Bài xì phé của những thằng lừa đảo

Tóm lại, tôi sẽ không làm cho ngân hàng đầu tư lúc này. Khoảnh khắc suy tính của tôi xuất hiện ngay sau buổi phỏng vấn đầu tiên của năm 1982 với công ty Leahman Borthers ở Wall Street. Để có được buổi phỏng vấn ấy, tôi đã phải đứng ngập sâu 6 inch trong tuyết lạnh cùng với 50 sinh viên khác đợi văn phòng hướng nghiệp của trường đại học Princeton mở cửa. Suốt cả mùa đông cái văn phòng ấy giống như một cái quầy bán vé xem chương trình biểu diễn của Micheal Jackson, với những hàng dài hỗn tạp sinh viên đứng thâu đêm để đợi lên trước. Khi cánh cửa mở bung, chúng tôi lao vào tranh nhau điền tên lên tờ hẹn phỏng vấn của Leahman.

Dù vậy, tôi vẫn không định làm việc trong ngân hàng đầu tư, xong thấy vui vui, tôi cũng đã chuẩn bị cho cuộc phỏng vấn của mình. Tôi học thuộc lòng một số điều được sinh viên Princeton thừa nhận là bí quyết để tồn tại trong buổi phỏng vấn xin việc với các ngân hàng đầu tư. Những người nộp đơn đòi hỏi phải có văn hóa cao. Chẳng hạn vào năm 1982, ít nhất họ cũng phải có khả năng định nghĩa được những thuật ngữ sau: ngân hàng thương mại ( commercial bank), ngân hàng đầu tư (investment bank), tham vọng, làm việc vất vả, cổ phiếu, trái phiếu, đạo luật Glass-Steagall.

Glass-Steagall là một đạo luật của Quốc hội Mỹ, nhưng nó có hiệu lực hơn cả một đạo luật của Chúa. Nó chia nhân loại ra làm đôi. Với đạo luật này, năm 1934, các nhà lập pháp Hoa Kỳ đã tách investment bank ra khỏi hoạt động commercial bank. Investment bank hiện nay nhận phát hành công cụ tài chính (security), chẳng hạn như cổ phiếu, trái phiếu. Các commercial bank như Citibank nhận tiền gửi và cho vay. Đạo luật đó tạo nên nghề ngân hàng đầu tư với mục đích thiết thực, và đây là sự kiện quan trọng nhất lịch sử của thế giới, ít nhất là tôi tin như vậy.

Nó hoạt động riêng biệt. Sau luật Glass-Steagall, phần lớn mọi người đều trở thành commercial bankers, nhưng trong ý nghĩ của mọi người, commercial banker chỉ là một thương gia bình thường với những tham vọng bình thường của người Mỹ. Ông ta đã cho vài nước Nam Mỹ vay vài trăm triệu đô la một ngày. Nhưng thật ra ông ta cũng chẳng thiệt gì. Ông ta chỉ làm theo những gì mà người khác cấp trên ra lệnh theo một chuỗi lệnh dài vô tận mà thôi. Một commercial banker không còn là kẻ quấy rối hơn Dagwood Bumstead nữa. Ông ta có một vợ, một chiếc xe hơi vừa chở khách vừa chở hàng, hai đứa con và một con chó nó thường tha đôi dép đi trong nhà cho ông khi ông đi làm về lúc 6 giờ. Tất cả chúng tôi đều biết và các investment bank cũng biết rằng chúng ôi cũng đã nộp đơn xin việc ở các commercial bank khác như là phương án phòng hờ. Commercial bank luôn là chỗ an toàn.

Investment banker là một giống nòi khác, là bậc thầy về giao dịch, Phải có tầm nhìn bao quát, tài năng phi thường và tham vọng. Nếu có một con chó, nó gầm gừ. Có 2 chiếc xe thể thao màu đỏ trong khi lại muốn 4 chiếc. Để có được những thứ ấy, đối với một người mặc bộ đồ vest trông rất lịch sự, thật bất ngờ, lại sẵn sàng gây rắc rôi. Chẳng hạn rất thích quấy rối đám sinh viên năm cuối như tôi. Investment banker có một kĩ thuật được biết như những bữa phỏng vấn gây hồi hộp mạnh (stress test). Nếu bạn được mời đến các văn phòng của Leahman ở New York, câu phỏng vấn đầu tiên là yêu cầu mở cửa sổ ra. Bạn đang ở tầng 43 có thể nhìn toàn cảnh Wall Street. Cửa sổ được hàn chặt. Tất nhiên chỉ có một điểm thôi. Người phỏng vấn chỉ muốn xem liệu bạn có khả năng làm theo yêu cầu của ông ấy hay không rồi đưa bạn tới chỗ toát mồ hôi ra, làm tham vọng của bạn tan ra thành nước. Người ta đồn rằng, một số người phỏng vấn căng thẳng đến mức đã ném cái ghế vào cửa sổ.

