0,3%!

VIỆT NAM ĐƯỢC DỰ BÁO LÀ MỘT TRONG BỐN NỀN KINH TẾ CHÂU Á CÓ MỨC TĂNG TRƯỞNG DƯƠNG, TUY NHIÊN CON SỐ 0.3% CÓ THỂ KHIẾN NHIỀU NGƯỜI CẢM THẤY "SỐC", TÔI TIN LÀ NƯỚC MÌNH SẼ ĐẠT CON SỐ CAO HƠN THẾ. CÓ LẼ SAU KHI CÓ THÔNG TIN VỀ TĂNG TRƯỞNG GDP QUÝ I/2009, SẼ CÓ NHIỀU BẢN BÁO CÁO ĐIỀU CHỈNH CÁC MỨC DỰ BÁO TRƯỚC ĐÓ.

Những góc nhìn khác nhau về tăng trưởng kinh tế
Economist Intelligence Unit (EIU) dự báo tăng trưởng kinh tế của Việt Nam chỉ là 0,3%, trong khi nhận định của Chính phủ lại rất lạc quan.
Năm ngoái, các nhà đầu tư nước ngoài tụ họp tại hội nghị bàn tròn do Economist (tổ chức xuất bản tạp chí kinh tế cùng tên) tổ chức với tâm trạng còn khá phấn khích, tuy lo âu về tốc độ lạm phát phi mã lúc bấy giờ. Năm nay, với tình hình kinh tế toàn cầu suy giảm nghiêm trọng, không khí hội nghị có thể được miêu tả là ?ochín chắn? hơn nhiều.


Vấn đề gây ngạc nhiên nhất là nhận định u ám của Economist Intelligence Unit (EIU), một tổ chức chuyên phân tích thông tin kinh tế có uy tín cao, về triển vọng phát triển kinh tế của Việt Nam. Phân tích tình hình kinh tế Việt Nam đặt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu, EIU dự báo tổng sản phẩm quốc nội Việt Nam (GDP), hay tốc độ tăng trưởng kinh tế, trong năm 2009 sẽ chỉ đạt 0,3%.


Đây là mức độ thấp đáng kinh ngạc, nếu so sánh với mục tiêu tăng trưởng mà Chính phủ đặt ra là 6,5%. EIU cho rằng, với tốc độ phát triển như vậy, so với các nước lệ thuộc vào xuất khẩu khác, Việt Nam vẫn còn khá hơn hàng loạt nước châu Á khác sẽ bị tăng trưởng âm trong năm nay, nhưng đứng sau các nước như: Ấn Độ, Trung Quốc và Indonesia.

Dự báo này vẽ ra một bức tranh rất khác biệt với những nhận định vẫn rất lạc quan của Chính phủ mà phó thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng trình bày trước đó. Ông Sinh Hùng cho rằng, những khó khăn trung hạn mà kinh tế Việt Nam đang đối mặt sẽ được giải quyết vào cuối năm nay, và kinh tế sẽ bật mạnh vào đầu năm 2010.


Ông nói: ?oNền kinh tế Việt Nam còn mới và tốc độ tăng trưởng vẫn đang ở đà nhanh. Thị trường Việt Nam hấp dẫn và nguồn lực lao động đang ở trong ?othời kỳ vàng?.


Ông cho rằng, Việt Nam sẽ dùng nội lực để giải quyết những khó khăn hiện nay, và tạo đà phát triển đi lên. Tuy nhiên, phó thủ tướng Sinh Hùng đã rời khỏi hội nghị ngay sau bài phát biểu của mình, nên các đại biểu không được nghe phản biện của Chính phủ với những dự báo của EIU.

Giới doanh nghiệp, đa số đang làm ăn tại Việt Nam, có góc nhìn lạc quan hơn EIU, nhưng cũng thận trọng hơn so với mục tiêu của Chính phủ. Ông Alain Camy, chủ tịch hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt nam (Eurocham) cho rằng, với thị trường nội địa còn sức sống, Việt Nam có thể tăng trưởng khoảng 2,5% trong năm nay.


Hiệp hội doanh nghiệp Mỹ (Amcham) nghiêng về góc nhìn của đồng nghiệp Eurocham trước đó. ?oTôi nghĩ nhận định của EIU có lẽ hơi quá bảo thủ,? ông Michael Pease, chủ tịch Amcham Việt Nam nói. Ngân hàng JP Morgan đưa ra nhận định lạc quan nhất trong số các doanh nghiệp, cho rằng tăng trưởng kinh tế Việt Nam có thể đạt 5% trong năm nay.

