Bán cổ phiếu và những sai lầm cần tránh

Nếu nghị quyết xử lý nợ xấu được Quốc hội thông qua và có hiệu lực ngay từ 1/7 tới, tác động sẽ đến nhanh với hoạt động ngân hàng, mà một trong những biểu hiện rõ nhất là ở lợi nhuận.

Trong lần trò chuyện bên lề với một số phóng viên gần đây, lãnh đạo một ngân hàng thương mại nói thẳng rằng: ngân sách nhà nước cũng đã từng “ăn” ảo trước đây rồi, nay gián tiếp chia sẻ để xử lý nợ xấu cũng không có gì quá bất hợp lý.

Bài viết đầy đủ tại https://vietsec.com/loi-nhuan-ngan-hang-truoc-co-hoi-gia-tang-hang-nghin-ty/

Theo Forbes, trong số 800 doanh nghiệp niêm yết trên 2 sàn, hiện có một số công ty đang thu hút các nhà đầu tư vì đạo đức kinh doanh và quản lý minh bạch.
Mặc dù vậy, rất nhiều doanh nghiệp vẫn rơi vào tình trạng thực hiện chuẩn mực kế toán chậm chạp, quản lý không đạt điều mà nhà đầu tư nước ngoài "không ưng ý". Hơn nữa, quản lý doanh nghiệp cũng không đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Trong báo cáo công bố mới nhất ngày 21/6/2017, hãng cung cấp chỉ số chứng khoán MSCI của Mỹ thông báo chính thức thêm cổ phiếu hạng A của Trung Quốc vào chỉ số thị trường mới nổi bắt đầu từ tháng 6/2018, trong khi thị trường chứng khoán Việt Nam thậm chí vẫn chưa được đưa vào danh sách xem xét nâng hạng.

Theo Forbes, Việt Nam vừa trải qua một thời gian "thử nghiệm" sau khi Mỹ rút khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) thì lại đón thêm một tin kém vui nữa là MSCI vẫn từ chối đưa chứng khoán Việt Nam vào danh sách nâng hạng từ cận biên lên thị trường mới nổi.

Nếu MSCI đưa chứng khoán Việt vào danh sách xem xét nâng hạng thì cơ hội lọt vào chỉ số thị trường mới nổi sẽ cao hơn, tuy nhiên với thông báo mới nhất của MSCI thì Việt Nam sẽ vẫn tiếp tục ở lại thị trường cận biên.

Cũng theo nhận định cả Forbes, nếu chứng khoán Việt lọt vào danh sách mới nổi của MSCI, một lượng tiền lớn của các nhà đầu tư sẽ chuyển sang cổ phiếu của Việt Nam, một lợi thế rõ ràng cho thị trường vốn đã tăng lên trong hai năm qua nhằm thu hút đầu tư nước ngoài. Các cổ phiếu của Việt Nam đã có tỷ lệ tăng trưởng mạnh nhất Đông Nam Á trong năm 2013.

Mặc dù 36 doanh nghiệp Việt Nam đã và đang trong quá trình nới room đa số cho nhà đầu tư nước ngoài thì quyền sở hữu này vẫn còn hạn chế. SSI Research cho hay: "Các vấn đề chủ yếu của Việt Nam là vẫn phụ thuộc vào điều kiện sở hữu nước ngoài, bao gồm giới hạn sở hữu của các cá nhân nước ngoài và tổng mức sở hữu nhà nước trên toàn thị trường, và đặc biệt là ... việc phân bổ quyền bình đẳng cho các nhà đầu tư nước ngoài. Theo đánh giá của MSCI, thị trường Việt Nam được đánh giá là có vị trí thấp nhất trong số các thị trường biên giới về điều kiện sở hữu nước ngoài".

SSI Research cho biết thêm triển vọng chứng khoán Việt được đưa vào danh sách đánh giá của MSCI trong năm 2018 là "khá ảm đạm" nếu không có "cải thiện lớn" về khả năng tiếp cận thị trường và hạn chế về quyền sở hữu đối với các nhà đầu tư nước ngoài cho đến giữa năm sau.

"Các vấn đề như tiếp cận thị trường, thiếu tài liệu bằng tiếng Anh, chuẩn mực kế toán và tiền tệ vẫn phải được giải quyết, mặc dù đã đạt được nhiều tiến bộ về tính thanh khoản và vốn hóa thị trường đối với các mặt hàng GDP", Fiachra MacCana, Giám đốc Điều hành Công ty Cổ phần Chứng khoán TP. HCM (HSC) nhận định.

