Bức tranh ngành năng lượng và tiềm năng của năng lượng tái tạo ở Việt Nam

1. Nguồn năng lượng toàn cầu hiện tại vẫn còn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Tính đến hết năm 2019, sản lượng khai thác và sản xuất năng lượng trên thế giới đạt mức 162.189 TeraWh[1] (TWh). Mặc dù trong thập niên gần đây, tỉ trọng các nguồn NLTT được khai thác có xu hướng tăng trưởng (nâng từ mức 8,3% năm 2010 lên 11,4% vào năm 2019), tuy nhiên có thể thấy trên thế giới, hiện tại phần lớn các nguồn năng lượng vẫn phụ thuộc phần nhiều (hơn 80%) vào nhiên liệu hóa thạch (hình 1) như dầu mỏ (33,1%), khí gas (24,2%) và than đá (27%).


Hình 1. Các nguồn năng lượng đã khai thác trên quy mô toàn cầu qua các năm

Nếu xét riêng về các nguồn điện đã khai thác, 62% nguồn năng lượng điện toàn cầu vẫn đang phụ thuộc vào nhiệt điện (hình 2), tuy nhiên sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch tạo ra điện (nhiệt điện dầu, khí, than …) đang có xu hướng suy giảm khi sản lượng điện sản xuất từ các nguồn năng lượng tái tạo đang gia tăng theo thời gian (tăng từ mức 20,1% năm 2010 lên mức 27,3% năm 2019).


Hình 2. Các nguồn điện đã khai thác trên quy mô toàn cầu qua các năm

Mặc dù xu hướng chuyển đổi các nguồn năng lượng hóa thạch sang các nguồn năng lượng tái tạo đã manh nha từ lâu, tuy nhiên xu hướng này chỉ mới thực sự bùng nổ mạnh mẽ từ năm 2010 tới nay với tỉ trọng các nguồn năng lượng tái tạo mới như điện gió, điện mặt trời gia tăng nhanh chóng và đóng góp tỉ lệ ngày càng lớn hơn.

2. Năng lượng điện tái tạo toàn cầu tăng trưởng nhanh trong thập niên vừa qua.

Về bối cảnh các nguồn năng lượng điện tái tạo đang được khai thác, hiện nay sản lượng thủy điện của toàn thế giới đạt 4.222 TWh, tương đương với tỉ trọng 60,1% (giảm từ mức 98.1% năm 1965). Điện sinh khối có mức tăng trưởng nhẹ theo sản lượng tuy nhiên tỉ lệ đóng góp theo % ngày càng giảm. Điện gió và điện mặt trời, lần lượt đạt sản lượng 1.429 TWh và 724 TWh, đóng góp 20,3% và 10,3% vào hệ thống điện tái tạo trên toàn thế giới. Tính riêng trong giai đoạn 2010 – 2019, sản lượng sản xuất điện gió và điện mặt trời trên thế giới tăng lần lượt 3,12 và 20,47 lần.

Trên thế giới nói chung, nguồn điện NLTT đóng góp trung bình 15,7% tỉ trọng vào hệ thống điện toàn cầu. Mỹ và Trung Quốc lần lượt ghi nhận tỉ trọng điện NLTT là 16,7% và 14,9%. Tại khu vực Đông Nam Á, Việt Nam dẫn đầu trong cuộc đua phát triển nguồn điện năng lượng tái tạo với tỉ trọng 15,2% trong hệ thống điện quốc gia, Thái Lan, Malaysia và Phillippines ghi nhận tỉ trọng lần lượt là 6,2%, 6% và 10,5% (hình 4). Như vậy hiện tại Việt Nam đang có một lợi thế tốt để bứt phá trong cuộc đua NLTT so với các quốc gia ASEAN nhờ các chính sách thúc đẩy NLTT mạnh mẽ trong thời gian qua.

Tại Việt Nam, tổng công suất điện quốc gia năm 2020 đạt 69.258 MW, trong đó 2 nguồn điện lớn nhất là nhiệt điện than và thủy điện, chiếm tỉ trọng lần lượt là 29,5% và 29,9%. Như vậy, tương tự như tình hình chung trên thế giới, nhiệt điện (công suất nhiệt điện từ than, khí và dầu chiếm 42.5% toàn hệ thống) vẫn là trụ cột chính giải quyết nhu cầu tiêu thụ điện ở Việt Nam. Công suất điện mặt trời đạt 16.640 MW, chiếm 24% tổng hệ thống điện quốc gia.

--- Gộp bài viết, 25/03/2022, Bài cũ: 25/03/2022 ---

DTE quá ngon, bá chủ miền Trung