TT 13-Tin mới nhận: Chỉnh sửa nhưng không giảm chuẩn

Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia đồng thuận quan điểm, thông tư 13 sẽ không lùi thời hạn triển khai, không hạ chuẩn an toàn, như một số kiến nghị trước đó. “Uỷ ban Basel về giám sát ngân hàng thuộc ngân hàng thanh toán quốc tế vừa dự thảo, hệ số an toàn vốn sẽ phải nâng từ 8% hiện nay lên 16%. Khi đó, mức 9% của chúng ta trở nên rất thấp”, ông Cao Sỹ Kiêm lưu ý.


Đây là bài viết của Ts. Hoàng Thế Thoả từ trang cổng thông tin ngân hàng nhà nước Việt Nam

Qui chế mới của Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng

Theo dự kiến, Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng thuộc Ngân hàng Thanh toán quốc tế (gọi tắt là Ủy ban) sẽ trình bày các qui định mới về vốn tại Hội nghị thượng đỉnh G20 tổ chức vào tháng 11 tại Seoul, nhưng còn bất đồng về định nghĩa vốn và một số lý do khác nên phải hoãn lại vào giữa năm 2011.

Theo qui định Basel 2 hiện hành, các ngân hàng cần duy trì mức vốn tối thiểu 8% so với tổng tài sản rủi ro. Trong đó, vốn cấp 1 phải chiếm 50% và vốn cấp 2 phải là cổ phần thường. Basel 3 dự kiến sẽ đưa ra những qui định khắt khe hơn về vốn và thanh khoản, buộc các ngân hàng chấp nhận rủi ro ít hơn và trang bị vốn tốt hơn. Cụ thể là, Ủy ban có thể đề nghị tăng gấp 3 lần cổ phần thông thường (vốn cấp 2) và tăng gấp đôi vốn cấp 1. Qui chế mới có thể thắt chặt kiểm soát rủi ro, xác định lại những tài khoản vốn và tăng chi phí nắm giữ các công cụ tài chính phái sinh do suy thoái kinh tế có thể gây rủi ro cho những ngân hàng mua nhiều tài sản phái sinh.
Các chủ ngân hàng, bao gồm chủ tịch HĐQT Deutsche Bank AG, Josef Ackermann và chủ tịch Tập đoàn HSBC Stephen Green cho rằng, qui định mới có thể buộc các ngân hàng hạn chế cho vay, ảnh hưởng đến tăng trưởng và tốc độ phục hồi kinh tế. Theo kết quả nghiên cứu tháng sáu của Viện Tài chính quốc tế, qui chế này có thể làm giảm 3,1% GDP cho đến năm 2015 tại Mỹ, khu vực sử dụng euro và Nhật Bản, số lượng việc làm trong 5 năm tới sẽ giảm khoảng 9,7% so với dự kiến.
Do các ngân hàng châu Âu đang gặp khó khăn trong việc khắc phục khủng hoảng nợ quốc gia, nên các nước thành viên của Ủy ban Basel đề nghị giảm nhẹ các tiêu chuẩn vốn do Ủy ban đề xuất và cho phép các ngân hàng có thêm thời gian để thực hiện, tránh tác động xấu đến nền kinh tế.
Vấn đề tranh cãi là liệu có loại trừ khỏi vốn phần vốn góp thứ cấp (vốn góp tại các tổ chức tài chính khác), thuế tài sản hoãn lại, sử dụng các khoản thua lỗ trong quá khứ để bù đắp nghĩa vụ thuế trong những năm tới. Lý do là qui định mới có thể ngăn cản các ngân hàng coi những tài sản này là một bộ phận của vốn lõi.
Công hòa Pháp và Cộng hòa liên bang Đức dẫn đầu trong nỗ lực giảm nhẹ các qui định do Ủy ban đề xuất vào tháng 12 do lo ngại là các ngân hàng và nền kinh tế của họ không có khả năng đáp ứng yêu cầu vốn khắt khe này cho tới khi phục hồi hoàn toàn. Ngược lại, Mỹ, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh phản đối nỗ lực này.
Các ngân hàng và các nhà tạo lập chính sách tại Nhật Bản chống lại quyết liệt đề xuất xóa bỏ thuế tài sản hoãn lại, những khoản lỗ trước đây mà các ngân hàng sử dụng để bù đắp nghĩa vụ thuế trong những năm tới. Nguyên nhân cơ bản là do các ngân hàng Nhật Bản lệ thuộc nhiều vào thuế tài sản hoãn lại so với những ngân hàng khác tại Mỹ và châu Âu, nếu không thì Ủy ban Basel có thể chấp nhận thời hạn 5-10 năm để thực hiện.
Mỹ phản đối việc loại trừ thu nhập từ dịch vụ cầm cố, các hợp đồng tập hợp các khoản thanh toán, đây là thói quen chỉ có tại các ngân hàng Mỹ.
Một bất đồng giữa các nhà điều chỉnh châu Âu và Mỹ là sự thay đổi này có thể làm tăng gánh nặng vốn lên ngân hàng để trang trải rủi ro tín dụng của đối tác hoặc xác suất các đối tác kinh doanh bị vỡ nợ.
