Chuyện phiếm cuối tuần: Ý nghĩa của từ "Drying up Liquidity"?

Thưởng thức chút ca nhạc đi, thanh khoản đang tăng đáng kể trùng với dịp Hà Nội đêm trở gió:

​

Thanh khoản eo hẹp, lãi suất liên ngân hàng tiếp tục tăng
http://cafef.vn/thanh-khoan-eo-hep-lai-suat-lien-ngan-hang-tiep-tuc-tang-20181121083453014.chn

Tây suốt ngày táng, chắc leo giá này để xả thôi

Kệ nó, quan trọng là có những cổ phiếu vẫn có trend tăng tốt và tây táng mà vẫn không sập thì quan tâm làm gì.

Cứ bình tĩnh đón nhận sự thật:
Càng đến thời điểm cuối năm thì áp lực lãi suất cho không chỉ tiền gửi mà cả cho vay càng tăng cao đáng kể. Trước xu hướng này, nhiều doanh nghiệp và người tiêu dùng tỏ ra lo lắng vì chi phí kinh doanh sẽ bị đội lên đáng kể khi lãi suất cho vay tăng so với trước đây.
Trước tiên, cần khẳng định luôn rằng sẽ chẳng có phép màu nào xảy ra để lãi suất (cho vay) không tăng hoặc tăng không đáng kể, chứ chưa dám nói là sẽ hạ đi.
Tiếp đó, nếu lãi suất thực sự sẽ tăng lên thêm nữa trong những tuần tới, tháng tới, thì đó là điều tất yếu, đã được dự báo từ trước cả năm nay. Các doanh nghiệp chưa kịp thích nghi với xu hướng này nên tự trách mình vì đã không coi trọng những dự đoán và cảnh báo về xu hướng lãi suất tăng để có những điều chỉnh cần thiết trong chiến lược kinh doanh của mình, thay vì đổ lỗi cho ai đó hoặc kêu gọi nhà nước giảm lãi suất hoặc có những biện pháp hỗ trợ cho mình.
Những dấu hiệu cảnh báo một mặt bằng lãi suất năm nay và sang năm sau sẽ chỉ có thể gia tăng chứ khó có thể đứng yên hoặc giảm đi so với năm trước thực ra đã xuất hiện từ khá sớm.
Đó là việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đưa ra định hướng điều hành chính sách tiền tệ, trong đó có mục tiêu tăng trưởng tín dụng cho năm nay ngay từ cuối năm trước. Theo đó, tăng trưởng tín dụng cả năm nay sẽ thấp hơn so với 2017 (16%-17% hoặc thấp hơn). Phương châm điều hành "thận trọng và linh hoạt" được cơ quan này nhấn mạnh xuyên suốt cả năm nay (và năm trước) đã tỏ ra không phải là câu nói trên giấy mà đã được thể hiện rõ qua tốc độ tăng trưởng tín dụng khá chậm so với dư địa được phép, với nhiều ngân hàng đã gần hết "room" tăng trưởng tín dụng mà không được NHNN cho phép mở rộng.
Yếu tố nền tảng quyết định xu hướng lãi suất – (hạn mức) tăng trưởng tín dụng, tức liên quan đến cung tiền – đã bị hạn chế như vậy thì lãi suất cho vay có cơ may đứng nguyên hoặc hạ đi chỉ khi nào nhu cầu tín dụng cũng chậm lại tương ứng. Đáng tiếc là điều này đã không xảy ra, bởi một thực tế hiển nhiên là GDP vẫn (được dự đoán) tiếp tục tăng trưởng, thậm chí ở mức cao so với những năm gần đây. Nói cách khác, lãi suất cả huy động lẫn cho vay đang chịu áp lực gia tăng lớn giữa một bên là cầu tín dụng đang tăng mạnh và cung tín dụng thì lại thắt chặt hơn.
Vậy thì, đến đây, sẽ có nhiều người, nhiều doanh nghiệp chất vấn và yêu cầu NHNN với tư cách là người "cầm trịch" cung cầu tín dụng phải nới lỏng cung tiền để "gỡ kẹt" cho lãi suất và tức là "cứu nguy" cho cả nền kinh tế.
