Liệu chính sách bơm tiền và nới lỏng có trở lại như thời Thủ Tướng Lê Minh Hưng còn làm Thống Đốc

Đây là một kỳ vọng khá lớn của thị trường chứng khoán.

Còn để trả lời câu hỏi này thì thật sự không đơn giản và bản thân mình cũng chưa dám khẳng định chắc chắn.

Mình xin thử nhìn lại một vài bối cảnh của giai đoạn trước, từ đó có một góc nhìn cá nhân: có lẽ việc nới lỏng để duy trì như trước đây sẽ không dễ vì nó không chỉ đến từ ý chí hay thông điệp.

Cụ thể: Đầu tiên phải nói về trước thời bác Hưng lên, thì thống đốc Ngân hàng Nhà Nước là bác Nguyễn Văn Bình từ năm 2011 đến 2016. Bác Bình nhậm chức năm 2011 trong bối cảnh:

- Lạm phát Việt Nam là phi mã 10% - 19% (Hình 1), giá xuất cơm trưa của tôi nhảy từ 10k lên 15k, 20k.

- Nợ xấu kinh hoàng, đây là một giai đoạn mọi người đều ám ảnh với nợ xấu và nhiều ý kiến rằng còn lớn hơn con số báo cáo

- Thanh khoản đóng băng: Các ngân hàng nhỏ mất khả năng chi trả, người dân xếp hàng rút tiền. Tất nhiên sau đó đã trấn an được tình hình nhưng đó vẫn là một ám ảnh. Lãi suất liên ngân hàng ghi nhận lên 30%.

Giai đoạn này mất niềm tin hệ thống và cách xử lý là đoạn thắt chặt mạnh mẽ:

- Tăng trưởng tín dụng chỉ tăng 12-14% (trước đó là mức 30%)

- Một chiến dịch dọn dẹp ngân hàng yếu kém (Đệ Nhất, Việt Nam Tín Nghĩa) và mua lại ngân hàng với giá 0 đồng (Oceanbank, GP)

- Thành lập VAMC năm 2013 để gom nợ xấu về một chỗ. Động thái tách khối u ra khỏi bảng cân đối kế toán, làm đẹp sổ sách vài năm.

- Còn xử lý cả tình trạng “vàng hóa” bằng độc quyền vàng miếng nữa.

Nhìn chung trải qua 4 năm bóng đen lạm phát bao phủ người dân, còn keyword “nợ xấu” bao phủ báo chí và kinh tế. Đến cuối nhiệm kì của ông Bình năm 2016 thì “chiến trường” đã dọn kha khá.

- Lạm phát 12 tháng có thời điểm 0%. (Hình 1)

- Thanh khoản từ thiếu sang dư thừa nhưng mà còn ám ảnh nợ xấu nên chưa đẩy cho vay

- Lãi suất từ 18% về 9%.

2016 Bác Lê Minh Hưng nhận chức Thống Đốc tôi tin rằng tài điều hành vẫn rất xuất sắc mà thôi, nhưng nếu nói riêng về việc “Bơm tiền” thì nếu không có các nền tảng trước đó thì khó mà làm được. Đã có đường chuyền “kiến tạo” khá thoáng cho “ghi bàn”

- Tính chu kỳ đặt kinh tế giai đoạn 2016-2020 bước vào chu kỳ hồi phục sau khi đã chạm đáy và tích lũy nguồn vốn từ việc thắt chặt chi tiêu trước đó. Lượng vốn các ngân hàng đã huy động cao hơn đáng kể so với cho vay, trước đó là trạng thái cho vay nhiều hơn huy động (Hình 2)

- Việc siết chặt tín dụng và lãi suất cao thời ông Bình đã tạo ra một cơn khát vốn trong nền kinh tế. Khi ông Hưng lên và bắt đầu nới lỏng (tăng trưởng tín dụng 15-18%), nền kinh tế hấp thụ rất nhanh giống như một mảnh ruộng khô hạn lâu ngày được tưới nước, nhiều công ty vươn lên tầm tập đoàn và nhiều thương hiệu mới nổi lên vững vàng (Hòa Phát, Hoa Sen, Xây dựng Hòa Bình, Coteccon)

- Nhờ giai đoạn hút tiền mạnh trước đó, dự trữ ngoại hối bắt đầu tăng trưởng mạnh mẽ ( 2016 là 36 tỷ USD, trong khi thời bác Bình 2011 nhậm chức là 11 tỷ USD; 2009 là 25 tỷ nhé, bạn tự hiểu)

Vậy là trước đó vừa “hút tiền” vừa ổn định tỷ giá cực đoan, tăng dự trữ ngoại hối mà thời sau bơm tiền mạnh mẽ nhưng tỷ giá khá vững vàng.

Coi như yếu tố : Thiên Thời + Địa Lợi đã có, còn thêm Nhân Hòa nữa.

Nhớ rằng Giai đoạn 2016 - 2020 không chỉ có “bơm tiền” mà là bơm tiền sau một chu kỳ thắt chặt rất sâu

Tại 2026 yếu tố địa lợi không quá lợi cho việc bơm tiền bất chấp, áp lực sau 2022 và 2025 liên tiếp hạ lãi suất và tăng trưởng tín dụng mạnh mẽ, ngoài ra dự trữ ngoại hối lần này thấp hơn so với đỉnh 2022. Vậy không phải vấn đề ở ý chí!

Còn nói về bác Lê Minh Hưng, thì mình được biết đây là một người có phong cách điều hành kỷ luật, kín tiếng và thiên về quản trị rủi ro một kiểu lãnh đạo mang màu sắc “kỹ trị”, chú trọng vào sự ổn định và tính nhất quán của hệ thống.

Nếu sắp tới thiên về ổn định thì sẽ thế nào ?

Cre: Trương Đắc Nguyên