Căng thẳng Mỹ - Trung và ảnh hưởng chứng khoán Việt

Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên Truth Social sẽ áp thêm thuế 100% lên toàn bộ hàng hóa Trung Quốc từ 1/11 (có thể sớm hơn tùy phản ứng của Trung Quốc). Ông cũng nói Mỹ sẽ kiểm soát xuất khẩu với “mọi phần mềm quan trọng” từ tháng 11. Động thái này nhằm đáp trả việc Trung Quốc siết mạnh kiểm soát xuất khẩu đất hiếm và công nghệ liên quan, vừa được Bắc Kinh công bố ngày 9/10. Phố Wall giảm mạnh nhất kể từ tháng 4/2025: S&P 500 −2,7%, Dow −1,9% (~−879 điểm), Nasdaq −3,6%. Ông Trump còn ám chỉ không còn lý do gặp Chủ tịch Tập trong tháng này.

Trung Quốc đã công bố các biện pháp đáp trả kiểm soát xuất khẩu toàn diện đối với đất hiếm và các công nghệ liên quan, nhằm tăng cường ảnh hưởng đối với các khoáng sản quan trọng trước cuộc họp dự kiến diễn ra trong tháng này giữa Tổng thống Donald Trump và Tập Cận Bình, ngay sau đó Mỹ đáp trả bằng việc đe dọa áp thuế bổ sung 100% lên hàng hóa Trung Quốc (bên cạnh các mức thuế hiện hành) và áp thêm hạn chế xuất khẩu phần mềm công nghệ cao vào Trung Quốc, dự kiến từ ngày 1/11/2025.

Diễn biến trên khiến thị trường tiền số ngay lập tức chao đảo, hàng chục tỷ đô la bốc hơi, tạo cú sốc với NĐT tiền ảo; DowJones cũng phản ứng tiêu cực giảm gần 1000 điểm. Tuy nhiên, ngay rạng sáng nay thì ông Trump lại có phát ngôn "bồ câu" rằng mọi chuyện sẽ tốt thôi, việc gây sức ép thì đều không có lợi cho cả 2 bên. Thật vậy, thị trường tiền ảo lại nhanh chóng hồi phục trở lại và cả chỉ số cổ phiếu tương lai Mỹ cũng trở lại tăng. Diễn biến trên không còn quá mới với Việt Nam sau cú sốc tháng 4. Thật may tin xấu ra ngày cuối tuần và ngay lập tức được xoa dịu khiến tâm lý NĐT ổn định hơn và gần như không ảnh hưởng quá tiêu cực.

1) Đánh giá tác động song phương

- Mức thuế 100% chủ yếu là đòn bẩy đàm phán nhằm đe dọa hơn là kịch bản thực thi toàn phần.

- Thuế với hàng Trung Quốc vào Mỹ vốn đã cao khoảng 55%, nên dù bổ sung thêm 100% cũng không tạo cú sốc lớn, nhất là khi Mỹ không còn là thị trường chủ lực và Trung Quốc đã tái phân bổ xuất khẩu sang các thị trường khu vực.

2) Tác động đến Việt Nam: lợi nhiều hơn hại

- Mức thuế vào Mỹ với hàng Việt Nam khoảng 20% đủ hấp dẫn để duy trì nhu cầu và dần tăng vai trò thay thế Trung Quốc trong chuỗi cung ứng, khi mức thuế của họ đã và đang ở mức rất cao.

- FDI có xu hướng tăng tốc chuyển dịch qua Việt Nam (TQ đứng top 2 nhà đầu tư rót vốn vào VN), vị thế Việt Nam trở thành cứ điểm sản xuất toàn cầu. VN và Mỹ đã ký kết hợp tác Đối tác chiến lược toàn diện, điều này có ý nghĩa rất lớn cho XNK của Việt Nam.

- Với linh kiện, điện tử, điện thoại, mức thuế bình quân ~8,7% của Việt Nam thấp hơn nhiều nước, giúp xuất khẩu khối FDI duy trì tăng trưởng.

Vấn đề nội cần quan tâm hơn là dòng tiền và sự lan tỏa. VNINDEX nửa cuối tuần qua liên tục lập đỉnh lịch sử mới, cuối tuần kết ở ngưỡng 1747.55- đỉnh lịch sử, thể hiện lực mua hoàn toàn áp đảo trong suốt tuần và gần như không xuất hiện áp lực chốt lời đáng kể. Nhịp tăng này xuất hiện sau giai đoạn tích luỹ, điều chỉnh đã đánh dấu sự xác nhận Breakout mạnh mẽ khỏi vùng kháng cự 1.700, đồng thời mở ra dư địa tăng mới hướng đến vùng 1780 điểm.

Tuy nhiên, đà tăng chỉ chủ yếu đến từ việc kéo nhóm trụ nhà Vin như VIC VHM VRE,... mà chưa có sự lan tỏa đồng đều khiến diễn biến tăng điểm trở thành đi lên trong nghi ngờ. Vĩ mô vẫn ủng hộ, KQKD quý III có nhiều tăng trưởng tích cực, nâng hạng đã được công nhận, vấn đề chỉ là dòng tiền thiếu sự lan tỏa.