Lạm phát tăng mạnh, không chỉ bởi vấn đề giá xăng, mà đã từ trước!

Chỉ là giá xăng đã không còn che mờ vấn đề nữa mà thôi.



Nhìn vào bảng CPI thì thực chất đây chính là trạng thái của lạm phát trong thời gian vừa rồi.

Cột CPI là chỉ số lạm phát còn các cột bên cạnh là những nhóm yếu tố thành phần đang đóng góp vào lạm phát.

Ta thấy tháng 3 2026 này đột biến lên 4,7% lạm phát.

Nếu nhìn vào giai đoạn 2024–2025, có vài điều khá rõ ràng:

• Chi phí xây dựng, bao gồm cả nhân công và vật liệu, đã tăng rất mạnh. Thể hiện trên bảng này toàn một màu đỏ rực từ 2 năm nay. (Điều này ai xây hoặc sửa nhà đều biết rõ, mức tăng là đáng kể và gây sốc chứ không nhẹ)
  
  
• Tuy nhiên, giai đoạn trước đây sao không cảm thấy lạm phát hàng hóa lắm?
  
  
• Lý do nằm ở việc giá xăng dầu đã luôn giảm và duy trì ở mức thấp trong suốt giai đoạn, có thời điểm chỉ 18k và chính yếu tố này đã “gánh” phần lớn. Như trong bảng là một màu xanh lá kéo dài và chỉ đổi màu sang đỏ từ tháng 3 2026.
  

Nói chung, lạm phát thực chất đã tồn tại lâu hơn ở các nhóm chi phí như nhà ở và xây dựng, nhưng bị che lấp bởi yếu tố năng lượng.

Khi giá xăng không còn giảm thêm và đã chạm đáy, toàn bộ phần chi phí đã tích tụ trước đó bắt đầu bộc lộ. Điều này khiến CPI có xu hướng tăng mạnh trở lại, đặc biệt từ giai đoạn đầu năm 2026, và chắc chắn sẽ không thuyên giảm trong phần còn lại của 2026 bởi tất cả tốt nhất đã ở 2025. (Điều này cuối năm ngoái Nguyên đã có khá nhiều post nói trước)

Bên cạnh đó một diễn biến rất quan trọng là chi phí lương thực, thực phẩm và ăn uống ngoài gia đình bắt đầu tăng mạnh. Đặc biệt là từ Tháng 2 2026, khi giá xăng còn chưa tăng.

Đây là các nhóm chi tiêu thiết yếu, nên khi chúng tăng, người dân sẽ cảm nhận rõ ràng áp lực lạm phát.

Cá nhân mình nghĩ đây là sau một giai đoạn dài bơm tiền, tài sản tăng giá (bất động sản, chứng khoán), bảng cân đối tài chính của người dân “phình ra”. Khi đó, họ dễ chấp nhận việc giá cả tăng lên, ban đầu chỉ là những mức tăng nhỏ. Nhưng khi nhiều nhóm hàng cùng tăng nhỏ đồng thời, nó tạo ra một sự tăng giá diện rộng trong rổ tiêu dùng.

Lạm phát không tăng rõ ràng một cách trực diện. Nó có thể âm ỉ trong thời gian dài từ trước nhưng khi có chất xúc tác (như giá năng lượng không còn giảm, chi phí đầu vào tăng, doanh nghiệp tăng giá bán) thì lạm phát sẽ tăng rất nhanh trong thời gian ngắn.

Đứng ở đầu doanh nghiệp, người bán

Thực tế, dữ liệu gần đây cho thấy chi phí đầu vào của doanh nghiệp đang tăng mạnh, tương đương các giai đoạn áp lực cao trước đây.

Nhưng với giai đoạn 2022 khi mà sức cầu của người dân đang yếu và việc tăng giá ngay sau đại dịch là một việc khó chấp nhận, thì hiện tại sức cầu đã phục hồi mạnh, nên doanh nghiệp đang đẩy mạnh việc chuyển phần chi phí này sang giá bán dễ dàng hơn, và người tiêu dùng cũng chấp nhận mức giá cao hơn.

Điều này khiến áp lực lạm phát trong thời gian tới trở nên rõ rệt hơn.

Cre: Trương Đắc Nguyên