Chứng khoán trước sức ép tỉ giá là rất lớn, sóng ngần, chứng khoán khó tăng, cùng suy nghĩ tình hình

Nợ công gia tăng và nỗi lo vay nợ của DN Nhà nước​

Chỉ 10% trong tổng công nợ của Việt Nam hiện nay là số vốn do các doanh nghiệp đi vay dưới sự bảo lãnh của Chính phủ. Tuy nhiên, đây là một trong những khoản nợ khiến các chuyên gia kinh tế lo lắng nhất.
* “Năm 2011 nợ công có thể ở mức 60% GDP”
* Nợ công đã ở mức 52,6% GDP
2010 là năm đầu tiên tỷ lệ nợ công của Việt Nam được chính thức công bố và sẽ được đem ra "mổ xẻ" trong kỳ họp tới của Quốc hội.
Theo giải thích của một thành viên thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, trong những kỳ họp trước, tỷ lệ nợ vẫn được báo cáo thực chất chỉ là nợ Chính phủ. Trong khi đó, theo quy định hiện hành, đây chỉ là một thành phần của nợ công (bên cạnh nợ của doanh nghiệp do Chính phủ bảo lãnh, nợ của chính quyền địa phương). Do đó, khi tỷ lệ nợ công được công bố, người ta sẽ có cái nhìn toàn diện, đầy đủ hơn về gánh nặng nợ của quốc gia.
Tuy nhiên, do nợ công lớn hơn nợ Chính phủ nên khi con số dự kiến của năm 2010 được “bật mí” tại phiên họp của Thường vụ Quốc hội cuối tuần trước (52,6%), nhiều người đã không khỏi giật mình. Trước đó, khi nhắc đến các chỉ tiêu nợ phổ biến khác được công bố tại Việt Nam (nợ Chính phủ, nợ nước ngoài…), người ta vẫn coi 50% là ngưỡng an toàn.
Sự lo ngại thậm chí còn lớn hơn khi con số dự báo cho năm 2011 sẽ vượt trên 57% (số liệu nợ công năm 2009 của Việt Nam do Ngân hàng Thế giới công bố mới chỉ ở mức 47,5%).
http://*********.vn/ImageView.aspx?ThumbnailID=19595Tỷ lệ nợ so với GDP của Việt Nam trong những năm qua. : Dự kiến. Số liệu: MPI, WB

​

Theo phân tích của chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, nguyên nhân trước nhất dẫn đến sự tăng cao của nợ công trong năm nay là việc tiếp tục áp dụng các biện pháp kích cầu. Điều này dẫn đến tỷ lệ bội chi Ngân sách cao và Chính phủ phải vay nợ để bù đắp.
Một nguyên nhân khác cũng được các chuyên gia kinh tế đề cập là Chính phủ gia tăng huy động vốn trong năm nay. Lượng ODA được các nhà tài trợ cam kết cho Việt Nam trong năm 2010 ước khoảng 8 tỷ USD (tăng 36% so với 2009) trong khi Bộ Tài chính cũng phát hành thành công một tỷ USD trái phiếu Chính phủ hồi đầu năm.
Theo đánh giá một thành viên của Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, nếu chỉ tính riêng các khoản vay này thì nợ của Việt Nam là không đáng ngại, bởi phần lớn các khoản vay đều có hạn trả trong trung và dài hạn.
Tuy nhiên, nhắc đến nợ công, người ta còn phải tính đến các khoản do chính quyền địa phương hoặc doanh nghiệp đi vay dưới sự bảo lãnh của Chính phủ. Theo ước tính, khoản vay của doanh nghiệp hiện chiếm khoảng 10% tổng dư nợ công và là khoản đáng lo ngại nhất bởi phần lớn là vay với kỳ hạn ngắn.
"Trong trường hợp doanh nghiệp mất khả năng trả nợ, Chính phủ đương nhiên sẽ phải gánh trách nhiệm với tư cách là người bảo lãnh", chuyên gia của Ủy ban Kinh tế Quốc hội giải thích.
Về nguyên tắc, nợ công của Việt Nam bao gồm nợ của Chính phủ, của các chính quyền địa phương và phần vay của doanh nghiệp do Chính phủ bảo lãnh. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia khuyến cáo cần tính tới cả phần doanh nghiệp Nhà nước tự đi vay, vì suy cho cùng nếu doanh nghiệp có vấn đề gì, Nhà nước với tư cách chủ sở hữu cũng sẽ phải đứng ra xử lý thay, đơn cử như trường hợp của một tập đoàn kinh tế quy mô lớn gần đây.
Theo bà Chi Lan, nếu so sánh giữa mức gia tăng nợ công trong thời gian qua với tốc độ tăng trưởng GDP thì việc Việt Nam mang nợ như hiện nay là không đáng. "Không thể lấy một số nước có tỷ lệ nợ so với GDP tới 200% để biện minh bởi họ là những nền kinh tế phát triển, việc vay nợ được quản lý rất chặt và đầu tư hiệu quả. Việt Nam thì chưa làm được điều này", chuyên gia này giải thích.
Còn theo Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội, Việt Nam hiện chưa có một ủy ban chuyên trách quản lý về nợ công đã dẫn đến việc thiếu tập trung, thậm chí thiếu minh bạch trong việc quản lý, sử dụng vốn. Điều này làm gia tăng lo ngại về việc nợ công có thể trở thành “mối đe dọa thứ 2, sau lạm phát”.
http://*********.vn/ImageView.aspx?ThumbnailID=19594Xếp hạng nợ Chính phủ của Việt Nam năm 2009 theo CIA - Factbook

