Quan hệ doanh nghiệp - cổ đông: Đã đến lúc suy nghĩ thấu đáo

Trong một báo cáo tổng kết năm 2009, Sở GDCK Hà Nội cho biết, HNX đã theo dõi 484 lượt giao dịch của 280 cổ đông lớn và phát hiện 38 trường hợp vi phạm về công bố thông tin, phát hiện hơn 155 trường hợp vi phạm về công bố thông tin khi giao dịch của cổ đông nội bộ; phát hiện 13 công ty vi phạm quy chế về giao dịch CP quỹ…

Những hạt sạn

Đến ngày 28/7/2010, Sở Giao dịch Chứng khoán Tp.HCM lại nhận được công văn gia hạn nộp báo cáo tài chính / báo cáo tài chính công ty mẹ Quý 2/2010 của 13 công ty niêm yết. Nổi cộm là nhiều tên tuổi các DN lớn cũng khất lần việc nộp BCTC năm 2009 và bán niên như: KBC, FBT, MPC, HT1, ASM, VFC…

Ngày 2/8 vừa qua, UBCK lại ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán đối với ba công ty đại chúng gồm CTCP Lilama 18, CTCP Xây dựng công trình giao thông Đà Nẵng và CTCP Thủy điện A Vương với tổng mức phạt 75 triệu đồng vì chào bán cổ phiếu tăng vốn nhưng không thông báo, chậm đăng ký thông tin niêm yết.

Rồi ngay vừa mới đây: 04/08/2010, Petroland thực hiện phát hành cổ phiếu riêng lẻ không báo cáo và chịu phạt 35 triệu đồng. Hay KSS (CTCP Khoáng sản Na Rì Hamico) đưa ra quyết định phát hành riêng lẻ 3,5 triệu TPCĐ đáo hạn vào năm 2012 nhưng lại có tới 80% đáo hạn vào 04/01/2011, tức là chỉ 5 tháng sau phát hành gây thắc mắc xôn xao trong cộng đồng nhà đầu tư khiến công ty phải quyết định hủy phương án phát hành và giải trình lý do chưa có kinh nghiệm trên TTCK?!?

Từ việc công bố thông tin không đúng và đầy đủ tới những quyết định tài chính của công ty… tất cả đều ảnh hưởng không nhỏ tới quyền lợi cổ đông. Thông tin đến chậm, giá cổ phiếu giảm, không nắm rõ và chủ động về tình hình kinh doanh của công ty… là những thiệt thòi nhãn tiền mà cổ đông nhỏ phải gánh chịu. Lý thuyết tài chính doanh nghiệp chỉ ra rằng: Mục tiêu cao nhất của doanh nghiệp là tối đa hóa giá trị cổ đông, nhưng dưới những “hạt sạn” như thế, liệu cái giá trị cổ đông kia được tối đa hóa bao nhiêu phần?

Nguy cơ tiềm ẩn

Khi bức tranh quan hệ doanh nghiệp - cổ đông không chỉ nổi lên vài hạt sạn nhỏ, vẫn chưa nhiều doanh nghiệp hiểu được giá trị của minh bạch hóa thông tin và hướng tới lợi ích của cổ đông. Hiện tại, với gần 600 doanh nghiệp niêm yết trên hai sàn chính thức, để có thể tìm hiểu và kiểm tra thông tin cũng như cập nhật những thông tin bất thường là một điều không phải nhà đầu tư nào cũng có thể trực tiếp làm được. Cái thiệt thì bao giờ cũng là những nhà đầu tư nhỏ lẻ. Và hiệp hội các nhà đầu tư tài chính (VAFI) là không thể đủ sức và lực để có thể quản lý và bảo vệ tất cả.

Quay lại câu chuyện về Quan hệ cổ đông- IR (Investor Relation), có cảm giác doanh nghiệp Việt vẫn chưa nhận thức được đầy đủ tầm quan trọng của việc xây dựng và thúc đẩy quan hệ với nhà đầu tư. Nếu doanh nghiệp nào cũng hiểu được cổ đông không đơn thuần chỉ là người góp vốn mua cổ phiếu của công ty mình, mà còn là người sở hữu một phần vốn của công ty, người cùng ban lãnh đạo, HĐQT chung lưng đấu cật, thì mọi chuyện đã khác. Đây không hẳn là câu chuyện mới với lịch sử hơn 10 năm phát triển của TTCK Việt Nam, nhất là khi xu thế IPO, cổ phần hóa và M&A đang ngày càng phát triển.

Phòng hơn chữa

Tại thị trường chứng khoán Trung Quốc, cơ chế giám sát các doanh nghiệp về công bố thông tin được thực hiện chặt chẽ. Ủy ban điều tra có trách nhiệm thẩm tra toàn bộ các thông tin liên quan đến doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán. Việc phát hành bản chính và bản tóm tắt về tình hình hoạt động của DN phải được niêm yết trên báo chí và phải công bố trên mạng Internet. Các DN cũng được yêu cầu phải công bố thông tin liên tục hoặc đột xuất nếu doanh nghiệp có những thay đổi về quản lý, về thị trường hay thay đổi về các dự án và lĩnh vực đầu tư.

Trong trường hợp doanh nghiệp vi phạm các quy định về công bố thông tin, thì căn cứ vào kết luận điều tra của Ủy ban thẩm tra, sẽ đưa ra mức xử phạt nhẹ nhất là thông báo trong nội bộ ngành, cảnh báo và phạt tiền, nặng nhất là cấm doanh nghiệp tham gia thị trường chứng khoán. Với TTCK VN, để phát triển quan hệ giữa doanh nghiệp và cổ đông, thiết nghĩ cái nhìn dài hạn, lâu bền của đa số cần được quan tâm hơn việc chỉ chăm chăm vào cái lợi ngắn hạn, trước mắt của thiểu số.

Và thực tế nhà đầu tư cũng đang ngày càng khôn ngoan, họ sẽ mau chóng chuyển sang đầu tư cho những doanh nghiệp khác quan tâm hơn tới lợi ích của đa số. Doanh nghiệp cũng cần minh bạch hóa thông tin và cập nhật đầy đủ thông tin giúp nhà đầu tư có những quyết định đúng đắn khi thực hiện đầu tư và nắm giữ cổ phiếu của công ty. UBCK cũng cần tăng cường hơn nữa khung pháp lý cho TTCK, giám sát và thực thi việc công bố thông tin, hoàn thành báo cáo TC của doanh nghiệp niêm yết theo đúng quy định.

Theo dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 36/2007/NĐ-CP của CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực CK và TTCK, mức xử phạt trong giao dịch CK tùy theo tính chất và mức độ cũng được nâng lên cao nhất từ 300 đến 500 triệu đồng nhưng vi phạm công bố thông tin mức phạt cao nhất là từ 30 - 50 triệu đồng. Và vừa qua, thông tin CTCK phải công khai chi tiết danh mục tự doanh của mình cũng là một tín hiệu tích cực cho vấn đề minh bạch thông tin CK.

Và điều quan trọng nhất là quan hệ doanh nghiệp- cổ đông phải xuất phát từ thái độ, ý thức và chủ động của chính người đứng đầu doanh nghiệp. Có như thế, nhà đầu tư mới giữ được niềm tin, yếu tố vô cùng quan trọng với sự phát triển của doanh nghiệp. Và trong một cái nhìn dài hạn, TTCK VN cũng sẽ phát triển đồng hành với sự minh bạch, lành mạnh của các thành viên tham gia tích cực như thế.

​