Nhưng đứng ở góc độ NHNN, một cơ quan quản lý nhà nước đang phải gánh quá nhiều trách nhiệm và sứ mạng, họ buộc phải duy trì một chính sách "linh hoạt" – thực ra có nghĩa là mang tính ngắn hạn, theo phương châm "tùy cơ ứng biến" – và hy sinh mỗi mục tiêu một chút, không để cho mục tiêu nào quá xấu.
Cụ thể, do tỷ giá là một bài toán hóc búa và luôn được nhìn nhận là một thước đo sự ổn định kinh tế vĩ mô ở Việt Nam từ cả góc độ trong và ngoài nước, rõ ràng là NHNN không thể buông bỏ tỷ giá hay để nó tăng quá mạnh và gấp gáp. Nhưng không chỉ đúng với NHNN mà còn đúng với bất cứ ngân hàng trung ương nào trên thế giới, sẽ là thách thức lớn để khống chế tỷ giá trong phạm vi "ổn định" mong muốn trong bối cảnh cực kỳ bất lợi như chiến tranh thương mại và tiền tệ, Fed gia tăng lãi suất cơ bản tại Mỹ, và lạm phát trong nước đang có xu hướng gia tăng theo đà tăng của hàng hóa thế giới, trong khi dự trữ ngoại hối quốc gia chỉ ở mức an toàn tối thiểu (đó là tính đến thời điểm đầu năm nay).
Chịu các tác động bất lợi như nói trên mà tỷ giá VND/USD chỉ tăng ở mức 3-4% so với cùng kỳ năm trước về mặt nào đó có thể coi là một thành công của NHNN. Nhưng điều này không tự nhiên và dễ dàng có được, mà cũng chẳng phải là kết quả của một phép màu nào hay khả năng điều hành vượt bậc của NHNN thoát ra khỏi các hình mẫu ngân hàng trung ương thông thường trên thế giới.
Thực tế, nền kinh tế đã phải trả một cái giá nhất định khi NHNN thực thi chính sách "linh hoạt" để cả lạm phát, lãi suất, và tỷ giá cùng tăng, mỗi thứ một ít.
Tỷ giá "chỉ" gia tăng khá chừng mực như vậy là do được đánh đổi bằng lãi suất, ít nhất là trên thị trường liên ngân hàng và lãi suất huy động đều tăng, tạo thành xu hướng không thể đảo ngược. Như thường lệ, trước áp lực ngày càng gia tăng lên tỷ giá, đã có không ít doanh nghiệp và cả chuyên gia lẫn người dân lo ngại và phản đối chuyện phá giá/điều chỉnh giảm giá VND thì chuyện lãi suất gia tăng là tất yếu.
Lãi suất cũng được chọn để "hy sinh" trong chừng mực nhất định nhằm kiềm chế áp lực gia tăng lạm phát vốn đang mấp mé chỉ tiêu Quốc hội giao cho Chính phủ thực hiện. Ở phương diện này cũng khó có một công cụ nào thay thế mang tính bền vững hơn. Chính phủ đã cố gắng thi hành những chính sách mang tính hành chính để kiềm chế giá cả, nhưng những chính sách này chỉ mang tính tạm thời, không thể áp dụng từ quý này sang quý kia và rồi khi ngừng lại thì sẽ tạo ra những bước "nhảy cóc" mới trong chỉ số giá tiêu dùng CPI.
Tóm lại, cần hiểu một cách đơn giản rằng trong bối cảnh nguồn lực quốc gia có hạn, còn các bất lợi bên ngoài thì đã và đang tiếp diễn ngày càng bất lợi, lãi suất tăng sẽ là chuyện không thể tránh khỏi, do vậy doanh nghiệp cần có những điều chỉnh để chủ động về kế hoạch sản xuất kinh doanh của mình.

Miền nam cứ kêu khô hạn dễ cháy thế là có trận mưa trái mùa như trút nước làm ngập mọi thứ: Hoà cả làng!

