Khủng hoảng không chỉ nằm ở Dầu mỏ, mà ở Nhựa

Các tuyên bố về trường hợp bất khả kháng từ SABIC, Indorama và Hainan Yisheng cho thấy thiệt hại thứ cấp của cuộc chiến Iran đang lan rộng ra ngoài thị trường năng lượng, ảnh hưởng đến nguyên liệu hóa dầu – nền tảng của hầu hết mọi sản phẩm tiêu dùng trên thế giới.

Cuộc thảo luận toàn cầu về hậu quả kinh tế của việc đóng cửa eo biển Hormuz, dễ hiểu thôi, đã bị chi phối bởi dầu thô. Giá mỗi thùng dầu là một con số dễ truyền đạt, dễ theo dõi và người tiêu dùng dễ dàng cảm nhận trực tiếp tại cây xăng. Tuy nhiên, sự gián đoạn chuỗi cung ứng không phải là điều sẽ gây thiệt hại lâu dài nhất cho cấu trúc của nền kinh tế tiêu dùng hiện đại. Danh hiệu đó thuộc về một loại nguyên liệu hóa dầu mà hầu hết mọi người chưa từng nghe đến, những nguyên liệu nền tảng cho hầu hết mọi thứ chúng tiếp xúc, và hiện đang trải qua một cuộc khủng hoảng nguồn cung mà hậu quả đầy đủ của nó hầu như chưa bắt đầu xuất hiện trong cả dữ liệu kinh tế lẫn các cuộc thảo luận trên thị trường.

Monoethylene glycol và axit terephthalic tinh khiết, MEG và PTA trong ngành công nghiệp, là hai khối hóa học chính để sản xuất polyethylene terephthalate (PET) và sợi polyester. PET là loại nhựa được sử dụng trong hầu hết mọi bao bì thực phẩm và đồ uống trong chuỗi cung ứng hiện đại, từ chai nước đến hộp đựng tương cà đến bao bì dạng vỏ sò bao bọc mọi sản phẩm protein đông lạnh trong mọi siêu thị trên thế giới. Sợi polyester được sử dụng trong quần áo, đồ nội thất gia đình, vật liệu cách nhiệt và dệt may công nghiệp. Ngoài ra, MEG còn đóng vai trò quan trọng trong chất chống đông, chất làm mát, chất kết dính, chất phủ và men công nghiệp.

Trong hai tuần qua, Tập đoàn Công nghiệp Cơ bản Saudi Arabia (Saudi Basic Industries Corporation), một trong những nhà sản xuất hóa dầu lớn nhất thế giới, đã viện dẫn trường hợp bất khả kháng đối với các lô hàng MEG và diethylene glycol. Hainan Yisheng Petrochemical, một nhà sản xuất PET và PTA lớn của Trung Quốc, đã tuyên bố trường hợp bất khả kháng đối với các hợp đồng bị ảnh hưởng do sự gián đoạn ở eo biển Hormuz. Indorama Ventures, một công ty hàng đầu thế giới về nhựa PET, đã tăng giá 10 cent/pound, thêm phụ phí chiến tranh 5 cent và tuyên bố trường hợp bất khả kháng đối với các lô hàng từ hai nhà máy PET ở châu Âu. Oriental Union Chemical của Đài Loan đã tạm ngừng vận chuyển MEG cho khách hàng Mỹ vào đầu tháng 3 trước khi nối lại một phần với giá cao hơn đáng kể.



Kiến trúc của sự phụ thuộc vào hóa dầu

Để hiểu tại sao sự gián đoạn do MEG và PTA gây ra lại lan rộng và nhanh chóng đến vậy trong nền kinh tế tiêu dùng, cần phải hiểu vị trí của các hóa chất này trong chuỗi cung ứng công nghiệp và mức độ ảnh hưởng toàn diện của các dẫn xuất của chúng đến đời sống hàng ngày.

MEG được sản xuất từ ethylene oxide, bản thân nó lại có nguồn gốc từ ethylene, một sản phẩm hóa dầu chính của các nhà máy chế biến khí tự nhiên và nhà máy lọc dầu tập trung ở khu vực Vịnh Ba Tư. Eo biển Hormuz không chỉ đơn thuần là tuyến đường vận chuyển dầu thô. Nó còn là kênh xuất khẩu các sản phẩm hóa dầu của khu phức hợp sản xuất hóa dầu tập trung nhất thế giới, bao gồm các cơ sở khổng lồ của Ả Rập Xê Út, Qatar, Iran và UAE, được xây dựng trong nhiều thập kỷ để chuyển đổi nguồn tài nguyên hydrocarbon của khu vực thành các chất trung gian hóa học mà nền kinh tế toàn cầu cần.

