Lạm Phát Tăng, Tăng Trưởng Mất Động Lực: OECD Chính Thức Hạ Triển Vọng 2026

Bản điều chỉnh dự báo lớn đầu tiên từ các tổ chức kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu đưa ra một nhận định thẳng thừng: những động lực tích cực lẽ ra phải định hình năm 2026 đã bị vô hiệu hóa, và rủi ro nghiêng về phía tiêu cực một cách không đối xứng.

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) có trụ sở tại Paris đã đưa ra báo cáo chính thức đầu tiên về tác động của cuộc chiến tranh Iran hôm thứ Năm, và những con số này mang trọng lượng vượt xa giá trị cụ thể của chúng. Lạm phát của nhóm G20 hiện được dự báo sẽ đạt mức trung bình 4% vào năm 2026, tăng từ mức 2,8% mà OECD dự báo chỉ ba tháng trước đó vào tháng 12. Hoa Kỳ thậm chí còn phải đối mặt với sự điều chỉnh mạnh hơn, với lạm phát giá tiêu dùng dự kiến đạt 4,2% trong năm nay, cao hơn 1,2 điểm phần trăm so với ước tính tháng 12 và cao hơn 60% so với mức 2,6% của năm ngoái. Tăng trưởng toàn cầu, mà tổ chức này sẽ nâng lên 0,3 điểm phần trăm nếu không có xung đột, thay vào đó vẫn được giữ nguyên ở mức 2,9% cho năm 2026, với con số năm 2027 được điều chỉnh giảm xuống còn 3%.

Đây không phải là những điều chỉnh thống kê nhỏ. Chúng thể hiện sự thừa nhận chính thức của các tổ chức về điều mà những người tham gia thị trường đã dự đoán với mức độ khẩn cấp ngày càng tăng kể từ ngày 28 tháng 2: cuộc chiến Iran không chỉ làm gián đoạn quỹ đạo ngắn hạn của nền kinh tế toàn cầu. Chỉ trong vài tuần, nó đã xóa bỏ những động lực tích cực lẽ ra sẽ định hình năm 2026 là năm mà sự bình thường hóa hậu đại dịch, hậu lạm phát cuối cùng mang lại lợi nhuận như đã hứa.

Theo kết luận từ OECD, tổ chức đa phương lớn đầu tiên chính thức cập nhật dự báo của mình và do đó sẽ định hình các điều khoản của cuộc tranh luận thể chế trước khi IMF công bố Triển vọng Kinh tế Thế giới vào giữa tháng Tư, nền kinh tế toàn cầu đã bị đẩy từ vị thế đang tăng trưởng mạnh mẽ sang vị thế suy thoái có kiểm soát, và ngay cả kịch bản ảm đạm nhất này cũng tiềm ẩn rủi ro nghiêng hẳn về phía tiêu cực.

Những gì đã mất trước khi chiến tranh nổ ra

Để hiểu đầy đủ tầm quan trọng của đánh giá từ OECD, cần phải nắm rõ tình hình kinh tế trước khi các cuộc đình công bắt đầu. Theo chính OECD, những tuần đầu năm 2026 thực sự rất khả quan. Đầu tư vào trí tuệ nhân tạo đã tạo ra những động lực tăng năng suất có thể đo lường được ở những nền kinh tế chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ việc triển khai công nghệ này. Thuế quan của Mỹ đã được nới lỏng so với mức cao nhất, làm giảm sự bất ổn thương mại vốn đã ảnh hưởng đến các quyết định đầu tư kinh doanh trong phần lớn năm 2025. Chính sách tiền tệ và tài khóa ở các nền kinh tế lớn nhìn chung đều hỗ trợ sự mở rộng liên tục.

Việc OECD thừa nhận rằng họ sẽ nâng dự báo tăng trưởng toàn cầu thêm 0,3 điểm phần trăm nếu không có xung đột là một con số có ý nghĩa. Nó thể hiện sự định lượng của động lực thực sự đã tồn tại, không phải như một mức cơ sở lý thuyết mà là một sự cải thiện có thể đo lường được trong các dữ liệu kinh tế thực tế đã tích lũy trước ngày 28 tháng 2. Động lực đó không biến mất theo nghĩa là đã bị đảo ngược thành suy giảm. Nó biến mất theo nghĩa là đã bị triệt tiêu hoàn toàn bởi lực cản của xung đột, khiến dự báo tăng trưởng không thay đổi mà thay vào đó được cải thiện, điều này tự nó là một sự suy giảm đáng kể so với hướng đi trước đó.

