Tương lai nào cho giá dầu thế giới ?

SỐ PHẬN NÀO CHO GIÁ DẦU​

Giá dầu thô thế giới đã có bước giảm giá kỷ lục hơn 50% so với cùng kỳ 2013, hiện chỉ giao động ở mức 50$/thùng. Diễn biến của giá dầu khá khó để dự đoán, vậy giá dầu trong thời gian tới có khả năng tăng hay không? Và các cổ phiếu họ dầu khí như GAS, PVD, PVS… có cửa tăng trở lại để không phụ lòng các nhà đầu tư tranh nhau bắt đáy trong thời gian qua hay không?

Tôi xin trình bày một số quan điểm về câu chuyện giá dầu:

Giá dầu thế giới giảm sâu do đâu ?

Nguyên nhân đầu tiên và cũng là chính yếu nhất chính là cuộc cách mạng dầu khí đá phiến ở Mỹ, đã đưa quốc gia này vượt Nga để trở thành cường quốc năng lượng trong năm 2014. Với công nghệ khai thác phá vỡ thủy lực cùng cách khoan ngang đã làm sản lượng dầu đá phiến ở Mỹ tăng gấp 18 lần, năm 2014 so với 2013 đã tăng 70% và khai thác 8.7 triệu thùng/ngày. Trong giai đoạn 2007-2012 thì mỗi năm sản lượng khí đá phiến tăng hơn 50% và chiếm 35% trong tổng sản lượng năng lượng của Mỹ (tăng từ mức 5% lên).

Sản lượng dầu khí đá phiến của Mỹ tăng lên nhưng OPEC – đứng đầu là Saudi Arabia quyết định không hạn chế nguồn cung để giữ giá dầu mà thay vào đó là giữ nguyên sản lượng nhằm bảo vệ thị phần. Điều đó đã làm cho giá dầu giảm không phanh từ hơn 110$ xuống còn 50$ như hiện nay.

Nguyên nhân là vậy còn liệu có cửa nào cho giá dầu hồi phục trong bối cảnh hiện nay hay không ?

Kết quả cuộc chiến giá dầu là việc giá dầu giảm hơn 50%, và hàng loạt các công ty sản xuất dầu khí đá phiến ở Mỹ phải đóng cửa, “sập tiệm”. Mặc dù có không ít công ty vẫn tuyên bố dàn khoan của họ có thể sản xuất được những thùng dầu giá dưới 50$ vẫn lời nhiều!

Tuy nhiên, cần quan tâm tới một số vấn đề phát sinh trong quá trình sản xuất dầu này:

Yếu tố đầu tiên quan tâm là tài chính: khi mà dầu khí đá phiến bùng nổ được là nhờ tiến bộ công nghệ, lãi suất thấp và giá dầu cao. Hiện nay, FED đang có một lộ trình chắc chắn cho việc tăng lãi suất, giá dầu thế giới giảm sâu thì 2 trong 3 yếu tố tạo nên việc bùng nổ sản lượng dầu khí đá phiến đã mất. Thêm vào đó, dù Mỹ có sản xuất được sản lượng khí đá phiến nhiều đến đâu thì vẫn không ảnh hưởng lớn đến cục diện thị trường do xuất khẩu không khả thi khi điều kiện bảo quản quá khó khăn. Phải làm mát khí ở nhiệt độ -1620C để khí hóa lỏng, sau đó chất lên các thùng cực lớn cách nhiệt vận chuyển xuyên đại dương để đến các thị trường mục tiêu thì dù sản lượng khí ở Mỹ có lớn đến đâu cũng khó lòng mà xuất khẩu được.

Thứ hai chính là vấn đề môi trường, công nghệ khoan ngang cùng quá trình Hydrofracking đã làm quá trình khai thác hiệu quả và kinh tế hơn tuy nhiên công nghê này đã sử dụng các hóa chất độc hại có nguồn gốc diesel, tức là đã vi phạm bản ghi nhớ thỏa thuận giữa EAP và các công ty vào năm 2003. Những chất này bị liệt vào dạng gây rối loạn hocmon và dẫn đến dị dạng hay ung thư. Đồng thời trong quá trình khai thác dầu khí đá phiến cần một lượng nước rất lớn, tính riêng trong năm 2013 lượng nước mà Mỹ sử dụng để khai thác dầu là khoảng 540 triệu m3, tương đương 1/5 tổng lượng nước mà cả Thụy Điển tiêu thụ năm 2012. Đã có rất nhiều vụ kiện xảy ra ở các khu vực khai thác dầu khí đá phiến của Mỹ, các công ty bị cáo buộc gây ô nhiễm tầng ngậm nước và các nguồn nước ngầm bằng hóa chất có trong quá trình khai thác. Việc này đã khiến thượng viện New York ra lệnh ngưng hoạt động khai thác của một số công ty trong 2 năm được thông qua vào tháng 8, đồng thời một đạo luật dựa trên lệnh cấm này đang xây dựng, chờ quốc hội thông qua.

Thứ ba chính là lo ngại về động đất: những đường nứt trong quá trình khai thác đá phiến làm chúng thay đổi cấu trúc và sụp đổ gây nên động đất ở các thành phố gần khu vực khai thác.

