Chọn lọc tự nhiên-Thích nghi để tồn tại

Vạn vật trong vũ trụ này để tồn tại đều phải tuân theo những quy luật của tự nhiên. trong lịch sử hơn 4 tỷ năm của trái đất đã trải qua rất nhiều cuộc đại thanh lọc, kỷ các bon, kỷ Jura, kỷ phấn trắng,... mỗi một thời kỳ này đều có vô số loài sinh vật vì không thể thích nghi với các điều kiện thay đổi của môi trường mà dẫn đến tuyệt chủng cả giống loài.
Nếu liên hệ quy luật của tự nhiên với thị trường chứng khoán, chúng ta thấy có phần nào đó tương đồng. Giả sử coi mỗi NĐT giống một sinh vật, còn thị trường chứng khoán là môi trường sống như trái đất chẳng hạn, trải qua lịch sử 22 năm của thị trường chứng khoán Việt Nam, dù còn rất non trẻ nhưng cũng đã có rất nhiều cuộc thanh lọc lớn diễn ra. Và mỗi lần như vậy lại có không ít NĐT phải rời bỏ thị trường, giống như một giống loài bị tuyệt chủng. Lí do thì đều giống nhau: vì thua lỗ dẫn đến chán nản. Một số ít NĐT còn tồn tại được đến ngày hôm nay đều đã tiến hóa và trở thành những NĐT gạo cội và họ thích nghi rất tốt với thị trường. Tại thời điểm này, năm 2022 một cuộc thanh lọc mới lại đang diễn ra trên thị trường - sau 2 năm uptrend với không ít cổ phiếu tăng bằng lần. Khắp nơi đều thấy những lời than vãn, chửi bới, trách móc - tôi cho là đến từ những NĐT có kinh nghiệm thị trường dưới 2 năm (tức là mới tham gia vào thị trường từ giai đoạn sôi động nhất năm 2020 2021). Đây là lúc NĐT cần phải thích nghi, thay đổi để có thể tồn tại hoặc sẽ bị đào thải vĩnh viễn. Chúng ta không thể đổ lỗi cho NN hay bất cứ một cá nhân nào về những tác động và thiệt hại đối với tài khoản của mình, hãy nhớ rằng thị trường luôn đúng, chỉ có mình quyết định sai thôi. Xét về kinh nghiệm và tuổi đời trên thị trường tôi có thể không bằng với các bậc tiền bối đi trước, tuy nhiên tôi muốn chia sẻ với những NĐT đang hoang mang và tuyệt vọng một số những bài học mà tôi nghĩ nó sẽ giúp ích được cho các bạn nếu vượt qua được giai đoạn đen tối của thị trường này:
1. Xây dựng một phương pháp và kỷ luật trong đầu tư
Như tôi đã nói, mỗi NĐT giống như một sinh vật trong tự nhiên, chúng ta sẽ có những đặc điểm khác nhau: quy mô vốn, nguồn thu nhập hàng tháng, khẩu vị rủi ro... Chúng ta không thể đem phương pháp đầu tư của người khác để áp dụng cho bản thân mình được. Vì thế có thể tham khảo từ những người thành công rồi tự xây dựng cho mình một bộ quy tắc riêng và tuân thủ nó.
2. Đừng bao giờ mua một cổ phiếu khi chưa tìm hiểu kỹ về nó
Tôi nghĩ đây là cái mà 99% NĐT mới tham gia vào thị trường mắc phải, hầu hết mọi người sẽ nghe ngóng thông tin về một mã cổ phiếu nào đó nhưng chỉ dừng lại ở việc biết 3 chữ cái của cổ phiếu đó, không hề tìm hiểu xem DN đó làm gì, tình hình hoạt động kinh doanh như thế nào, ban lãnh đạo là ai, có năng lực quản trị và xây dựng công ty phát triển không... chưa kể điểm mua cao chót vót khi cổ phiếu đã trải qua gần hết chu kỳ tăng giá và bắt đầu đi vào giai đoạn phân phối. Hãy nhớ, phân tích cơ bản trả lời cho ta câu hỏi "Mua cái gì?", còn phân tích kỹ thuật sẽ cho chúng ta biết "Mua khi nào?". Đừng bao giờ quên điều đó.
3. Cách đi vốn
Giả sử nếu có 100tr, một số NĐT sẽ phân bổ danh mục ra hàng chục mã cổ phiếu(1), số khác lại dồn tất tay vào một cổ phiếu duy nhất(2). Đối với nhóm thứ (1) sẽ giảm được rủi ro bỏ hết trứng vào một giỏ nhưng lại phản tác dụng ở chỗ gây loãng danh mục đầu tư, không hiệu quả. Còn đối với nhóm thứ (2), nếu may mắn thành công tài sản sẽ tăng lên rất nhanh, nhưng rủi ro là cực lớn nếu họ không thực sự hiểu rõ về cổ phiếu mình nắm giữ và có thể phải chịu thua lỗ rất nặng.
Bên cạnh việc phân bổ một danh mục đầu tư hợp lý thì quá trình mua cổ phiếu cũng rất quan trọng, nhiều người sẽ dồn hết tiền để mua một mã cổ phiếu trong một lần duy nhất, trong trường hợp tốt thì không sao nhưng nếu giá cổ phiếu không đi như kỳ vọng thì NĐT sẽ gặp bất lợi rất lớn. Hãy luôn nhớ chia nhỏ vốn và mua từng phần một, sẽ giúp hạn chế được phải cắt lỗ quá nhiều, việc trung bình giá lên vẫn sẽ giúp bạn có lợi nhuận.
4. Học từ những sai lầm của bản thân trong quá khứ
Hiếm ai có thể thành công mà không gặp phải bất cứ sai lầm nào, vì thế đừng lo lắng nếu tình trạng danh mục đang thua lỗ. Hãy phân tích lại xem những sai lầm đã mắc phải là gì, và đừng lặp lại nó trong tương lai.
5. Vứt cái sĩ diện đi và đừng bảo thủ
Không ai có thể khẳng định một người 40 tuổi có trí thông minh và kinh nghiệm hơn người 20 tuổi, vì thế luôn luôn biết lắng nghe và nhìn nhận mọi vấn đề một cách khách quan, đúng cần phát huy còn sai cần phải sửa. Đừng để cái sĩ diện giết chết danh mục đầu tư của bạn.
Còn rất nhiều bài học nữa mà thị trường sẽ dạy cho bạn, luôn luôn phát triển và thích nghi là cách duy nhất để có thể tồn tại được trên thị trường này. Cố gắng tìm cách xử lý danh mục của mình để vượt qua được giai đoạn khó khăn này, tôi tin phía trước tương lai thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ còn rất rộng mở.