Cách tiếp cận này rất quan trọng đối với phân tích đầu tư vì nó phân biệt giữa hai loại rủi ro tăng trưởng khác nhau. Một nền kinh tế có tăng trưởng vốn đã yếu và bị suy yếu hơn nữa do một cú sốc bên ngoài đang ở trong một vị thế khác biệt về chất lượng so với một nền kinh tế có tăng trưởng đang tăng tốc và sự tăng tốc đó đã bị triệt tiêu. Trường hợp thứ nhất cho thấy sự mong manh về cấu trúc. Trường hợp thứ hai, mô tả tốt hơn tình hình hiện tại, cho thấy sự gián đoạn có thể phục hồi nếu cú sốc bên ngoài chỉ là tạm thời. Kịch bản cơ bản của OECD là sự phục hồi có thể xảy ra. Đánh giá rủi ro của họ là sự phục hồi đó có thể không đủ.



Việc điều chỉnh lạm phát cần được giải thích.

Mức tăng đột biến từ 2,8% lên 4% trong dự báo lạm phát của nhóm G20 là đủ lớn để cần phân tích chi tiết, bởi vì các yếu tố cụ thể dẫn đến sự điều chỉnh này mang những hàm ý khác nhau về tính bền vững của giai đoạn lạm phát và phản ứng thích hợp của ngân hàng trung ương.

Yếu tố tác động trực tiếp nhất là kênh giá năng lượng. Việc đóng cửa eo biển Hormuz và sự gián đoạn sản xuất dầu khí trong khu vực đã đẩy giá dầu thô lên mức cao, từ đó tác động trực tiếp vào chỉ số giá tiêu dùng thông qua nhiên liệu, chi phí sưởi ấm và vận chuyển. Về nguyên tắc, tác động này chỉ là tạm thời nếu xung đột được giải quyết, và Tổng thư ký OECD Mathias Cormann đã xác định rõ ràng rằng tác động đến giá năng lượng dự kiến sẽ chỉ là tạm thời. Ông nói với Bloomberg Television: “Hiện tại, chúng tôi kỳ vọng tác động đến giá năng lượng sẽ chỉ là tạm thời, và do đó các ngân hàng trung ương có thể tính đến điều đó”.

Tuy nhiên, việc điều chỉnh dự báo lạm phát của Mỹ bao gồm các yếu tố bổ sung không chỉ mang tính tạm thời và không chỉ do xung đột gây ra. Việc OECD điều chỉnh tăng 1,2 điểm phần trăm dự báo lạm phát của Mỹ phản ánh cú sốc năng lượng kết hợp với thị trường lao động khan hiếm, tác động lạm phát của việc giảm tốc độ di cư ròng lên động lực tiền lương, và việc thuế quan tiếp tục được chuyển sang giá cả hàng tiêu dùng. Đây là những yếu tố cấu trúc đã hình thành trước ngày 28 tháng 2 và xung đột đã khuếch đại chứ không phải tạo ra chúng. Sự hiện diện của chúng trong triển vọng lạm phát có nghĩa là ngay cả khi việc giải quyết nhanh chóng sự gián đoạn ở eo biển Hormuz cũng không thể đưa quỹ đạo lạm phát của Mỹ trở lại mức dự báo tháng 12. Mức cơ sở trước chiến tranh đã thay đổi.

Sự khác biệt giữa lạm phát do năng lượng gây ra (có thể chỉ là tạm thời) và lạm phát cơ cấu (đã tồn tại trước xung đột và sẽ kéo dài sau đó) là khía cạnh phân tích quan trọng nhất trong bức tranh lạm phát được OECD sửa đổi. Hướng dẫn của Cormann dành cho các ngân hàng trung ương, "tập trung rất chặt chẽ vào dữ liệu khi nó diễn biến và hết sức cẩn thận để đảm bảo rằng kỳ vọng lạm phát được neo giữ vững chắc," phản ánh chính xác sự phức tạp của hai yếu tố này. Một ngân hàng trung ương nới lỏng giả định rằng lạm phát năng lượng chỉ là tạm thời, chỉ để rồi nhận thấy lạm phát cơ cấu tiềm ẩn đang gia tăng, sẽ đối mặt với kịch bản mà họ đã hy sinh uy tín để đổi lấy lợi ích tăng trưởng không đủ để biện minh cho chi phí lạm phát.

CHI TIẾT: https://vietnambusinessinsider.vn/l...ecd-chinh-thuc-ha-trien-vong-2026-a52462.html