Như vậy thực sự thì dầu khí đá phiến ở Mỹ chỉ mới là nhân tố châm ngòi cho cuộc chiến giá dầu, còn tương lai có thể tàn phá sức ảnh hưởng của dầu mỏ nguyên thủy hay không thì còn chưa chắc chắn.

Một quốc gia nối gót Mỹ là Trung Quốc, TQ có trữ lượng dầu đá phiến lớn thứ 3 trên thế giới, sau Mỹ và Nga với 32 tỷ thùng. Với khí thì TQ dẫn đầu với trữ lượng 32.000 tỷ m3, gấp 4 lần của Nga. Như vậy, khi TQ khai thác được dầu khí đá phiến thì đây sẽ là nước cờ lớn trên bàn cờ năng lượng thế giới. Tuy nhiên cũng như Mỹ, TQ cũng gặp phải rất nhiều vấn đề.

Thứ nhất là nhu cầu năng lượng của TQ quá lớn, khí khai thác hiện nay chỉ mới chiếm được 4% trong tổng lượng nhiên liệu tiêu thụ, lớn nhất vẫn là than và TQ đang ấp ủ tham vọng nâng tỷ lệ này lên 6% trong vòng 10 năm tới.

Thứ hai là quá trình khai thác dầu khí đá phiến ở TQ gặp nhiều bất lợi, điều kiện địa chất khác với Mỹ nên dù có đầu tư để học hỏi công nghệ thì việc khai thác vẫn không hề đơn giản. Trong khi khai thác cần hàng triệu m3 nước sạch tuy nhiên vùng chứa nhiều dầu khí đá phiến của TQ lại nằm ở vùng Tân Cương và Tứ Xuyên, vùng Tân Cương thì rất khô cằn nên khó khai thác, vùng Tứ Xuyên lượng nước dồi dào nhưng để vận chuyển được nước cũng làm chi phí tài chính tăng lên nhiều.

Thứ ba là trở ngại trong quá trình đầu tư xây dựng các đường ống dẫn khí.

Như vậy, có thể khẳng định trong thời gian ngắn TQ chưa thể tác động đến giá dầu thế giới bằng việc tăng sản lượng khai thác.

Khu vực Trung Đông được xem là miệng dầu của thế giới, tuy nhiên căng thẳng địa chính trị ở khu vực này đã trở thành căn bệnh kinh niên. Vừa mới đây thì Saudi Arabia đã tiến hành không kích Yemen nhằm vào lực lượng nổi dậy do Iran hậu thuẩn ở khu vực này. Các nước sản xuất dầu ở khu vực Trung Đông phải vận chuyển dầu qua bờ biển của Yemen, qua vịnh Aden rồi tới Biển Đỏ và kênh đào Suez để tới Châu Âu. Vị trí của vịnh Aden nằm giữ Yemen và Djibouti, dài chưa đầy 40km, được xem là “nút cổ chai” của nguồn cung dầu thế giới. Điều này đã làm cho giá dầu tăng 6%.

Nay thì các bác đang râm ran về việc Iran đạt được thỏa thuận với các cường quốc về vấn đề hạt nhân, từ đó được bãi bỏ trừng phạt xuất khẩu dầu. Sau khi thỏa thuận này thành công Iran có thể nân gấp đôi lượng dầu xuất khẩu, như vậy mỗi ngày nguồn cung thế giới có thêm 1 triệu thùng dầu. Như vậy trong tình trạng dư thừa dầu thế giới thì nhiều người lo ngại rằng giá dầu thế giới sẽ tiếp tục giảm mạnh.

Nhưng chúng ta cần xem xét lại khả năng giá dầu sẽ đi theo hướng nào trong ngắn hạn 2015 này.

Với việc các nước không kích Yemen thì chắc chắn không làm giảm đột ngột nguồn cung dầu, bởi vì chỉ có đi qua khu vực Châu Âu thì mới vận chuyển theo còn đường này. Còn dầu xuất đi Châu Á theo đường khác, nhưng khi cuộc xung đột này không nằm trong giới hạn là không kích nữa mà là chiến tranh thì vấn đề sẽ khác đi nhiều. Còn việc Iran tăng lượng dầu xuất khẩu thì vẫn còn khá xa do chưa đạt được thỏa thuận cuối cùng, đồng thời phải mất nhiều thời gian thì Iran mới có thể tăng lượng xuất khẩu lên được.

Nhu cầu ở khu vực Châu Á đang dần tăng lên, bằng chứng là OPEC đã tăng giá dầu bán cho khu vực này trong 2 tháng liên tiếp.

Sản lượng dầu khí đá phiên của Mỹ đang giảm, đồng thời các công ty khai thác đang gặp rất nhiều khó khăn.

Nhìn theo biểu đồ của giá dầu thế giới trong 15 nằm gần đây từ 200-2014, giá dầu thường có xu hướng tăng trong mùa khô, khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 7 hằng năm.

Với các phân tích trên, tôi cho rằng trong ngắn hạn giá dầu thế giới có khả năng tăng chứ không quay đầu giảm sâu.

Mong các anh em vào đóng góp ý kiến để có cách nhìn toàn diện hơn.