​

Một khó khăn khác cũng cần được tính đến, và bản thân Việt Nam cũng đã trải nghiệm trong thời gian qua khi nợ công gia tăng là việc tụt hạng tín nhiệm theo đánh giá của các tổ chức quốc tế.
“Với đà này thì mức nợ tương đương 60% GDP sẽ sớm được tính đến. Con số này, nếu ở các nước phát triển như Mỹ, Nhật Bản thì không đáng ngại lắm vì họ tăng đến 99% thì vẫn được xếp hạng AA+. Nhưng Việt Nam ở mức 40% cũng đã thuộc nhóm BB-“, Tiến sĩ Phong giải thích.
Theo đề xuất của các chuyên gia kinh tế, "liều thuốc" đối với vấn đề nợ công ở Việt Nam là tăng cường quản lý, giám sát hoạt động vay vốn và đầu tư ngay từ cấp trung ương. Theo ý kiến của một chuyên gia của Bộ Tài chính, việc đánh giá nợ nhiều hay ít không quan trọng bằng vốn vay nợ được sử dụng như thế nào.
"Tôi cho rằng không thể nói con số 52,6% là nhiều hay ít mà cần có cái nhìn tổng quan là nợ vay sử dụng vào đâu, có hiệu quả hay không. Nếu sử dụng có hiệu quả thì việc vay này sẽ tạo ra nguồn thu và chúng ta không lo lắng về con số cao hay thấp. Còn để nó kém hiệu quả thì tất nhiên là phải lo", chuyên gia này chia sẻ.​

