Các pác nói tăng nhưng em không tin, thị trường còn tèo dài dài

Các pác nói tăng nhưng em không tin, thị trường còn tèo dài dài

Tăng lãi suất, vẫn chưa hút được tiền

Lao Động số 97 Ngày 02/05/2008 Cập nhật: 9:23 AM, 02/05/2008

Giao dịch VNĐ tại Vietcombank.
(LĐ) - Trần lãi suất huy động đã được tăng lên 12%/năm, nhưng qua mấy ngày, một số NH cho biết tình hình tiền gửi vào ngân hàng vẫn chưa được cải thiện. Không chỉ TTCK, câu hỏi "Tiền ở đâu?" - đã được đặt ra trên thị trường tiền tệ mấy tháng qua mà vẫn chưa có câu trả lời thỏa đáng.
Tiền gửi tăng rất chậm

Được xác định bằng công thức: MB=Khối lượng tiền mặt trong lưu thông + Khối lượng tiền mặt tại quỹ của tổ chức tín dụng (TCTD)+Tiền gửi của các TCTD tại NHNN.

Trong 4 tháng đầu năm, trong khi các NH vẫn cho vay ra (tốc độ tăng dư nợ cuối tháng 4.2008 so cuối năm 2007 là 11,6%), nhưng tiền gửi vào hệ thống NH cùng kỳ tăng rất chậm, ước chỉ tăng 4,14%, mức tăng thấp nhất trong vòng nhiều năm qua.

Tuy nhiên, đây cũng mới chỉ là số dự đoán, thực tế khi có cân đối chính thức, tốc độ tăng tiền gửi có thể thấp hơn. Nhiều khả năng, một số NH, trong đó có cả NHTM NN số dư tiền gửi chỉ bằng/hoặc giảm so cuối năm 2007.

Không thể biết được chính xác trong 4 tháng đầu năm 2008, NHNN đã rút về bao nhiêu tiền (ngoài 20.300 tỉ đồng tiền bán tín phiếu NHNN bắt buộc), nhưng trong tháng ba và tư khi mà có những thời điểm vốn khả dụng của các NHTM thiếu hụt, NHNN cũng đã phải cung ứng tiền thông qua nghiệp vụ thị trường mở (bỏ VND ra mua chứng từ có giá) để hỗ trợ các TCTD giải quyết tình trạng mất cân đối vốn khả dụng.

Nếu xét mức độ thiếu hụt vốn khả dụng và nhu cầu của các NHTM trong 4 tháng đầu năm thì có lẽ lượng tiền VND mà NHNN cung ứng ra thông qua nghiệp vụ thị trường mở không phải là con số nhỏ.

Thêm nữa, gần đây NHNN đã phải thông báo chuẩn bị cho vay tái cấp vốn đối với các NH có nhu cầu và đủ điều kiện. Tình hình này có thể suy đoán là lượng tiền mà NHNN rút từ lưu thông về chưa đạt như mục tiêu đã định.

Còn nhiều tiền mặt trong lưu thông?

Trong công thức tính MB nêu trên, chúng ta đã thử dự đoán 2 đại lượng tiền của NH, cả 2 đều tăng rất chậm. Vậy nhiều khả năng là lượng tiền mặt trong lưu thông còn rất lớn. Điều này cũng phản ánh qua chỉ số giá cả tháng 4.2008 tuy giảm "nóng" nhưng vẫn đang tiếp tục tăng mạnh so cùng kỳ năm trước.

Còn một câu hỏi nữa là tiền mặt trong lưu thông đang vận động thế nào qua việc các chủ thể (hộ gia đình, doanh nghiệp và nhà nước) tham gia thị trường tiền tệ?

Nhà nước: Còn hơn 50 nghìn tỉ đồng tiền kho bạc gửi tại các NHTM NN, nhưng đến nay vì nhiều lý do nên chưa rút về NHNN. Cũng chưa biết chính xác khi lộ trình rút tiền kho bạc về chưa được công bố thì hiện nay KBNN có tiếp tục gửi vào NHTM hay không?