Qui định mới về thanh khoản cũng bị các ngân hàng phản đối, nhất là qui dịnh dài hạn, do lo ngại là sẽ làm tăng chi phí bảo hiểm. Theo qui định đề xuất, tổng tỉ trọng thanh khoản cần được thiết lập sao cho ngân hàng chuẩn bị đủ lượng tiền mặt và những tài sản dễ chuyển thành tiền khác như trái phiếu kho bạc, để thanh toán các khoản nợ trước một tháng, duy trì tỉ trọng quĩ bình ổn trong thời hạn một năm đối với những tài sản khác như tín dụng ngắn hạn và cổ phiếu.
Tại Hội thảo kết thúc vào ngày 26/7, Ủy ban Giám sát ngân hàng đã thu hẹp sự khác biệt về quan điểm xung quanh qui chế mới về vốn, quyết định giảm nhẹ một số qui định về vốn và thanh khoản trong khi đưa ra những giới hạn mới liên quan đến lượng vốn mà các ngân hàng cần vay nhằm kiềm chế rủi ro. Các thành viên Ủy ban đã nhất trí cho phép một số tài sản, kể cả vốn góp trong những công ty tài chính khác, được tính vào vốn. Theo đó, các ngân hàng có thể tính phần vốn góp tại công ty tài chính khác trong mối liên hệ với rủi ro mà vốn phải trang trải tại chủ thể mà ngân hàng đã đầu tư, thuế tài sản hoãn lại và thu nhập từ dịch vụ cầm cố có thể được đưa vào vốn trong giới hạn cho phép. Tuy nhiên, tổng 3 loại này không vượt quá 15% cổ phần thông thường của ngân hàng.
Trong khi các tỉ lệ vốn cho phép các ngân hàng ấn định tỉ trọng tài sản dựa trên rủi ro, tỉ lệ đòn bẩy sẽ nhằm vào những tài sản chưa đánh giá rủi ro. Ban đầu, Ủy ban ấn định là 3% - nghĩa là tổng tài sản ngân hàng không vượt quá 33 lần vốn cấp 1, kể cả những chứng khoán có thể giúp ngân hàng trang trải các khoản lỗ đột xuất. Theo dự kiến, tỉ lệ đòn bẩy áp dụng đối với các ngân ********àn cầu có thể được áp dụng trước năm 2018.
Ủy ban cho rằng, một số đề xuất có thể không được hoàn tất vào cuối năm nay theo hạn chót do G20 đưa ra vì phải nghiên cứu thêm các yêu cầu về thanh khoản đối với tiền mặt và chứng khoán có khả năng chuyển sang tiền mặt mà các ngân hàng cần duy trì đối với nợ dài hạn và giảm nhẹ chu kỳ tác động. Theo đó, yêu cầu vốn tối thiểu có thể sẽ tăng lên trong thời kỳ tăng trưởng nhanh.
Để bổ sung vào định nghĩa vốn, Ủy ban cần xác định trước 3 tỉ lệ: Tỉ trọng cổ phần thường trong quyền số rủi ro tài sản; tỉ trọng vốn cấp 1, kể cả những chứng khoán có thể giúp các ngân hàng trang trải thua lỗ đột xuất; tỉ trọng vốn cấp 2, kể cả những chứng khoán có thể bảo vệ người gửi tiền và cho vay trong trường hợp mất khả năng thanh toán.
Ủy ban sẽ sửa đổi định nghĩa tài sản lỏng và cách thức đo lường mức độ an toàn của các nguồn tài trợ khác nhau. Trong đó, tiền gửi chính phủ sẽ có đặc điểm như tiền mặt của doanh nghiệp tại ngân hàng thay vì coi là loại tiền khác như đề nghị ban đầu, tiền gửi ngân hàng được xác định là kém ổn định hơn.
Qui chế mới cũng xác định phương pháp kết hợp các tài sản với nhau, sao cho có thể phù hợp với những tiêu chuẩn kế toán khác nhau và đưa vào tính toán các khoản mục ngoại bảng. Tỉ trọng này sẽ được áp dụng thử từ 2013 đến 2017 và các ngân hàng có thể phải bắt đầu công bố các số liệu đòn bẩy cá nhân từ năm 2015.
Ủy ban cũng có thể nới lỏng việc thực hiện những qui định khác bằng cách gia hạn thêm 2 năm để các nhà điều chỉnh quốc gia thảo luận kế hoạch và đảm bảo hiệu lực của các qui định mới do mỗi đề xuất đều cần có thời gian nhất định. Về lộ trình thực hiện, giai đoạn chuyển đổi có thể kéo dài tới 10 năm nhằm giảm nhẹ lo lắng của một số nước thành viên mà nền kinh tế và ngân hàng của họ không có khả năng gánh vác yêu cầu vốn cao hơn cho tới khi phục hồi chắc chắn. Vì thế, lượng vốn mà các ngân hàng châu Âu phải tăng trong 2 năm tới sẽ không lớn như tính toán của các nhà đầu tư. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia kinh tế và quản lý ngân hàng cho rằng, các ngân hàng không thể tránh khỏi qui định khắt khe hơn về vốn và thanh khoản.
Như vậy, dự thảo cuối cùng của qui định basel, các qui định mới về vốn, yêu cầu thanh khoản mới về lượng tiền mặt mà ngân hàng cần duy trì, quyết định về rủi ro đối tác, có thể chưa được thỏa thuận tại hội nghị G20 sắp tới tại Seoul.
Ts. Hoàng Thế Thoả