Quá nể với sức kéo 10 điểm mà chỉ cần tốn một chút xiền!

Ko xả được trụ, thì lại hoãn binh, kéo vol thấp, nhưng làm hoài mà tiền ko vào, nên lại phải cố căng ra mà giữ. Trong khi bên ngoài, cả tỷ giá và lãi cùng nắm tay nhau đi lên. Các anh cố quá, thì các anh mệt thôi .

Cuộc chiến trên chợ P/s có vẻ chuẩn bị kết thúc trong sự hả hê của Lái và tê tái của đám đông ... tiền đang có chút lôi kéo sang cơ sở để chuẩn bị cho màn úp sọt cuối cùng trước khi kết thúc năm con Chó đây mà. Một kịch bản không có gì mới ở cái thiên đường cận biên chứng ảo này cả.
Sự khô hanh thì nguyễn y vân nhé, có chăng bùng cháy chỗ lọ thì rút bớt củi ở chỗ chai thôi.

Sáng CN hãy nghe vài giai điệu ngọt ngào rồi lấy cảm hứng mà nghiền ngẫm:

​

Dấu hỏi dòng tiền đi đâu?

Nền kinh tế tăng trưởng vững, nhưng VN-Index lại giảm gần 7% so với đầu năm 2018. Dòng tiền thận trọng hay vơi cạn trên sàn niêm yết? Phải chăng, hàng chục nghìn tỷ đồng hút vào các hoạt động IPO, thoái vốn, khiến dòng tiền trên sàn chứng khoán suy giảm, ảnh hưởng đến điểm số và thanh khoản trên sàn?

Gần 100 nghìn tỷ đồng hút vào các đợt IPO, thoái vốn nhà nước
Trong những ngày đầu năm 2018, thị trường chứng khoán đón nhận 3 đợt chào bán cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO) của các đơn vị thành viên Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) là Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), Tổng công ty Điện lực dầu khí (POW) và Tổng công ty Dầu Việt Nam (OIL), thu về cho Nhà nước 16.440 tỷ đồng.

​

Trong cuộc IPO của BSR và POW, có 61% số cổ phần chào bán được nhà đầu tư nước ngoài mua. Còn trong phiên đấu giá OIL, tỷ lệ mua của khối ngoại là 33%. Sức hấp dẫn của các đợt đấu giá này được cho là đến từ vị thế đầu ngành trong lĩnh vực mà các doanh nghiệp hoạt động, mặt khác là định hướng thoái vốn nhà nước xuống dưới mức sở hữu chi phối (51%).

Quỹ đầu tư Vietnam Opportunity Fund Limited (VOF) do Vina Capital quản lý công bố đã chi gần 45 triệu USD để mua cổ phiếu BSR và POW trong các đợt IPO do đánh giá triển vọng tăng trưởng trong trung hạn của các doanh nghiệp. Trong đó, khoảng 25 triệu USD đã được đầu tư vào BSR và 20 triệu USD vào POW.

Hàng loạt thương vụ IPO lớn khác diễn ra thành công như tại Tổng công ty Lương thực Miền Nam (Vinafood II, thu về 1.160 tỷ đồng), Tổng công ty thương mại Hà Nội (Hapro, thu về 971 tỷ đồng), Tổng công ty Sản xuất - Xuất nhập khẩu Bình Dương (Protrade, thu về 524 tỷ đồng), hay Tập đoàn Công nghiệp Cao su bán được 1/4 số cổ phiếu chào bán cũng đã thu về 1.311 tỷ đồng.

Song song với hoạt động IPO tại các doanh nghiệp nhà nước, thị trường cũng ghi nhận giao dịch IPO tư nhân “khủng” như tại Ngân hàng Techcombank (TCB) hay của Công ty cổ phần Vinhomes (VHM).

Cụ thể, trong tháng 3 và 4/2018, Techcombank bán 172,4 triệu cổ phiếu quỹ, thu về hơn 16.870 tỷ đồng. Trong đó, ngoại trừ 14,7 triệu cổ phiếu được chào bán cho người lao động thì toàn bộ số còn lại đã được chào bán cho các nhà đầu tư bên ngoài, chủ yếu là khối ngoại.

