Chi tiêu cho "cái ăn" và "chỗ ở" của người Việt chiếm 58% và suy nghĩ về tài chính cá nhân.

Gần đây Chính phủ công bố kế hoạch điều chỉnh rổ hàng hóa tính Chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Điều này để hỗ trợ việc thống kê tính toán và phân tích chỉ số lạm phát tốt hơn.

Nhưng mình nhìn rộng hơn thấy bức tranh các lần thay đổi CPI, cũng có không ít điều thú vị phản ánh về về cách người Việt chi tiêu và áp lực tài chính ở từng thời kỳ, nên xin chia sẻ sẻ với mọi người

Đầu tiên nhắc một chút về khái niệm:

• CPI là một chỉ số tổng hợp giá 754 mặt hàng với chia thành các nhóm chi tiêu, từ đó cho ta biết mỗi loại hàng hóa, mỗi loại chi phí của người Việt đang thay đổi thể nào.
  
  
• Vì nó giống như việc ta đi gom hàng lại để tính giá mà người dân sẽ phải trả để sinh sống nên gọi là rổ. Rổ CPI.
  
  
• Bảng dưới đây là trọng số các hàng hóa trong rổ CPI. Nó thể hiện tỷ lệ chi tiêu dành cho các nhóm.
  

Còn nhìn dữ liệu, về bức tranh 20 năm này có thể thấy:

Chi tiêu cho các nhu cầu cơ bản đang giảm dần, trong khi chi tiêu cho những nhóm phản ánh chất lượng sống và tiện ích hiện đại lại tăng lên.

Cụ thể:

• Có thể thấy trải qua các năm, theo lối sống hiện đại khi xu hướng chi tiêu cho nhu cầu cơ bản giảm (ăn uống) từ 43% xuống 36%
  
  
• Chi phí cho nhà ở đã tăng từ 10% lên 22,7% phản ánh giá nhà + tính thêm việc thuê nhà ở cao cấp + điện nước, vật liệu tăng mạnh
  
  
• Trong rổ CPI mới, nhiều mặt hàng công nghệ hiện đại như smartphone, laptop, dịch vụ số, thuê nhà ở cao cấp... đã chính thức được đưa vào. Đồng thời tăng chi phí bưu chính 2,7 lên 3,7 => phản ánh sự phát triển nhanh chóng của tiêu dùng thế hệ Gen Y, Z là sống kết nối, chi tiêu nhiều hơn cho thiết bị và nền tảng số.
  
  
• Tổng hòa dù “ăn” giảm và “ở” tăng thì tổng thiết yếu này đã lên gần 58%

Tuần trước mình có dịp ngồi trò chuyện cùng Thanh Ngọc cũng bàn chuyện quản lý tài chính có nguyên tắc nào dễ nhớ, dễ áp dụng không?

Ngọc chia sẻ về quy tắc 50/30/20 tức là chia thu nhập như sau:

• 50% cho chi tiêu thiết yếu (nhà ở, ăn uống, điện nước, đi lại...)
  
  
• 30% cho chi tiêu cá nhân / chi tiêu xa xỉ
  
  
• và 20% cho tiết kiệm đầu tư.

Nhưng nếu nhìn lại cơ cấu CPI hiện tại thì riêng phần chi tiêu thiết yếu cho Ăn và Ở đã chiếm khoảng 58% tổng chi phí.

Nếu một người đang mất 58% thu nhập cho chi phí thiết yếu thì về mặt toán học họ sẽ tốn 42% còn lại cho các chi tiêu khác trong rổ như điện nước, xăng xe, học phí, y tế .... đã vượt quá ngưỡng an toàn của cấu trúc tài chính 50/30/20.

=> Không còn một phần nào để tiếp kiệm.

=> bạn sẽ phải cắt giảm các khoản “xa xỉ” hoặc phải tìm cách gia tăng thu nhập, chứ không được cắt giảm tiền tiết kiệm được.

Và áp lực chi tiêu vẫn lớn, đặc biệt với người sống ở đô thị lớn thì các chi phí về ăn ở sẽ còn cao hơn.

Cre: Trương Đắc NguyênThanh Ngọc