EIU cho rằng, năm 2009 là một năm rất nhiều khó khăn đối với Việt Nam, với việc kim ngạch xuất khẩu có thể giảm tới 40% do sức tiêu dùng sụt nghiêm trọng ở Mỹ, châu Âu và Nhật, những thị trường xuất khẩu trọng điểm của Việt Nam. Tổ chức này cho rằng, nguồn kiều hối, vốn đạt tới 8 tỉ USD trong năm 2008, cũng sẽ giảm.


Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thậm chí giảm đến 70%. Mặc dù tổng vốn FDI đăng ký năm ngoái đạt mức kỷ lục trên 60 tỉ USD, vốn giải ngân thực chất chưa tới 8 tỉ USD.


Với tình hình tiêu thụ sụt giảm dẫn đến cắt giảm sản xuất toàn cầu hiện nay, FDI giải ngân ở Việt Nam có thể chỉ đạt trên 2 tỉ USD. Nhận định này cũng găp phải sự phản bác của một số doanh nghiệp có mặt tại Việt Nam. Có ý kiến cho rằng, mức giảm FDI có lẽ chỉ đến 30%.

Giải thích về những nhận định mang tính kém lạc quan này, ông Justin Wood, giám đốc mạng lưới doanh nghiệp của EIU ở Đông Nam Á cho biết: ?oTình hình toàn cầu quá tệ hại, vì thế những phân tích của chúng tôi về kinh tế Việt Nam cho kết quả là như vậy. Khác với các doanh nghiệp đang kinh doanh ở đây, và có nhiều mối ràng buộc với triển vọng của Việt Nam, chúng tôi ở bên ngoài, và quan điểm của chúng tôi là độc lập?.

Những doanh nghiệp sản xuất nhắm vào tiêu dùng nội địa vẫn tỏ ra lạc quan về sức mua của thị trường. Trong khi đó, Amcham cho biết họ nghe nhiều thông tin về việc cắt giảm sản lượng và đóng cửa nhà máy của những doanh nghiệp sản xuất nhắm đến xuất khẩu.


?oTôi cho rằng, chúng ta vẫn chưa nhìn thấy đáy. Có lẽ phải đến quý 3 năm nay, chúng ta mới xác định được nền kinh tế bị ảnh hưởng nặng thế nào?. Những công ty có mặt tại Việt Nam như Unilever, HSBC? đều nhận định tương đối lạc quan về tiềm năng trung và dài hạn của Việt Nam, nhưng không chắc chắn về tình hình trong vòng một đến hai năm tới.

Bất chấp những tin tưởng và kỳ vọng vào sức mua của thị trường nội địa, các chỉ số kinh tế đưa ra nhắc nhở thực tế là kinh tế Việt Nam còn rất lệ thuộc vào xuất khẩu.


Lợi thế cạnh tranh lớn nhất hiện nay là, nguồn nhân lực rẻ, nhưng đây được cho là một chiến lược không bền vững, và câu hỏi đặt ra là chúng ta sẽ duy trì lợi thế này được bao lâu.


Những quan ngại cơ bản của nền kinh tế như thiếu cơ sở hạ tầng, lao động tay nghề cao, thừa các quy định pháp luật không rõ ràng, và bộ máy hành chính kém hiệu quả vẫn còn đó. Hệ thống doanh nghiệp nhà nước kém hiệu quả, cũng như tệ nạn tham nhũng, là những sức ỳ rất lớn cho quá trình phát triển.

Nhìn lại hai mươi năm qua, giới doanh nghiệp nước ngoài cho rằng Việt Nam khá thành công trong việc phát triển từ một nước thu nhập thấp lên hàng ngũ thu nhập trung bình. Nhưng liệu Việt Nam sẽ trở thành một nền công nghiệp mạnh như Hàn Quốc, hay kẹt lại ở khu vực trung bình như Philippines hay Indonesia, là cả một câu hỏi lớn.

Theo Lan Anh
SGTT

Tăng trưởng GDP của Việt Nam năm nay: Vì sao dự báo 0,3%?
Tập đoàn báo chí The Economist (Anh) vừa có dự báo gây sốc về tăng trưởng GDP của Việt Nam trong năm 2009.






Theo báo cáo được ông Justin Wood - Giám đốc Khu vực Đông Nam Á của EIU - trình bày trước báo giới hôm 16/3, tăng trưởng GDP của Việt Nam có thể chỉ đạt 0,3% trong năm 2009.


Thông tin này hứa hẹn sẽ gây ra nhiều tranh luận tại hội nghị kinh tế đối ngoại với Chính phủ Việt Nam, có chủ đề ?oĐịnh vị Việt Nam trong tương lai?, do báo Thế giới và Việt Nam của Bộ Ngoại giao phối hợp với The Economist tổ chức tại Hà Nội trong hai ngày 17 và 18/3.