Kỳ Duyên
VNEXPRESS​

Crédit Suisse đề nghị một cuộc họp với Vinashin ngày 12/10

Trong suốt tháng 8 và 9/2010 Cré*** Suisse Singapore liên tục gửi thư yêu cầu cung cấp thông tin về khả năng trả nợ của tập đoàn.
Năm 2007, Cré*** Suisse Singapore đứng ra thu xếp cho tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Vinashin vay 600 triệu USD với lãi suất Libor cộng 1,5%/năm.
Trong suốt tháng 8và tháng 9/2010, Cré*** Suisse Singapore đã liên tục gửi thư cho Vinashin yêu cầu giải thích, cung cấp, hoặc làm rõ thông tin về tình hình kinh doanh cũng như tái cơ cấu và khả năng trả nợ của tập đoàn.
Ngày 22/92010, thay mặt cho các chủ nợ chính gồm Credit Suisse, Standard Chartered Bank, DEPFA Bank, Elliot VIN và National Bank of Kuwait, Credit Suisse đề nghị một cuộc họp giữa hai bên tại Hà Nội vào ngày 12/10/2010.
Theo khoản 6.1, điều 6, mục 4 của hợp đồng ngày 24/5/2007 của Vinashin và Cré*** Suisse, bên vay bắt đầu trả nợ 10% giá trị khoản vay từ tháng thứ 42 kể từ ngày sử dụng vốn. Kể từ thời điểm này trở đi, cứ sáu tháng một lần Vinashin trả tiếp 10% khoản vay tức 60 triệu USD/lần.
Ngày tiếp nhận vốn của Vinashin là 26/6/2007. Như vậy ngày 26/12/2010 tới đây Vinashin sẽ phải trả 10% đầu tiên, tức 60 triệu USD.
Tuy nhiên, thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng giữa bên cho vay và bên vay cho thấy bên cho vay có thể tuyên bố mất khả năng chi trả (default) đối với bên vay và toàn bộ khoản tiền sẽ phải hoàn trả ngay lập tức trong trường hợp hoặc Chính phủ Việt Nam không còn nắm giữ 100% vốn của Vinashin; hoặc công ty mẹ Vinashin không còn là “mẹ” của một trong số 21 công ty con trực thuộc cùng đứng tên vay tiền.
Các chủ nợ lo lắng vì hiện nay một số trong số 21 công ty con này đã được chuyển giao cho PetroVN hoặc Vinalines.
Nếu 10% khoản nợ không được trả vào ngày 26/12 tới, các ngân hàng sẽ phải trích lập dự phòng rủi ro vì năm tài chính kết thúc và kiểm toán vào làm việc ngay sau đó.
Hơn nữa, các ngân hàng sẽ nhìn vào việc trả nợ của Vinashin để xem xét các khoản vay của các tập đoàn kinh tế khác của Việt Nam. Lãi suất, thời hạn vay và các điều kiện ân hạn khác cho những đối tượng vay khác sẽ khó mà thuận lợi một khi Vinashin không trả đúng hạn.
Giá trái phiếu quốc tế của Vinashin phát hành vẫn đang tiếp tục giảm. Theo Financial Market Research của Ing Bank ngày 5/10/2010, giá trái phiếu Vinashin loại 3.000 tỉ đồng được giao dịch với giá bằng 63,07% so với mệnh giá.​

Theo Hải Lý
TBKTSG​

Trả giá độc quyền
Có thể xem vụ tồn kho 750 ngàn tấn xăng dầu và 2 triệu m3 khí của Nhà máy lọc dầu (NMLD) Dung Quất mà lãnh đạo Tập đoàn dầu khí VN (PVN) đã báo cáo tại cuộc họp giao ban mới đây với Bộ Công thương là giọt nước cuối cùng làm tràn ly độc quyền mà PVN lâu nay vẫn khép kín.
Lý do mà PVN đưa ra là Tổng công ty xăng dầu VN (Petrolimex) đã không mua hết lượng xăng dầu mà NMLD Dung Quất sản xuất. Còn Petrolimex thì "phản pháo" lại là, cơ quan chủ quản NMLD Dung Quất đã không cập nhật để báo cáo chính xác về tình hình sản xuất của nhà máy nên họ không chủ động được chuyện nhập xăng dầu và đã có kế hoạch nhập 70% lượng xăng dầu của năm.
Thế nhưng, còn một chuyện "tế nhị" khác mà cả hai bên không muốn đề cập kỹ hơn. Đó là toàn bộ sản phẩm của NMLD Dung Quất đã được PV Oil - một đứa con khác của PVN - bao tiêu trọn gói. Nếu Petrolimex muốn mua xăng dầu của NMLD Dung Quất thì đều phải qua "cửa ải" PV Oil với những chi phí hoa hồng không bình đẳng như mua của các đối tác khác. Có lẽ đây là lý do chính dẫn đến sự cố tồn đọng hàng triệu tấn sản phẩm trên đây chứ không phải tình hình chung về tiêu thụ xăng dầu chậm hơn mọi năm như lãnh đạo Công ty lọc hóa dầu Bình Sơn đã phân bua hoặc nhà máy chạy 100% công suất mà không thông báo để các đơn vị nhập xăng dầu có kế hoạch điều chỉnh như lãnh đạo Petrolimex đã trần tình.
Bộ Công thương đã gỡ bí cho việc tồn kho này bằng một chỉ thị yếu ớt: Yêu cầu PVN cho phép Petrolimex mua xăng dầu của NMLD Dung Quất mà không phải qua khâu trung gian là PV Oil. Điều này cũng có nghĩa là, PVN buộc phải làm một việc chẳng đặng đừng là tước đi vây cánh độc quyền của PV Oil để "cứu" NMLD Dung Quất khỏi rơi vào cái thế phải hạ công suất hoạt động nếu không muốn xăng dầu tồn ứ thêm. Tước đi độc quyền của PV Oil trong việc mua xăng dầu của NMLD Dung Quất là đồng nghĩa với việc xem Petrolimex như một đối tác bình đẳng khác, điều đó sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi của PV Oil. Tuy nhiên, có lẽ hơn ai hết, PVN đã thấm thía với việc phải trả giá cho chuyện độc quyền này.
Nhưng có lẽ, PV Oil không phải là trường hợp ngoại lệ của tình trạng độc quyền trong ngành dầu khí. Từ chuyện đấu thầu xây dựng các công trình do PVN làm chủ đầu tư đến việc cung cấp dầu thô, thậm chí ngay cả việc "phục vụ" ăn uống cho công nhân NMLD Dung Quất, tất cả đều được khép kín trong vỏ bọc của PVN mà không một ai thuộc diện "ngoại đạo" của tập đoàn có thể chen vào. Chỉ khi nào phải trả giá cho việc độc quyền như vụ xăng dầu tồn đọng vừa rồi thì họ mới bắt đầu "hé cửa" cho một đối tác khác "ghé chân" mà thôi.