Một mẹo gây căng thẳng khác là cách đối xử im lặng. Bạn bước vào cuộc phỏng vấn, người phỏng vấn ngồi im trên ghế không nói lời nào. Bạn chào ông ta, Ông ta liếc. Bạn nói bạn đến để tham dự phỏng vấn xin việc, ông ta liếc tiếp. Bạn kể chuyện cười nhảm hay làm trò hề, ông ta lại liếc và lắc đầu. Ruột gan bạn nóng như lửa đốt. Rồi ông ta nhặt tờ báo lên (hoặc tệ hơn tờ CV/Resume của bạn) và bắt đầu đọc. Ông ta đang thử khả năng điều khiển buổi họp của bạn. Trong trường hợp này, có thể chấp nhận việc ném cái ghế qua cửa sổ. Tôi muốn trở thành một nhân viên trong ngân hàng đầu tư. Leahman Brothers là công ty tốt nhất. Tôi muốn trở nên giàu có. Vào ngày hẹn, giờ hẹn, tôi xát 2 lòng bàn tay đầy mồ hôi với nhau ở bên ngoài phòng phỏng vấn, cố chỉ có những ý nghĩ thật thà trong đầu, chẳng hạn như những điều này. Tôi đã kiểm tra nhanh các trang bị tựa như nhà du hành vũ trụ chuẩn bị lên bệ phóng. Những điểm mạnh của tôi: Tôi là một người tham vọng thành đạt, làm việc đồng đôi, người của công chúng ?" nghĩa là gì tôi cũng chả biết. Điểm yếu của tôi: qua hăng hái thành ra hay mau mắn, nhanh nhảu trong công việc.

Tên của tôi được gọi đến. Lehman phỏng vấn từng cặp. Tôi không chắc rằng tôi tận dụng được cơ hội này.

Tin vui là Lehman đã cử về trường một người đàn ông và một người phụ nữ. Tôi không biết người đàn ông đó. Nhưng người phụ nữ là một cựu sinh viên, một bạn cũ mà tôi trước đây không mong gặp. Có lẽ tôi sẽ được.

Tin buồn, khi tôi vào căn phòng nhỏ, cô ta không mỉm cười, cũng không tỏ ra là cô ấy biết tôi. Về sau cô ấy nói với tôi rằng cư xử như vậy là không chuyên nghiệp. Chúng tôi bắt tay nhau, và cô ta có vẻ thuần thục như một võ sĩ quyền anh trước khi vào trận. Rồi cô ấy quay về góc phòng ngồi nghỉ, cứ như đợi hồi chuông báo. Cô ngồi yên lặng trong một bộ quần áo màu xanh lục. Người đàn ông đi cùng cô ấy là một thanh niên trạc 22 tuổi, vai rông, khỏe mạnh, tay cầm tờ CV của tôi.

Giữa 2 người đã có 2 năm kinh nghiệm làm việc trong nghiệp vụ ngân hàng đầu tư. Điều lố bịch nhất trong những cuộc phỏng vấn của ngân hàng đầu tư tại trường chính là những người được cử về để tiến hành phỏng vấn. Rất nhiều người trong số họ chưa làm việc ở Wall Street quá một năm. Những lời lẽ họ ưa dùng là các từ chuyên môn. Ngồi cứng nhắc, cử chỉ trịnh trọng, nói năng rõ ràng, nhâm nhi cốc nước lạnh kiểu nghề nghiệp. Cười, cạo cạo xuống bàn không phải là tác phong chuyên nghiệp. Bạn tôi và người đi cùng là thể hiện số một của trường hợp chống lại việc muốn tỏ ra là nhà chuyên nghiệp. Một năm trên Wall Street làm họ biến dạng đi nhiều. Bảy tháng trước còn nhìn thấy bạn tôi trong khuôn viên trường, mặc quần jean, áo thun logo, nói năng nhảm nhí. Cô ta nốc bia còn nhiều hơn cả mức sức khỏe cho phép. Tóm lại, cô ta là một sinh vinh điển hình. Bây gờ thì cô ta là một đối thủ đáng gờm trong cơn ác mộng Orwellian của tôi.

Người thanh niên kéo chiếc ghế phía sau cái bàn sắt lạnh lẽo và bắt đầu đặt câu hỏi với tôi. Có lẽ cách tốt nhất để mô tả cuộc gặp gỡ của chúng tôi là kể lại chi tiết. Trí nhớ là điều tốt nhất về những chuyện đã qua trong cuộc đối thoại này.