Trong số 800 doanh nghiệp niêm yết trên sàn giao dịch tại Hà Nội và TP. HCM, hiện có một số công ty đang thu hút các nhà đầu tư vì đạo đức kinh doanh và quản lý minh bạch. Một ví dụ mà Forbes cho rằng đáp ứng là hai yếu tố này là Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) - công ty sữa lớn nhất Việt Nam.

Mặc dù vậy, rất nhiều doanh nghiệp vẫn rơi vào tình trạng thực hiện chuẩn mực kế toán chậm chạp, điều mà nhà đầu tư nước ngoài "không ưng ý". Hơn nữa, quản lý doanh nghiệp cũng không đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Frederick Burke, đối tác của công ty luật quốc tế Baker & McKenzie ở TP. HCM, cho hay hình phạt đối với giao dịch tay trong/nội gián vẫn còn nhẹ. "Hầu như không có hậu quả hình sự đối với hành vi thao túng thị trường", Frederick Burke nói trên Forbes.

MSCI là một trong 5 tổ chức quốc tế hàng đầu chuyên xây dựng các bộ chỉ số đánh giá các thị trường chứng khoán trên toàn cầu và giới đầu tư quốc tế thường dựa trên thông tin của họ để xem xét các cơ hội bỏ tiền vào một thị trường hay không. Kết quả xếp hạng của MSCI có thể ảnh hưởng đến dòng vốn nước ngoài ra hay vào một thị trường chứng khoán.

Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nằm trong nhóm “thị trường cận biên”, là nhóm thị trường đáp ứng các tiêu chí đầu tư ở mức thấp nhất cho nhà đầu tư nước ngoài. Tiếp theo, nhóm “thị trường mới nổi” (emerging market) chỉ những thị trường đã có mức cải thiện về hạ tầng pháp lý, thanh khoản, quy mô vốn hóa, mở hơn cho nhà đầu tư ngoại. Nhóm còn lại “thị trường phát triển” (developed market) chỉ những thị trường mang lại khả năng tiếp cận cao nhất cho giới đầu tư nước ngoài.

Chuyện gì đang xảy ra khi các ngân hàng ngoại đang rời bỏ cuộc chơi ở Việt Nam, nhường chỗ cho các nhà băng nội, như câu chuyện của Commonwealth Bank of Australia vừa mới "bán mình" cho VIB?



Diễn biến mới nhất với việc Commonwealth Bank of Australia (CBA) chi nhánh TP.HCM “bán mình” cho ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB) xóa tan những lo ngại trước đây về chuyện thị phần sẽ rơi vào tay các nhà đầu tư ngoại trong ngành này.

Thời gian vừa qua, đã có một số ngân hàng nước ngoài đã từ bỏ cuộc chơi. Chẳng hạn, ANZ Việt Nam bán toàn bộ mảng bán lẻ tại thị trường này, và một số ngân hàng khác cũng đã thoái vốn khỏi các đối tác cùng ngành trong nước. Điều gì đang xảy ra?

Ngân hàng ngoại “bán mình”

Theo tìm hiểu của chúng tôi, sau khi đi vào hoạt động năm 2008, CBA chi nhánh TP.HCM đã mua 15% cổ phần của VIB và rồi sau đó trở thành cổ đông lớn nhất của VIB (nắm giữ 20% vốn), đồng thời giữ hai ghế trong HĐQT và một ghế trong ban kiểm soát của VIB.

Chính vì thế, chuyện VIB, một ngân hàng nội, mua lại một ngân hàng ngoại, là một thương vụ chưa có tiền lệ, gây ra không ít xôn xao trong giới tài chính.

Dù giá trị thương vụ không được tiết lộ, nhưng việc chuyển giao cho VIB dự kiến sẽ được hoàn tất trong quý 3 năm nay.

Sau gần 10 năm hoạt động tại Việt Nam, đến nay CBA chỉ có một chi nhánh tại TP.HCM và một văn phòng đại diện tại Hà Nội.

Cuộc chuyển giao của CBA cho VIB nói trên thực chất là hành động rút lui khỏi thị trường Việt Nam.

Giải thích về câu chuyện này, ông Steve Ellis, Giám đốc phụ trách thị trường Việt Nam của CBA, cho rằng không muốn phân tán nguồn lực tại đây cùng lúc cho cả 2 ngân hàng (CBA TP.HCM và VIB) mà muốn tập trung nguồn lực vào VIB, nơi CBA có sở hữu cổ phần.

Trước đó, VIB trình đại hội cổ đông ủy quyền cho HĐQT chủ động quyết định mua lại chi nhánh ngân hàng nước ngoài với tổng giá trị hợp đồng mua nợ không vượt quá 6.000 tỉ đồng.

