Ngành Phân đạm - Hưởng lợi bởi chiến tranh

Năm 2025 chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ của ngành phân bón toàn cầu và trong nước. Sự trở lại này được thúc đẩy bởi các động lực chính:

• Ưu tiên an ninh lương thực khiến nhu cầu tăng cao: Nhiều quốc gia, đặc biệt là tại châu Á, đặt an ninh lương thực lên hàng đầu, thúc đẩy nhu cầu sử dụng phân bón để gia tăng năng suất. Các chính phủ đẩy mạnh chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động canh tác.

• Chính sách hạn chế xuất khẩu hỗ trợ cho đà tăng giá: Trung Quốc, quốc gia chiếm 1/3 nguồn cung Urea toàn cầu, và Ai Cập đã thực hiện các biện pháp hạn chế xuất khẩu kề từ năm 2024, làm thắt chặt nguồn cung.

• Trong năm 2025, sản xuất phân bón trong nước đã tăng 11,7% so với cùng kỳ, trong khi giá các mặt hàng chính như Urea, Kali và DAP cũng ghi nhận mức tăng lần lượt là 10%, 30% và 25%.

Năm 2026, nguồn cung phân bón thế giới dự báo thắt chặt do căng thẳng địa chính trị & chiến tranh. Các yếu tố bao gồm:

• Nhu cầu trong nước tiếp tục tăng trưởng nhờ giá nông sản duy trì ở mức tốt, đặc biệt với các cây trồng chủ lực như lúa, cà phê, hạt điều. Năm 2026, ước tính sản lượng tiêu thụ trong nước sẽ duy trì đà tăng nhẹ 2% đạt 10,7 triệu tấn. Trong cơ cấu sản phẩm, phân bón urea vẫn duy trì nhu cầu ổn định. Tiêu thụ phân bón hữu cơ trong nước được dự báo tăng trưởng khoảng 15%/năm, chiếm gần 28% tổng thị trường.

• Trong điều kiện bình thường, giá bán các sản phẩm phân bón trong nước được kỳ vọng sẽ tiếp tục duy trì hoặc chỉ giảm nhẹ trong năm 2026.

• Phân bón Việt Nam tiếp tục ghi nhận vai trò ngày càng quan trọng trên thị trường quốc tế. Tỷ trọng xuất khẩu được dự báo duy trì mức 14% tổng sản lượng trong năm 2026 đạt khoảng 1,8 triệu tấn, nhờ giá phân bón quốc tế ổn định và nhu cầu từ các thị trường lớn như Ấn Độ, Brazil.

• Chính sách áp thuế VAT đầu ra 5% đối với phân bón, chính thức có hiệu lực từ giữa năm 2025, tiếp tục phát huy tác động tích cực trong năm 2026. Việc được khấu trừ thuế VAT giúp doanh nghiệp sản xuất trong nước được khấu trừ thuế VAT đầu vào đối với nguyên vật liệu (khí, hóa chất), giúp giảm chi phí sản xuất và nâng cao đáng kể sức cạnh tranh so với hàng nhập khẩu.

• Căng thẳng tại eo biển Hormuz vào đầu tháng 3.2026 khiến tàu hàng không qua lại được khu vực này - khoảng 33% lượng phân bón trên thế giới, bao gồm lưu huỳnh và amoniac, được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Căng thẳng tại khu vực này kéo dài có thể khiến giá phân bón tăng cao.