Về tài chính của hộ gia đình. Theo thông tin trên báo chí về thăm dò mang "tính giải trí" của mạng yahoo.com.vn với câu hỏi: "Bạn để dành được bao nhiêu phần trăm số tiền bạn có hàng tháng?" - có đến 48% trong số 5.471 người tham gia trả lời (tính đến 15.4.2008) cho biết không tiết kiệm được đồng nào. Tuy chưa phải là cuộc điều tra chính thức và toàn diện, nhưng qua thực tế có thể thấy hiện nay tình trạng số cá nhân và hộ gia đình không có tiền tiết kiệm là khá nhiều.

Bên cạnh đó do lạm phát tăng, lãi suất NH giảm nên những người có tiền không muốn gửi NH mà dùng để mua bất động sản, vàng, ngoại tệ và gần đây là xu hướng mua hàng hóa, nguyên vật liệu tích trữ (chủ yếu cho sửa chữa và xây nhà). Vì vậy, tuy không giảm nhưng tiết kiệm gửi NH trong 3 tháng đầu năm tăng rất chậm. Có nhiều dấu hiệu cho thấy có thể tháng 4.2008, tiết kiệm của Hà Nội và TP HCM giảm nhẹ.

Về tiền của DN: Giảm gửi NH, đặc biệt ở các NHTM nhà nước. Có chi nhánh NH Công Thương cho biết các Cty tài chính (thuộc các tập đoàn kinh tế) và các DN lớn rút vốn về để đầu tư và sản xuất kinh doanh. Tiền gửi thanh toán của DN tại NH hiện biến động liên tục, doanh số có thể lớn nhưng số dư thấp.

Với diễn biến tiết kiệm và tiền gửi thanh toán tại NH cho thấy, lượng tiền mặt chu chuyển ngoài NH đang khá lớn. Nguyên nhân có thể là hình thức thanh toán tiền mặt gia tăng trở lại khi khả năng thanh khoản của một số NH đang trở nên khó khăn. Bên cạnh đó là hiện tượng các DN rút tiền gửi tại NH về cho vay lẫn nhau và cho vay các thành viên, Cty con trong nội bộ tập đoàn.

Tuy nhiên, thanh toán tiền mặt và DN tự cho vay vốn lẫn nhau (không qua NH) đang là một thách thức với sự ổn định của nền kinh tế. Hệ quả là rủi ro cho DN và nền kinh tế vì các DN đã chệnh hướng chức năng sản xuất và kinh doanh phi tài chính. Với hành động tự cho vay vốn, DN đã làm trung gian tài chính mà không có kinh nghiệm. Điều này, trước hết gây khó khăn cho chính sách tín dụng, không hướng được luồng vốn vào các lĩnh vực và hoạt động mà Nhà nước khuyến khích, việc phân bổ vốn không hiệu quả. Sau nữa là tình trạng thiếu sự giám sát trong các quan hệ tín dụng, rủi ro, nợ nần trong nền kinh tế gia tăng.

Ngoài ra, NH không đảm bảo được tính thanh khoản do sụt giảm nguồn tiền gửi. Rủi ro về thanh khoản của các NH sẽ trở nên trầm trọng nếu tiền mặt tại quỹ của các NH tăng chậm/hoặc không tăng. NHNN sẽ khó khăn trong việc điều tiết hoạt động tiền tệ của NH để cho khối lượng tiền tạo ra và lưu thông phù hợp với nhu cầu của nền kinh tế.

Tiền tệ ảnh hưởng rất nhiều đến tăng trưởng kinh tế. Tính thanh khoản của nền kinh tế được ví như dầu đối với máy. Kiềm chế lạm phát phụ thuộc rất nhiều vào việc NHTƯ tính được và điều tiết được tính thanh khoản của nền kinh tế.

NHTƯ chỉ có thể làm được điều này hiệu quả nếu như biết chính xác khối lượng tiền mặt đang lưu thông nằm ở đâu và chu chuyển như thế nào. Nếu như tiền mặt còn chu chuyển nhiều ngoài quỹ NH thì phải chăng các công cụ của chính sách tiền tệ, đặc biệt là công cụ lãi suất và cơ chế chuyển giao chính sách tiền tệ còn có độ trễ/ hoặc cần phải chính xác với các đối tượng hơn?