Khoản đầu tư này dành cho hai thương vụ nhưng trước đó VIB đã mua “hụt” mảng bán lẻ của ANZ VN do trả giá thấp hơn NH Shinhan Việt Nam.

Theo ông Hàn Ngọc Vũ, Tổng giám đốc VIB, với thương vụ mua CBA chi nhánh TP.HCM, VIB có lợi thế do CBA là cổ đông của ngân hàng này, trong khi có rất nhiều đối thủ tham gia cuộc đua mua mảng bán lẻ của ANZ Việt Nam, trong đó VIB là ngân hàng nội duy nhất.

Trong một diễn biến khác, cuối tháng 4-2017, ANZ Việt Nam cũng bán toàn bộ mảng dịch vụ bán lẻ tại thị trường này cho một đối tác nước ngoài là ngân hàng Shinhan.

Dự báo thương vụ này sẽ được hoàn tất vào cuối năm 2017 sau khi được cơ quan chức năng chấp thuận.

Theo ông Dennis Hussey, Tổng giám đốc ANZ Việt Nam, động thái này nằm trong chiến lược toàn cầu của tập đoàn, sau khi đánh giá kỹ lưỡng mảng kinh doanh bán lẻ tại thị trường châu Á cũng như muốn tập trung nguồn lực vào khối khách hàng doanh nghiệp và định chế tài chính.
Không cạnh tranh nổi với ngân hàng nội?

Như vậy, sau một thời gian đổ bộ vào Việt Nam, việc một số ngân hàng ngoại rút lui khiến dư luận không thể không đặt nhiều nghi vấn.

Trao đổi với chúng tôi, giám đốc khối bán lẻ một ngân hàng cổ phần tại TP.HCM cho rằng dù có lợi thế về vốn và công nghệ, nhưng ngân hàng ngoại không thể hoạt động giống như các nhà băng địa phương do phải tuân thủ một số quy định riêng.

Chưa kể các ngân hàng ngoại cũng khó mở rộng mảng bán lẻ, do không đầu tư hệ thống trang thiết bị, công cụ, ATM, POS như các ngân hàng trong nước.

Do vậy, các ngân hàng nước ngoài buộc phải bán lại mảng bán lẻ cho ngân hàng nội để tập trung cho thế mạnh vốn có là bán buôn hoặc rút hẳn như CBA.

Chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu cũng cho rằng ngân hàng nước ngoài coi trọng nguyên tắc quản trị rủi ro, tuân thủ pháp luật, thậm chí “bảo thủ” nên chịu sức ép nhất định trong cuộc cạnh tranh.

“Ngân hàng nước ngoài cũng không am hiểu địa phương bằng ngân hàng trong nước. Các ngân hàng này chủ yếu theo chân các khách hàng truyền thống khi vào Việt Nam nên thị trường bị giới hạn và sự phát triển cũng chậm”, ông Hiếu phân tích.

Theo ông Hiếu, với quy mô còn khá khiêm tốn, tổng tài sản của ngân hàng nước ngoài hiện chỉ chiếm khoảng 10% tổng tài sản toàn ngành ngân hàng tại Việt Nam, nên các ngân hàng nước ngoài khó phát triển mở rộng, đặc biệt là trong bối cảnh mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt, chi phí hoạt động cao, quy mô khó mở rộng và lợi nhuận chưa đạt như mong muốn.

Do vậy, một số ngân hàng nước ngoài buộc phải rút khỏi thị trường Việt Nam.

Trong khi đó, ông Nguyễn Đình Tùng, tổng giám đốc ngân hàng Phương Đông (OCB), cho rằng động thái rút chân khỏi thị trường Việt Nam của một số ngân hàng ngoại chưa phải là xu hướng, bởi đây đều là ngân hàng toàn cầu vốn có những chiến lược kinh doanh riêng trong từng thời kỳ.

“Với những thị trường mà các ngân hàng này đánh giá là chưa hiệu quả như mong muốn hoặc do cạnh tranh quá quyết liệt, việc rút lui là bình thường và diễn ra tại nhiều thị trường chứ không riêng tại Việt Nam”, ông Tùng nói.

Trả lời câu hỏi về việc HSBC có ý định chuyển nhượng mảng bán lẻ như CBA hay không, ông Sabbir Ahmed, giám đốc toàn quốc khối dịch vụ tài chính cá nhân và quản lý tài sản HSBC Việt Nam, khẳng định mảng bán lẻ vẫn là một mảng kinh doanh quan trọng của HSBC tại đây.