Người thanh niên: anh hãy giải thích cho tôi sự khác biệt giữa investment bank và commercial bank?

Tôi: ( sai lầm thứ nhất là việc tôi xao lãng không nắm lấy cơ hội để khen ngợi giới investment banker và dồn sự nhạo bang vào giờ làm việc ngắn ngủi nhàm chán về phía giới ngân hàng thương mại) Investment banker phát hành cổ phiếu. Anh thấy đấy, cổ phiếu và trái phiếu. Comercial banker chỉ cho vay mà thôi.

Người thanh niên: Tôi thấy anh có nhiều tài năng về môn lịch sử nghệ thuật. Tại sao? Thế anh có lo ngại khi xin việc không?

Tôi: ( bám sát đường lối chỉ đạo của khoa lịch sử nghệ thuật ở Princeton): Ồ môn lịch sự nghệ thuật gây sự quan tâm của tôi nhiều nhất, và khoa đó ở đây thật tuyệt vời. Vì trường Princeton không có khóa đào tạo hướng nghiệp nào nên tôi không cho rằng lựa chọn chuyên môn trong trường đại học lại tách biệt lắm với chuyện xin việc.

Người thanh niên: Anh có biết tổng sản phẩm quốc gia (GDP) của Hoa Kì là bao nhiêu không?

Tôi: không dám chắc, nó khoảng 500 tỉ đôla

Người thanh niên: ( đưa mắt đầy ý nhị với người phụ nữ mà tôi nghĩa là bạn tôi) Có tới hơn 3000 tỉ chứ. Anh thấy đấy, chúng tôi phỏng vấn hàng trăm người cho từng vị trí khác nhau. Anh đang chọi lại nhiều người có tài năng về kinh tế lại tinh thông nghiệp vụ của mình. Tại sao anh lại muốn trở thành investment banker?

Tôi: ( rõ ràng câu trả lời thật thà nhất là tôi cóc biết. Có điều không chấp nhận được. Sau một hồi câu giờ, tôi cho anh ta câu trả lời mà tôi nghĩ anh ta muốn nghe). Ồ thật ra, nói cho cùng thì tôi muốn kiếm tiền.

Người thanh niên: Đó không phải là câu trả lời chính xác với nghề này, anh làm việc nhiều giờ liền thì phải có động cơ nào đó thúc đẩy mạnh hơn cả đồng tiền ây chứ. Sự thực lương của chúng tôi phù hợp với sự đóng góp của chúng tôi. Thực tình mà nói chúng tôi không khuyến khích những người quá quan tâm đến đồng tiền tham gia cùng với chúng tôi. Thế thôi, xong rồi.

Thế thôi sao? Những lời đó reo vào tai tôi. Trước khi tôi có thể dừng chuyện đó lại thì tôi đã đứng bên ngoài căn phòng nhỏ, mồ hôi lạnh toát để nghe ứng cử viên tiếp theo bị quay. Chưa bao giờ, dù chỉ trong một khoảnh khắc tôi lại nghĩ rằng người ta lại không chấp nhận một người yêu tiền làm việc cho ngân hàng đầu tư. Tôi từng cho rằng invement banker cũng kiếm tiền để sinh sống thôi, theo kiểu hãng Ford sản xuất xe hơi vậy. Ngay cho dù mấy nhân vật phân tích không được trả lương hậu hĩnh bằng mấy nhà investment banker, tôi vẫn cho rằng người ta muốn nói họ ít nhất cũng tham lam. Tại sao người thanh niên vai rộng của Lehman ấy mếch lòng với gợi ý ấy? Một người bạn đã kiếm được việc làm ở Lehman Brothers về sau này giải thích. Anh ta nói: ?o Đó là điềm cấm kị. Khi được hỏi tại sao bạn muốn trở thành investment banker, bạn chỉ được nói về những thách thức và mong muốn thực hiện công việc giao dịch buôn bán và hứng thú khi được làm việc với những người có phẩm chất năng lực cao. Nhưng, không bao giờ, đừng bao giờ nhắc đến tiền.?

còn tiếp...

