Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng

Chính phủ đã trình Quốc hội Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng, nhằm luật hóa một số chính sách quan trọng từ Nghị quyết số 42.

Nghị quyết 42/2017/QH14 (NQ42) được Quốc hội Việt Nam ban hành ngày 21/06/2017, có hiệu lực từ ngày 15/08/2017 và hết hiệu lực vào ngày 31/12/2023. Nghị quyết này được thiết kế như một cơ chế thí điểm nhằm xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng (TCTD) và các tổ chức mua bán, xử lý nợ xấu như Công ty Quản lý tài sản (VAMC). Mục tiêu chính là tháo gỡ các "cục máu đông" trong hệ thống ngân hàng, khơi thông dòng vốn tín dụng, đảm bảo an toàn hệ thống tài chính và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Nghị quyết 42 đã mang lại nhiều kết quả tích cực, theo đó, hệ thống TCTD đã xử lý được khoảng 443,000 tỷ đồng nợ xấu, trung bình 5,800 tỷ đồng/tháng, cao hơn đáng kể so với mức 2,140–2,280 tỷ đồng/tháng trước khi có Nghị quyết. Việc xử lý nợ xấu giúp các ngân hàng giảm áp lực trích lập dự phòng rủi ro, từ đó tăng khả năng cung cấp tín dụng và giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Tuy nhiên, Nghị quyết 42 vẫn gặp một số khó khăn:

Hạn chế về thời hạn áp dụng: Nghị quyết chỉ là cơ chế thí điểm, hết hiệu lực vào cuối năm 2023, dẫn đến khoảng trống pháp lý khi xử lý nợ xấu.

Phạm vi áp dụng giới hạn: Chỉ áp dụng cho nợ xấu phát sinh trước 15/08/2017, trong khi nợ xấu mới vẫn liên tục phát sinh, đặc biệt trong bối cảnh dịch COVID-19 và kinh tế khó khăn.

Vướng mắc pháp lý: Một số quy định liên quan đến thu giữ TSBĐ, kê biên tài sản, và phối hợp thi hành án dân sự còn gặp khó khăn do thiếu sự đồng bộ với các luật khác (Bộ luật Dân sự, Luật Thi hành án dân sự).

Tâm lý chây ì của khách hàng: Sau khi Nghị quyết hết hiệu lực, một số khách hàng không hợp tác trả nợ, biết rằng ngân hàng không còn quyền thu giữ TSBĐ, dẫn đến kéo dài thời gian xử lý.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng được kỳ vọng bù đắp khoảng trống pháp lý sau khi hết hiệu lực. Các nội dung chính của Dự thảo:

Mở rộng phạm vi áp dụng: Áp dụng cho mọi khoản nợ xấu, không giới hạn thời điểm phát sinh.

Tăng quyền cho TCTD: Tiếp tục cho phép thu giữ TSBĐ, bổ sung quy định nhận TSBĐ trong các trường hợp vi phạm hành chính.

Ưu tiên áp dụng trong tranh chấp: Quy định của Luật TCTD sẽ được ưu tiên trong các tranh chấp dân sự và hành chính, trừ trường hợp liên quan đến tố tụng hình sự.

Minh bạch và bảo vệ quyền lợi: Quy định rõ quy trình, thủ tục thu giữ TSBĐ để tránh lạm dụng và bảo vệ quyền lợi của người vay.

Việc luật hoá NQ42 áp dụng cho tất cả các ngân hàng nên sẽ không xác định được ngân hàng nào hưởng lợi nhất, nhưng sẽ tạo cơ sở pháp lý ổn định, rõ ràng, giúp ngân hàng chủ động hơn, giảm phụ thuộc vào tố tụng tòa án hoặc thi hành án, vốn kéo dài và tốn kém. Nợ xấu của hệ thống được kỳ vọng sẽ giảm sau khi Dự thảo Luật được thông qua và áp dụng (xuống dưới mức 3%), từ đó giảm trích lập dự phòng, hạ lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Đảm bảo nguyên tắc "có vay, có trả", bảo vệ tiền gửi của người dân và cân bằng lợi ích giữa ngân hàng và người vay.