CẨN TRỌNG TRƯỚC "THỦ THUẬT" TĂNG VỐN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP

Khó có thể chối cãi khi động thái tăng vốn đã và đang trở thành những bước đệm giúp doanh nghiệp Việt lớn mạnh, nâng tầm ảnh hưởng. Tuy nhiên, không ít trường hợp tăng vốn hợp pháp lại ẩn chứa rủi ro lớn đối với nhà đầu tư. Người ta không quên FIT, VHG, TTF, JVC, ATA, HAG… đã làm không biết bao cổ đông lâm vào tình cảnh không thể bi đát hơn. Và, ở thị trường chứng khoán, bài học dường như chưa bao giờ cũ.

- ĐỘT BIẾN KẾT QUẢ KINH DOANH
+) Đột biến kết quả doanh thu và lợi nhuận là một trong những “thủ thuật” thường được doanh nghiệp áp dụng trong các kỳ phát hành thêm để gọi vốn từ nhà đầu tư. Doanh thu và lợi nhuận gia tăng đột biến không những giúp đẩy giá cổ phiếu tăng mạnh (cao hơn giá chào bán) tạo thêm tính hấp dẫn cho cổ phiếu phát hành thêm, mà còn thu hút sự chú ý của dòng tiền đổ mạnh vào các cổ phiếu này với kỳ vọng KQKD tích cực sẽ tiếp tục được duy trì trong thời gian tới.
+) Để có KQKD đột biến, các công ty có thể dùng nhiều “thủ thuật” kế toán như bất ngờ hoàn nhập dự phòng, bán tài sản, doanh thu tài chính đột biến, doanh thu ảo… Càng khó phát hiện hơn khi nhiều công ty đã “lờ” đi việc thuyết minh chi tiết về mức tăng trưởng lợi nhuận đột biến trong báo cáo tài chính.
+) Một ví dụ điển hình là trường hợp FIT chào bán 34.25 triệu cổ phiếu phát hành thêm với giá 10,000 đồng/cổ phiếu. Trước thời điểm phát hành, FIT đã bất ngờ công bố kết quả kinh doanh năm 2013 đột biến. Theo BCTC năm 2013, nhờ lợi nhuận gộp về bán hàng và cung cấp dịch vụ cùng với lãi từ hoạt động tài chính tăng cao lần lượt ở mức 93% và 270% đã giúp LNST đạt 34.3 tỷ đồng, tăng gấp 4 lần so với cuối năm 2012.
+) Lãi từ hoạt động tài chính chủ yếu là do khoản lời từ đầu tư chứng khoán ngắn hạn, đầu tư tài chính. Đáng chú ý là FIT không cung cấp danh mục chứng khoán cụ thể, mặt khác không trích lập dự phòng giảm giá đầu tư chứng khoán ngắn hạn do không có cơ sở. Ngoài ra, khoản đầu tư ngắn hạn khác được thuyết minh là dưới hình thức hợp tác đầu tư với cá nhân và tổ chức, và sẽ được hưởng lợi nhuận nhất định trên tỷ lệ góp vốn mà không phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của đối tác. Điều này là rất khó hiểu trong bối cảnh tình hình kinh tế vẫn còn khó khăn và TTCK luôn hàm chứa rủi ro cao.
KQKD tích cực đã giúp đợt chào bán lần 1 của FIT với 15.7 triệu cổ phiếu diễn ra êm xuôi, mặc dù có nhiều nghi vấn về thực chất của những con số này.
==>>Vì vậy, nhà đầu tư cần lưu ý đến KQKD tốt của DN là đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi và thực sự có dòng tiền dương thì sẽ tránh được “thủ thuật” này.

- CỔ ĐÔNG NỘI BỘ GOM CỔ PHIẾU VÀ “TÍCH TRỮ” THÔNG TIN NÓNG
+) Một “thủ thuật” khác cũng hay được áp dụng trước mỗi kỳ phát hành thêm đó là việc các cổ đông nội bộ bất ngờ đăng ký mua vào lượng lớn cổ phiếu. Việc các cổ đông nội bộ mua lượng lớn cổ phiếu chắc chắn sẽ có tác động tích cực lên thị giá của cổ phiếu. Bên cạnh đó, thông tin này cũng sẽ thu hút dòng tiền đầu cơ không nhỏ và giúp “thổi” giá cổ phiếu lên cao (hơn giá phát hành), góp phần gia tăng sức nóng của đợt phát hành.
+) Ngoài ra, các công ty cũng thường “tích trữ” những thông tin đặc biệt để công bố vào mỗi dịp này nhằm thu hút giới đầu tư và thúc đẩy để việc huy động vốn thành công.Nhà đầu tư hoàn toàn có thể nhận biết rất nhiều trường hợp doanh nghiệp sử dụng “thủ thuật” này, nhưng không tiện nêu tên ở đây.