Khi kênh xuất khẩu bị gián đoạn, ảnh hưởng đến các ngành công nghiệp hạ nguồn không phải là tuyến tính. Nó mang tính chất nhân lên, bởi vì MEG và PTA không phải là các nguyên liệu đầu vào tùy chọn có thể dễ dàng thay thế. Chúng là những khối cấu tạo cơ bản mà hiện tại chưa có giải pháp thay thế nào có thể mở rộng quy mô thương mại ở mức độ sẵn sàng công nghệ hiện tại. Một nhà sản xuất bao bì thực phẩm không thể tìm được nguồn cung cấp nhựa PET không thể chuyển sang vật liệu thay thế trong vòng vài tuần hoặc vài tháng. Họ ngừng sản xuất bao bì, điều đó có nghĩa là khách hàng của họ không thể đóng gói sản phẩm, điều đó có nghĩa là những sản phẩm đó không thể đến được các nhà bán lẻ, điều đó có nghĩa là kệ hàng sẽ xuất hiện những khoảng trống mà người tiêu dùng cảm nhận là tình trạng thiếu hàng.

Giám đốc điều hành của Dow, Jim Fitterling, đã mô tả mức độ nghiêm trọng của thách thức bình thường hóa với độ chính xác hiếm thấy, cảnh báo rằng dòng chảy hóa dầu vùng Vịnh có thể mất tới hơn chín tháng để trở lại bình thường ngay cả khi điểm nghẽn Hormuz được mở cửa trong thời gian ngắn. Con số chín tháng không phải là một ước tính thận trọng. Nó phản ánh thực tế vật lý của việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng hóa dầu: thời gian cần thiết để định tuyến lại vận chuyển, xây dựng lại hàng tồn kho trên toàn bộ chuỗi cung ứng nhiều cấp, khởi động lại các quy trình sản xuất bị gián đoạn do thiếu nguyên liệu đầu vào và xử lý lượng đơn đặt hàng tồn đọng đã tích lũy trong thời gian gián đoạn.

Sự kiện bất khả kháng: Dấu hiệu pháp lý của sự gián đoạn công nghiệp

Chuỗi tuyên bố bất khả kháng từ các nhà sản xuất trải khắp Đài Loan, Trung Quốc, Ấn Độ, Ả Rập Xê Út và châu Âu, theo ngôn ngữ luật hợp đồng thương mại, là sự thừa nhận chính thức rằng các trường hợp bất thường nằm ngoài tầm kiểm soát của nhà sản xuất đã khiến việc thực hiện hợp đồng trở nên bất khả thi hoặc không thực tế. Theo ngôn ngữ phân tích chuỗi cung ứng, đó là tín hiệu cho thấy sự gián đoạn đã chuyển từ lĩnh vực điều chỉnh giá cả, trong đó thị trường hấp thụ chi phí cao hơn và chuyển chúng qua chuỗi cung ứng, sang lĩnh vực không có sẵn hàng hóa, trong đó sản phẩm đơn giản là không thể được giao bất kể giá cả.

Việc tuyên bố trường hợp bất khả kháng có những hậu quả cụ thể và đáng kể đối với hợp đồng. Thông thường, chúng sẽ tạm dừng nghĩa vụ giao hàng của nhà cung cấp, bảo vệ nhà cung cấp khỏi các khiếu nại vi phạm hợp đồng và kích hoạt các điều khoản hợp đồng cho phép người mua tìm kiếm nguồn cung thay thế. Khi nhiều nhà cung cấp lớn trong cùng một loại sản phẩm đồng thời tuyên bố trường hợp bất khả kháng, như hiện đang xảy ra ở MEG và PTA, điều khoản tìm nguồn cung thay thế trở nên mang tính lý thuyết hơn là thực tế, bởi vì các nguồn cung thay thế cũng phải đối mặt với sự gián đoạn tương tự như các nguồn cung chính.

Tuyên bố của SABIC đặc biệt quan trọng, xét đến quy mô của công ty và vai trò là người dẫn đầu về năng lực sản xuất hóa dầu vùng Vịnh. Việc công ty thừa nhận rằng thời gian gián đoạn "không thể xác định một cách hợp lý do tính chất thay đổi liên tục của tình hình" không phải là lời nói sáo rỗng để phòng ngừa rủi ro. Đó là một tuyên bố trực tiếp rằng chính hoạt động của SABIC cũng thiếu tầm nhìn về thời gian khôi phục hoạt động bình thường, điều này có nghĩa là kế hoạch của khách hàng cũng bị thu hẹp tương tự.

Quyết định của Indorama về việc áp dụng phụ phí thời chiến tạm thời 5 xu/pound, cộng thêm mức tăng giá cơ bản 10 xu, phản ánh bản chất kép của sự gián đoạn hiện tại: không chỉ đơn thuần là chi phí đầu vào cao hơn, điều mà việc tăng giá có thể giải quyết, mà còn là sự không chắc chắn thực sự về nguồn cung, điều mà phụ phí thừa nhận như một khoản phí rủi ro riêng biệt. Các công ty phải trả cả giá cơ bản cao hơn và phụ phí thời chiến thực chất đang phải trả hai lần cho cùng một sự gián đoạn, một lần cho chi phí nguyên liệu đầu vào cao hơn và một lần cho sự không chắc chắn về việc liệu việc giao hàng có diễn ra hay không.




CHI TIẾT: https://vietnambusinessinsider.vn/khung-hoang-khong-chi-nam-o-dau-mo-ma-o-nhua-a52598.html