 6 tỷ USD, hay so với tổng giá trị vốn hóa của thị trường là 13,8 tỷ USD vào cuối năm 2006. Trong khi tốc độ tăng trưởng tín dụng khó có thể vượt quá tốc độ "xe đạp " 20%/năm, thì năm 2006 tốc độ vốn hóa của TTCK lại bằng tốc độ "tên lửa ", hơn 1.000%, nhanh gấp 50 lần.

Nhiều người có định kiến rằng, các khoản vay thế chấp bằng chứng khoán mang lại rủi ro cao cho ngân hàng hơn cho vay bất động sản. Trên thực tế, chứng khoán có những đặc tính mà bất động sản không thể có được, như khả năng bán để thu hồi tiền ngay, khả năng tạo ra thu nhập từ cổ tức, khả năng tăng trưởng về giá trị khi DN làm ăn thành công. Hiện nay, với tỉ lệ cho vay tối đa của các ngân hàng là dưới 50% giá trị của chứng khoán, giả thiết nếu trong trường hợp thị trường giảm 50% trong vài ngày (xác suất vô cùng nhỏ), thì ngân hàng vẫn có thể bình chân như vại. Thực tế, giá cổ phiếu rớt đến 20% là các ngân hàng đã yêu cầu người vay phải đóng thêm tiền hoặc bán đi để trả nợ.



An toàn hay hiệu quả?

Với lý do TTCK Việt Nam còn non trẻ, những công cụ phái sinh như: margins (mua lượng chứng khoán nhiều hơn số tiền bỏ ra), sell short (bán khống chứng khoán khi không sở hữu), options (kinh doanh sự biến động của chỉ số chứng khoán, lãi suất)? đã bị từ chối không áp dụng. Suốt 7 năm qua, nhiều hội thảo về công cụ phái sinh cho TTCK đã được tổ chức nhưng khi nào thị trường "đủ lớn" để dùng được các công cụ đó vẫn là câu hỏi lớn chưa có lời giải đáp.

Với quy định về tỷ lệ khống chế hạn mức cho vay của các ngân hàng thương mại như đã đề cập ở trên, cơ quan quản lý một lần nữa thể hiện ý chí cao về việc giữ TTCK hoạt động an toàn. Tuy nhiên, chủ trương này mới được công bố mà dư luận đã có nhiều ý kiến trái chiều như thế. Thậm chí, nhiều nhà phân tích còn lo ngại một cơn bão sẽ quét qua và tàn phá TTCK trong 2 tháng tới. Nạn nhân có thể sẽ là những nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ, vì họ có muốn chờ đợi qua lúc khó khăn thì ngân hàng cũng buộc họ bán đi để trả nợ. Nếu kịch bản trên xảy ra, những tổ chức nước ngoài có mục tiêu đầu tư 5 - 10 năm và nhiều tiền sẽ là đối tượng được lợi vì giá đấu giá của Vietcombank, Incombank, MobiFone? sắp tới chắc sẽ rẻ hơn.

http://www.tas.com.vn