BCG GEG TTA HDG PC1 ... Toàn bộ câu chuyện & ́ ̆́ ̣̂ ̆

Nút thắt phía sau lá thư “khẩn cấp” của các doanh nghiệp năng lượng tái tạo

Gần 30 nhà đầu tư, những đơn vị đổ hàng tỷ đô la Mỹ vào các dự án điện mặt trời và điện gió tại Việt Nam, đã gửi một lá thư khẩn cách đây ít tuần.
Vấn đề nằm ở tranh chấp giữa các chủ đầu tư và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) - bên mua điện duy nhất theo các cơ chế khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo do Chính phủ ban hành - về "ngày COD mới" và giá mua điện ưu đãi (FIT).

COD hay ngày vận hành thương mại, là mốc thời gian đánh dấu dự án điện chính thức đi vào hoạt động và bắt đầu bán điện cho lưới điện quốc gia. Quan trọng hơn, nó xác định thời điểm dự án được hưởng giá FIT, tức là giá mua điện ưu đãi mà Chính phủ cam kết để khuyến khích đầu tư vào năng lượng tái tạo, kéo dài 20 năm kể từ ngày COD.

FIT hay giá mua điện theo cơ chế khuyến khích đối với các dự án năng lượng tái tạo.
Trong đó giá FIT1, tương đương 9,35 cents/kWh áp dụng cho các dự án điện mặt trời có ngày vận hành thương mại trước 30/6/2019 (riêng với Ninh Thuận, thời hạn này được kéo dài tới hết 31/12/2020 cho 2.000 MWp đầu tiên).
Giá FIT 2, tương ứng 7,09 cents/kWh và 7,69 cents/kWh, áp dụng cho các dự án điện mặt trời mặt đất và mặt trời nổi có ngày vận hành thương mại trong giai đoạn từ 1/7/2019 đến hết 31/12/2020. Trong khi đối với các dự án điện gió trên bờ, giá mua điện ưu đãi là 8,5 cents/kWh cho dự án có ngày vận hành thương mại trước ngày 1/11/2021.

CCA, hay văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu, là giấy chứng nhận từ cơ quan nhà nước, xác nhận công trình đã được chấp thuận hoàn thành công tác nghiệm thu theo Luật Xây dựng.

=> Gốc rễ kiến nghị của nhóm doanh nghiệp năng lượng tái tạo nằm ở sự khác biệt giữa quy định về "ngày COD cũ" và khái niệm "ngày COD mới" được EVN đề xuất.

Các doanh nghiệp năng lượng tái tạo kiến nghị do xung đột giữa quy định "ngày COD cũ" và "ngày COD mới" mà EVN đề xuất. Trước 2021, các dự án đạt COD chỉ cần biên bản nghiệm thu hoàn thành, không yêu cầu CCA. Tuy nhiên, EVN đề xuất áp dụng "ngày COD mới" trùng với ngày có CCA, khiến hơn 170 dự án có nguy cơ bị điều chỉnh giảm hoặc mất giá FIT.
Nhà đầu tư phản đối vì điều này vi phạm nguyên tắc không hồi tố của Luật Đầu tư, do Thông tư 10/2023/TT-BCT yêu cầu CCA nhưng có hiệu lực sau thời điểm các dự án được chấp thuận COD. Đề xuất của EVN xuất phát từ kết luận thanh tra của Chính phủ, yêu cầu rà soát cơ chế giá FIT với dự án không có CCA.
Nếu áp dụng, tổng mức đầu tư gần 13 tỷ USD có nguy cơ vỡ phương án tài chính, nhiều dự án đứng trước nguy cơ vỡ nợ. Từ tháng 9/2023, nhiều dự án đã bị trì hoãn hoặc chỉ nhận thanh toán một phần theo hợp đồng PPA với EVN. Điều này khiến nhà đầu tư lo ngại về tính ổn định của môi trường đầu tư Việt Nam, ảnh hưởng đến dòng vốn FDI và cam kết phát triển năng lượng sạch.

Các doanh nghiệp yêu cầu giữ nguyên "ngày COD cũ" và không áp dụng hồi tố luật. EVN đã đưa ra phương án điều chỉnh giá điện nhưng chưa đạt đồng thuận với nhà đầu tư.

______________
Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong những năm tới và tiếp tục kêu gọi đầu tư vào các dự án điện tái tạo với quy mô gấp đôi hiện nay cho đến năm 2030, việc EVN áp dụng giá tạm tính đối với các dự án đang triển khai có thể làm giảm niềm tin của các nhà đầu tư trong nước và quốc tế. Điều này sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến việc thu hút vốn đầu tư vào ngành năng lượng nói chung và năng lượng tái tạo nói riêng