Báo cáo tài chính 2026 thay đổi, dân đầu tư theo phân tích doanh nghiệp phải không biết 6 điều này.

Một thay đổi mới vừa đưa ra ngày 27/10/2025 sẽ tác động trực tiếp đến việc phân tích báo cáo tài chính kể từ ngày 01/01/2026 với Thông tư 99 chính thức có hiệu lực, thay thế cho chế độ kế toán hiện hành.

Thay đổi tuy không quá lớn, nhưng đủ để:

• Làm sai lệch một số mô hình phân tích, thay đổi dữ liệu quan trọng
• Và đặc biệt, một số “chiêu trò kế toán” từng được sử dụng để điều chỉnh lợi nhuận sẽ không còn áp dụng được.

Dưới đây là những điểm cần nắm rõ.

1. Đổi tên Từ “Bảng cân đối kế toán” => “Báo cáo tình hình tài chính”

Biểu mẫu mới sẽ đổi tên như trên. Trên các mô hình phân tích (Excel, Python, API) nguồn dữ liệu gốc đổi tên, các dòng code cũ sẽ không nhận diện đúng → dễ gây lỗi, anh em phải điều chỉnh.

2. Linh hoạt cho vấn đề tỷ giá.
Doanh nghiệp được phép chọn đơn vị kế toán bằng ngoại tệ như USD, EUR, CNY... thay vì bắt buộc dùng VND như trước.

Đồng thời, được chọn tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình ±1%.
→ Vậy Doanh nghiệp chọn tỷ giá thế nào?

Chênh lệch tỷ giá có thể làm thay đổi lợi nhuận, nhất là với doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

3. Không bắt buộc lập BCTC riêng cho đơn vị trực thuộc. Chỉ cần lập báo cáo hợp nhất tại trụ sở chính. Không yêu cầu lập BCTC riêng cho từng chi nhánh.

Hệ quả là: Sẽ khó có số liệu tài chính riêng theo khu vực, phân khúc hoặc mảng hoạt động hơn. Nếu doanh nghiệp không chủ động làm thêm (ít)

4. Điều chỉnh đáng kể cho ngành chăn nuôi, nông nghiệp, thủy sản. Cụ thể khoản mục – Tài sản sinh học

Trước TT99: Tài sản sinh học (động vật, cây trồng...) bị gộp vào tài sản cố định → khó đánh giá được vòng quay, thiệt hại.

Sau TT99: Tài sản sinh học được tách riêng thành TK 215, có thêm TK dự phòng (TK 2295) → minh bạch hơn bản chất hoạt động.

Việc này sẽ giúp:

• Định giá sát thực tế hơn
• Phân biệt rõ tài sản vận hành (máy móc) với tài sản sinh học (cây trồng, vật nuôi)
• Tính một vài chỉ số tốt hơn như ROA, ROIC hay tính hiệu suất...
• Tái định giá tài sản sinh học có thể ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận sau thuế, nhất là ở các doanh nghiệp nông nghiệp lớn.

5. Siết chặt việc điều chỉnh hồi tố. Chỉ được hồi tố khi sai sót trọng yếu

Câu chuyện thực tế dưới đây là một kẽ hở, cùng xem thử:
Một công ty (X) đáng lẽ bị xem là lỗ 3 năm liên tiếp từ 2018–2020, theo quy định thì sẽ bị hủy niêm yết bắt buộc.

→ Năm 2021, công ty đã hồi tố: Dồn lỗ của 2021 về giai đoạn 2017-2019.
→ Kết quả: Năm 2021 có lãi 120 tỷ → thoát khỏi chuỗi 3 năm lỗ liên tiếp.
→ Vượt qua tiêu chí “3 năm lỗ liên tiếp gần nhất” mà cơ quan quản lý dùng để xử lý.

Tuy nhiên từ 2026, sẽ không còn cho phép điều chỉnh hồi tố một cách dễ dãi. Việc hồi tố chỉ được thực hiện nếu có sai sót trọng yếu với bằng chứng rõ ràng và phải công bố lại chính thức.

Điều này hạn chế thao túng số liệu qua thời gian, anh em cũng yên tâm hơn với phân tích dữ liệu quá khứ.

6. Bộ Tài chính yêu cầu mở rộng phần thuyết minh, trình bày rõ các yếu tố:

• Căn cứ xác định đơn vị tiền tệ
• Ảnh hưởng của thay đổi tỷ giá
• Các yếu tố hợp nhất, giao dịch nội bộ
• Và các rủi ro tài chính (tỷ giá, lãi suất, tín dụng).

Cre: Trương Đắc Nguyên giữ cre dù bạn tổng hợp lại bằng AI