- “BÁNH VẼ” CÁC KẾ HOẠCH SỬ DỤNG VỐN
+) Bên cạnh những chiến thuật thường thấy nói trên, nhiều công ty cũng sử dụng kỹ thuật “vẽ” dự án để đánh bóng tiềm năng, tạo sức hút cho việc phát hành gọi vốn. Đối với các cổ đông nhỏ lẻ thì việc tiếp cận thông tin, chỉ tiêu đánh giá của các dự án đầu tư là tương đối khó khăn; do đó việc tự đánh giá tiềm năng các dự án là khó thực hiện được.
+) Chỉ trong 2 năm, (2014-2015) VHG đã có quá trình tăng vốn phi mã từ 375 tỷ đồng lên 1.500 tỷ đồng với hàng loạt dự án đầu tư được công bố. Điều “thú vị” là, toàn bộ số cổ phiếu phát hành thêm cho các đợt tăng vốn đều được thị trường hấp thụ rất tích cực, và có lẽ, giá cổ phiếu tăng là thứ nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn là chất lượng kinh doanh của VHG.
+) Chưa hết mệt mỏi với những kế hoạch đầu tư thay đổi liên tục, cổ đông của VHG lại phải nhận những thông tin sốc khi gần như tất cả số tiền đầu tư ngàn tỷ đồng vào các dự án đều “không thể thu hồi”. Ngậm ngùi nhìn tài sản công ty bốc hơi mà không thể làm gì, có lẽ đến lúc này, nhà đầu tư mới thấu hiểu sai lầm khi quá quan tâm đến thị giá cổ phiếu mà bỏ ngoài tai hoạt động kinh doanh cốt lõi của doanh nghiệp.
+) Thực tế, không ít trường hợp doanh nghiệp chỉ công bố phương án sử dụng vốn sau phát hành là góp vốn hay ủy thác đầu tư nhưng hoàn toàn không có thêm bất cứ chi tiết liên quan nào đến những khoản mục này. Nhà đầu tư muốn tra cứu thêm thông tin cũng gần như không thể bởi chính họ trước đó đã ủy quyền cho hội đồng quản trị toàn quyền quyết định và tự đẩy mình vào thế không thể làm được gì.
+) Trong ngắn hạn, tình trạng bất cân xứng giữa số liệu thực tế và con số trên báo cáo tài chính có thể sẽ không tác động ngay lập tức đến hoạt động của doanh nghiệp. Bởi các phương án sử dụng vốn thông qua phát hành thường là những dự án “dài hơi” và được “bánh vẽ” bài bản.
+) Tuy nhiên, về dài hạn khi những hậu quả của việc “thổi phồng” số liệu đứng trước nguy cơ không thể kiểm soát thì ban lãnh đạo chỉ còn cách: Hoặc bù lại phần vốn thiếu trong tương lai thông qua các tài sản cá nhân của chính mình, hoặc tẩu tán phần cổ phiếu có giá vốn siêu thấp này ra thị trường và bán lại doanh nghiệp cho người khác. Thậm chí, có những ban lãnh đạo đã lựa chọn phương án “xóa sạch sổ sách” bằng những khoản lỗ từ trên trời rơi xuống. Tuy nhiên, dù bằng hình thức nào thì người thiệt hại nhất cũng là chính cổ đông, những người đã đặt niềm tin nhầm chỗ!

- VÀ CÒN NHIỀU “THỦ THUẬT” KHÁC…
Việc áp dụng chiêu trò nhằm tăng sức hút của các đợt phát hành thêm có vẻ như ngày càng phổ biến. Do đó, giới đầu tư cần thực sự tỉnh táo trong việc ra quyết định mua hay không mua cổ phiếu phát hành thêm. Tuy nhiên, điều không thể bàn cãi đó là trước mỗi đợt phát hành thêm, cổ phiếu thường chứng kiến những con sóng đầu cơ và giới đầu tư nên xem xét kỹ trước khi hành động.
-------------------------
Nguồn: *********, nguoitieudung