Bảo vệ cho quan điểm của mình trước những phản biện của báo giới, ông Justin Wood cho rằng mức tăng trưởng này được tính toán dựa trên các tác động từ bên ngoài vào. Ba động lực cho tăng trưởng kinh tế là xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng sẽ giảm mạnh trong năm nay, đối với trường hợp của Việt Nam.


Theo ông Justin Wood, với nền kinh tế mà ?ongưỡng? mở tới 1,7 lần so với GDP như Việt Nam, thì với việc thị trường tiêu thụ thế giới co hẹp, nhập khẩu của các thị trường chính như Mỹ, EU, Nhật Bản dự tính giảm khoảng 52% trong năm nay, chắc chắn xuất khẩu của Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.


Đối với đầu tư nước ngoài, EIU dự báo FDI toàn cầu sẽ giảm khoảng 70% trong năm nay. Đối với Việt Nam, giải ngân vốn FDI trong năm 2009 sẽ ?otụt dốc? từ mức khoảng 7,6 tỷ USD trong năm 2008, xuống chỉ còn xấp xỉ 2,2 tỷ USD trong năm nay. Điều này sẽ tác động ngược, hạn chế tăng trưởng năng lực sản xuất hàng xuất khẩu của Việt Nam.


Bản báo cáo của EIU được trình bày trước các thành viên Chính phủ vào sáng nay, 17/3.


Liên quan đến con số dự báo 0,3% tăng trưởng GDP của Việt Nam trong năm nay, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Justin Wood.


Hội nghị quốc tế về kinh tế đối ngoại với Chính phủ Việt Nam năm 2009 diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang đi xuống. Liên quan đến vấn đề dự báo về kinh tế toàn cầu năm 2009, EIU rõ ràng là bi quan hơn bất kỳ một tổ chức nào. Vì sao vậy thưa ông?


Tôi cho rằng hầu hết mọi người đều đón nhận một thực tế là nền kinh tế toàn cầu trong năm 2009 sẽ yếu đi và dự báo của chúng tôi là nó sẽ có mức tăng trưởng -1,8%.


Đã qua rồi giai đoạn của bong bóng tín dụng lớn nhất trong lịch sử, khi mà đồng tiền thừa thãi và rẻ mạt. Mặt trái của nó là các nền kinh tế phương Tây (đặc biệt là kinh tế Mỹ và Anh) đạt mức nợ kỷ lục.


Bây giờ chúng ta đang trải qua thời kỳ ?otrả giá? cho giai đoạn quá mức đó. Các ngân hàng đang xem xét lại bảng cân đối tài tài chính và không cho vay nữa. Người tiêu dùng cắt giảm nợ và chi tiêu ít hơn. Sự lo ngại rủi ro thì tăng lên rất cao và thị trường tài chính vẫn đang rất căng thẳng.


Trong môi trường người tiêu dùng không chi tiêu và ngân hàng không cho vay như vậy, các nền kinh tế sẽ bị ảnh hưởng. Dù các khu vực mới nổi của nền kinh tế thế giới, chẳng hạn, như châu Á không tham gia vào quá trình hình thành nợ đó, các khu vực này cũng bị tổn thương nghiêm trọng.


Nhu cầu đối với hàng xuất khẩu của khu vực bị giảm đi và các nhà đầu tư cũng thoái lui, làm cho tiền tệ và thị trường chứng khoán chịu nhiều áp lực và làm cho việc huy động vốn trở nên khó khăn hơn.


EIU đã đưa ra dự đoán là GDP trong năm 2009 của Việt Nam sẽ tăng chỉ có 0,3%, thấp hơn khoảng 5% so với con số tăng trưởng GDP thấp nhất từng được ghi nhận vào thời điểm diễn ra cuộc khủng hoảng tài chính tại Đông Á cách đây hơn một thập kỷ. Tại sao tình hình hiện nay lại ảnh hưởng đến kinh tế Việt Nam tồi tệ hơn so với tác động của cuộc khủng hoảng đó?


Điều đầu tiên cần phải nói đó là dù dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam mà chúng tôi đưa ra nhìn có vẻ thấp, trên thực tế, nó còn tốt hơn rất nhiều so với hầu hết các quốc gia châu Á khác.


Ví dụ, chúng tôi dự báo rằng GDP của một số nền kinh tế sẽ giảm xuống mức âm, như Singapore (-7,2%), Đài Loan (- 5,5%), Nhật Bản (-5,5%). Chúng tôi chỉ thấy một số ít nền kinh tế có khả năng tăng trưởng vào năm nay (các trường hợp ngoại lệ là Trung Quốc tăng trưởng 6%, Ấn Độ 5% và Indonesia 1.5%).