Dù không công bố chi tiết các nhà đầu tư tham gia mua cổ phần và cũng không có tổ chức nào công bố trở thành cổ đông lớn, nhưng có không ít quỹ được truyền thông đưa tin về việc tham gia đàm phán để trở thành nhà đầu tư tại Techcombank như GIC, Dragon Capital, Vesta VN Investments B.V, COG Investments B.V. Trước ngày niêm yết (4/6/2018), bản cáo bạch của Techcombank cho biết, cổ đông nước ngoài đã sở hữu 22,5% vốn điều lệ Ngân hàng, trong đó có 170 tổ chức, chiếm 22,08% vốn.

Tại Vinhomes, 1 tháng trước niêm yết, Công ty đã bán 153,4 triệu cổ phiếu VHM cho Quỹ GIC (Singapore), tương đương 5,74% vốn điều lệ. Một ngày sau khi niêm yết (17/5/2018), có 267,8 triệu cổ phiếu VHM được chuyển nhượng theo phương thức thỏa thuận, trong đó khối ngoại mua 248,9 triệu đơn vị, trị giá 28.548 tỷ đồng.

Trong báo cáo danh mục tháng 5/2018 của Quỹ Vietnam Enterprise Investments Limited (VEIL) do Dragon Capital quản lý, VHM đã trở thành khoản đầu tư có giá trị thứ lớn 6 trong danh sách, với tỷ lệ 5,11% giá trị tài sản ròng (NAV), tương đương 82 triệu USD khi đó.

Đến cuối tháng 6/2018, giao dịch tương tự VHM diễn ra với cổ phiếu YEG của Công ty cổ phần Tập đoàn Yeah1, khi 7,85 triệu cổ phiếu YEG được khối ngoại mua vào thông qua giao dịch thỏa thuận, trị giá 2.357 tỷ đồng.

Ngày 2/10, Tập đoàn SK Group (Hàn Quốc) chi 11.000 tỷ đồng của để mua 110 triệu cổ phiếu quỹ của Công ty cổ phần Tập đoàn Masan (MSN), qua đó nắm giữ 9,45% vốn điều lệ tại doanh nghiệp này.

Tính chung các thương vụ giao dịch IPO, bán vốn nhà nước và tư nhân từ đầu năm, ước tính tổng giá trị lên đến gần 100.000 tỷ đồng (tương đương hơn 4,3 tỷ USD). Đó là chưa kể các khoản đầu tư hàng triệu USD của nhiều quỹ nhắm vào các doanh nghiệp mới niêm yết như CENLAND, Hải Phát Invest.

Chẳng hạn, Quỹ VOF và Dragon Capital đầu tư vào Công ty cổ phần Bất động sản Thế kỷ (CENLAND-CRE). Trong thương vụ này, VOF đầu tư khoảng 10 triệu USD, các quỹ thuộc Dragon Capital đầu tư 11 triệu USD.

Dòng tiền trên sàn chứng khoán suy giảm
Số liệu thống kê của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, trong 10 tháng đầu năm 2018, nhà đầu tư nước ngoài mua ròng trên thị trường chứng khoán Việt Nam tổng cộng 37.478 tỷ đồng. Từ đầu tháng 11 đến hết ngày 26/11/2018, thống kê trên cả 3 sàn HOSE, HNX và UPCoM, giá trị mua ròng của khối ngoại là 999 tỷ đồng.

Như vậy, khối nhà đầu tư nước ngoài đã mua ròng 38.477 tỷ đồng qua thị trường chứng khoán từ đầu năm đến nay, tương đương 83% tổng giá trị mua ròng trong năm 2017 và gấp 5,9 lần giá trị mua ròng trong năm 2016.

​

Giá trị mua bán ròng theo tháng của khối ngoại trên TTCK năm 2018.