Học cách nói dối thì dễ. Tin vào nó lại là vấn đề khác. Từ đó trở đi, bất cứ một investment banker nào hỏi về động cơ của tôi, tôi liền dắt ông ta vào những câu trả lời chính xác: sự thách thức, sự hồi hộp trong những giao dịch, về những con người. Đúng, vài năm về trước, khi tôi tự nhủ điều này khó mà hợp lí được (thậm chí tôi còn làm tương tự điều đó với bà vợ ông giám đốc điều hành Salomon Brothers). Tuy nhiên, việc đồng tiền không phải là động lực bao quát ở đây thì hoàn toàn chính xác là một cục *** bò (nv bullshit). Nhưng bên trong văn phòng hướng nghiệp của trường Princeton, bạn không thể để cho sự thật chen ngang vào công cuộc tìm kiếm việc làm. Tôi đã tâng bốc mấy tay investment banker. Đồng thời tôi cũng sôi lên vì thái độ đạo đức giả của họ. Tôi định nói, trong những ngày ấu trĩ ấy, liệu có ai cũng phải nghi ngờ tầm quan trọng của đồng tiền trên Wall Street hơn chính những người ở Wall Street, khi nói chuyện với những người từ nơi khác tới hay không?

Sôi lên rồi dịu đi. Cần phải dịu đi. Từ khi tôi tốt nghiệp đại học Princeton, tôi không có việc làm ( công ty Solomon đã từ chối mà không cần phỏng vấn). Trong những năm tiếp theo, trong khi trải qua 3 nghề, tôi bắt đầu cảm thấy tôi vẫn không khác gì kẻ thất nghiệp như những investment banker nhìn thấy ở tôi. Tôi cũng không nghi ngờ về những gì tôi xứng đáng có được. Tôi chỉ không thích cái cách mà tôi phải trả giá. Tôi không học được điều gì từ chồng thư từ chối của Wall Street ngoài trừ việc mấy tay investment banker làm ăn trên thị trường vì lòng trung thực hay vì sự phục vụ của tôi (cũng không phải là vì 2 điều này có liên quan với nhau). Một cuộc phỏng vấn thành công vào ngân hàng đầu tư của sinh viên năm cuối có vẻ như một câu chuyện đậm nét giáo điều. Còn một cuốc phỏng vấn bất thành thì lại giống một tai nạn khủng khiếp. Buổi phỏng vấn với Lehman Brothers của tôi là điển hình không chỉ cho kinh nghiệm riêng của tôi mà còn cho hàng nghìn cuộc phỏng vấn do một chục ngân hàng với mấy chục trường đại học từ khoảng năm 1981 đến nay.

Dẫu sao, câu chuyện vẫn kết thúc có hậu. Công ty Lehman Brothers cuối cùng đã vỡ nợ. Một cuộc chiến giữa những trader và những tay corporate finance đã làm cho công ty sụp đổ vào đầu năm 1984. Phe trader đã chiến thắng, nhưng ngôi nhà oai nghiêm Lehman Brothers không còn đáng để mà ở trong đó nữa. Những vị giám đốc và cổ đông cao cấp ( Partner) phải lật ngữa mũ ra , đi tới đối thủ cạnh tranh Sheason để xin được mua lại. Cái tên Lehman Brothers mãi mãi bị xóa trên những tấm danh thiếp trên Wall Street. Khi tôi đọc tin này trên tờ báo New York Times, tôi nghĩ, thoát nợ! , thừa nhận rằng đó không phải là cách phản ứng của một con chiên ngoan đạo. Liệu điều không may xảy ra với Lehman Brothers có trực tiếp liên quan đến việc không vui lòng khi phải thú nhận rằng kiếm tiền là động lực chính của nó hay không, tôi thực không biết.


Hết Chương 2.

Cảm ơn chú đã PR cho VietCurrency của anh...

Appreciate that

Anh bình loạn tí cho vui:

Các investment banks vẫn chưa hết con mẹ shock từ khi 1 loạt ngân hàng đầu tư ở mẽo chết ko kịp ngáp...Niềm kiêu hãnh của chúng nó to như cái lìn...hết cái thời vênh vênh váo váo cho mình là bố đời

Còn citibank thì vì có cái umbrella mà thoát tử bằng cách đẩy mạnh chiến dịch vớt xác chết

Cà fê cà pháo gì lâu thế, post tiếp đi nào

ờ truyện này hay đấy ... nói về lịch sử suy tàn của Salomon Brothers ... post tiếp đi
truyện Poker''s Liar của Michael Lewis

nhầm ... là Liar''s poker mới đúng chứ nhỉ

Anh Táo viết hay nhưng không biết trình độ xì phé thế nào?

Có bao nhiêu chương hả bác?? hay bác upload lên rồi gửi đường link đi, chứ đọc thế này thì lâu lắm.

Đồng chí gái em bình tĩnh, đọc từ từ thôi, anh có định đi tàu nhanh đâu mà đòi tụt mẹ quần anh ra luôn... cứ để anh take off dần dần cho nó vị nghệ thuật