Trà Sơn
THANH NIÊN​

Nguy cơ bong bóng trên thị trường trái phiếu

Các nhà đầu tư quốc tế đã mua hơn 40 tỷ USD trái phiếu tại các thị trường mới nổi trong trong 9 tháng đầu năm, gấp 4 lần mức kỷ lục của cả năm ngoái.
* Trung Quốc xả hàng ồ ạt trái phiếu Nhật Bản
Không chỉ ở những nền kinh tế đang phát triển, lượng tiền mua trái phiếu toàn cầu cũng như trái phiếu của các quỹ ở Mỹ cũng sẽ lập kỷ lục mới trong năm nay.
Số liệu mới công bố của EPFR, hãng chuyên theo dõi sự dịch chuyển của các dòng vốn đầu tư quốc tế, khiến nhiều người lo ngại nguy cơ bong bóng trên thị trường nợ.
Cameron Brandt, chuyên gia thị trường toàn cầu của EPFR nhận định đầu tư vào thị trường trái phiếu mới nổi đang là xu thế lớn của năm nay, nhất là khi các nhà đầu tư muốn tìm kênh tương đối an toàn mà vẫn có lợi tức cao. "Nhưng mua trái phiếu ở đây, người ta sẽ phải bỏ qua nhiều rủi ro chính trị", ông Brandt khuyến cáo.
Phần lớn trong số 40 tỷ USD đầu tư vào trái phiếu của các nước đang phát triển 9 tháng qua có nguồn gốc từ thị trường tiền tệ. Theo thống kê, khoảng 500 tỷ USD đã rút khỏi kênh đầu tư tiền tệ trong thời gian này, khi mà nhà đầu tư bắt đầu chán ngấy việc các nước duy trì lãi suất thấp và đua nhau phá giá đồng tiền.
Và trong cuộc đua đón nhận nguồn vốn nhàn rỗi này, các nước mới nổi chiếm ưu thế nhiều hơn. Tính chung 9 tháng đầu năm, các nhà đầu tư đã rót 50 tỷ USD vào thị trường chứng khoán các nước mới nổi trong khi rút 80 tỷ USD ra khỏi các nước phương Tây.
"Thị trường mới nổi đang được nhìn nhận là bớt rủi ro hơn so với trước. Dễ thấy nhất là họ không còn các vấn đề nợ nần nghiêm trọng như từng mắc trong lịch sử", Michael Penn, chiến lược gia đầu tư chứng khoán toàn cầu của Merrill Lynch nói. Ông Penn cho rằng nơi đây đáng để đầu tư dài hạn.
Tuy vậy, Bank of America mới đây đã khuyến cáo các nhà đầu tư giảm bớt trạng thái đầu tư vào những thị trường này do lo ngại lực cầu tăng quá mạnh thời gian qua có thể dẫn tới điều chỉnh trong ngắn hạn.

Kỳ Duyên
VNEXPRESS​