Tại sao nền kinh tế Việt Nam sẽ yếu hơn? Đầu tiên là do xuất khẩu: Việt Nam đã rất thành công trong việc phát triển các ngành công nghiệp phục vụ xuất khẩu, nhưng trong năm nay nhu cầu đối với các mặt hàng xuất khẩu đã giảm mạnh. Việc xuất khẩu của các nước khu vực châu Á đã ?orơi? xuống mức đáng báo động do người tiêu dùng ở Mỹ, châu Âu và các thị trường khác cắt giảm chi tiêu.


Thứ hai là do tiêu dùng. Với tỷ lệ thất nghiệp gia tăng (vì những vấn đề phát sinh trong các khu vực sản xuất hàng xuất khẩu) và thu nhập bị giảm do lạm phát cao trong năm 2008, tiêu dùng cá nhân sẽ bi cắt giảm.


Thứ ba là vì đầu tư. Đầu tư phát triển mạnh trong những năm qua nhờ dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ồ ạt chảy vào Việt Nam. Tuy nhiên với khủng hoảng tín dụng và sự suy thoái kinh tế toàn cầu hiện nay, dòng vốn này sẽ bị ảnh hưởng nặng nề. Các công ty nước ngoài có nhiều tiền mặt sẽ hết sức thận trọng, trong khi những công ty thiếu tiền mặt sẽ phải xoay sở để huy động vốn.


Ngoài ra, rất nhiều khoản đầu tư đã được dành vào việc xây dựng các cơ sở mới phục vụ cho xuất khẩu, do vậy ý định xây dựng các nhà máy mới sẽ giảm đi nhiều. Thị trường bất động sản đang đi xuống cũng làm ảnh hưởng đến nhu cầu đầu tư.


Còn về các biện pháp kích cầu thì sao? Thật khó để có thể biết một cách rõ ràng việc chính phủ sẽ có thực hiện hỗ trợ như thế nào với các biện pháp này. Chính phủ đã đưa ra nhiều tuyên bố, tuy nhiên đến giờ vẫn chưa rõ là mọi việc sẽ được thực hiện như thế nào, bao nhiêu tiền sẽ được bỏ ra. Chúng tôi tin rằng Chính phủ sẽ làm mọi cách có thể để giải quyết vấn đề này.


Còn về vấn đề tại sao cuộc khủng hoảng này sẽ tác động đến Việt Nam tồi tệ hơn cuộc khủng hoảng trước đây, là vì trong thập kỷ qua, Việt Nam đã hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế toàn cầu, do đó chịu ảnh hưởng nhiều hơn từ các sự kiện toàn cầu nhiều hơn 10 năm trước đây.


Đối với châu Á nói chung, trong cuộc khủng hoảng năm 1997 - 1998, cả khu vực đã có thể tìm một lối thoát theo cách riêng của mình. Ví dụ, trong năm 1998, kinh tế Mỹ tăng trưởng 4,2%, có nghĩa là nhu cầu đối với hàng xuất khẩu từ châu Á rất lớn. Năm nay, kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng -2,5%, đồng nghĩa với việc nhu cầu này giảm đi rất nhiều.


Vào tháng 4 năm 2008, trong một bài báo có tựa đề ?oViệt Nam: Một điều kỳ diệu khác của châu Á?, tạp chí The Economist đã đưa ra những nhận xét hết sức tích cực về nền kinh tế Việt Nam. Các ông có tiếp tục tán thành những đánh giá lạc quan đó hay không?


Quan điểm của chúng tôi là trong ngắn hạn, Việt Nam sẽ đối mặt với một môi trường kinh tế đầy thách thức và đạt mức tăng trưởng thấp. Tuy nhiên trong trung và dài hạn, Việt Nam thể hiện là một điểm đến hấp dẫn cho nhà đầu tư nước ngoài.


Quá trình công nghiệp hóa đang tiếp diễn tại đất nước này, việc xây dựng cơ sở hạ tầng, mức lương tăng, đời sống phồn vinh hơn, nền kinh tế tiếp tục được cải tổ, nguồn nhân lực trẻ là những lí do để chúng ta có thể lạc quan.


Tuy nhiên không thể bảo đảm một tương lai tươi sáng, vì điều này phụ thuộc vào việc Chính phủ Việt Nam theo đuổi các chính sách đúng đắn và tạo ra những nền tảng tốt cho việc kinh doanh phát triển một cách vững chắc. Những thách thức lớn nhất bao gồm cải thiện hệ thống giáo dục, phát triển cơ sở hạ tầng, chống tham nhũng và cải cách các doanh nghiệp nhà nước.

Theo Cẩm Lê - Anh Quân
VnEconomy