Trong bối cảnh hàng chục tỷ USD vốn đầu tư gián tiếp đã bị rút ra khỏi các thị trường mới nổi trong năm 2018 trước lo ngại về chiến tranh thương mại leo thang, sự tăng giá của USD, lãi suất…, việc nhà đầu tư nước ngoài duy trì mua ròng là thông tin tích cực về triển vọng của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Tuy nhiên, dòng tiền khối ngoại không đầu tư trên diện rộng, mà tập trung vào một số cổ phiếu của doanh nghiệp có câu chuyện IPO, thoái vốn, bán vốn nhà nước. Tính riêng 7 mã POW, BSR, OIL, TCB, VHM (không tính lô bán cổ phần cho GIC), YEG và MSN, giá trị mua vào của các nhà đầu tư nước ngoài là gần 3 tỷ USD.

Bao nhiêu trong số này là khoản đầu tư mới, bao nhiêu được rút ra từ thị trường niêm yết? Nhiều chuyên gia cho rằng, một số khoản đầu tư như SK Group mua cổ phiếu MSN, Nawaplastic mua cổ phiếu BMP do SCIC thoái vốn là đến từ dòng vốn mới. Nhưng với các quỹ đầu tư, đặc biệt là nhóm quỹ đầu tư tài chính như VOF hay VEIL, thì để có tiền đầu tư vào TCB, VHM, POW.., một lượng tiền đáng kể đã được rút ra từ nguồn vốn đầu tư trên sàn chứng khoán.

Chẳng hạn, tại VEIL, với đặc thù là quỹ đóng, ước tính quỹ này đã phải bán giảm tỷ trọng nhiều cổ phiếu trong danh mục như MBB, HSG, VNM, GAS… để có tiền đầu tư vào VHM, TCB, BSR.

Thực tế, trong danh mục của VEIL, cổ phiếu VNM của Công ty cổ phần Sữa Việt Nam từng là khoản đầu tư lớn thứ hai vào cuối năm 2017 với 7,51% NAV, nhưng đến cuối tháng 4/2018, tỷ lệ giảm xuống 5,48% NAV và đến cuối tháng 5/2018 chỉ còn 4,34% NAV. Tháng 5/2018 cũng là thời gian cổ phiếu VNM bị khối ngoại bán ròng trên thị trường, với giá trị bán ròng 418 tỷ đồng, góp phần khiến thị giá cổ phiếu này giảm 11,2%.

Tính đến ngày 22/11/2018, báo cáo của VEIL cho biết, tỷ trọng cổ phiếu VNM là 3,28% NAV. Ngoài ra, khoản đầu tư trước đây đứng thứ 8 NAV với tỷ lệ 4,54% là GAS của Tổng công ty Khí Việt Nam - CTCP không còn nằm trong Top 10 phân bổ NAV lớn nhất của Quỹ.

Tại Quỹ VOF, giá trị đầu tư vào cổ phiếu PNJ của Công ty cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận đến cuối tháng 10/2018 giảm còn 59,4 triệu USD so với mức 73 triệu USD cuối tháng 1/2018, dù thị giá PNJ tăng so với đầu năm. Với khoản đầu tư vào VNM, tính đến cuối tháng 10/2018, giá trị giảm 50,3% so với đầu năm, dù thị giá cổ phiếu này (sau điều chỉnh cổ tức) chỉ giảm 32%.

Sau IPO, cả BSR, POW, OIL, VHM, hay TCB đều đã nhanh chóng niêm yết/đăng ký giao dịch trên sàn chứng khoán, kỳ vọng dòng tiền đầu tư vào đây quay trở lại thị trường. Tuy nhiên, diễn biến kém khả quan của thị trường cũng như thị giá các cổ phiếu khiến nhiều quỹ đầu tư rơi vào trạng thái “kẹt hàng”, khó khăn trong thu hồi vốn nhằm tái đầu tư.

Như VHM, giá đóng cửa phiên 26/11 thấp hơn 16% so với giá mà các nhà đầu tư mua vào trong phiên giao dịch 18/5/2018. Hay TCB, thị giá giảm gần 40% so với mức giá mà các tổ chức ngoại mua trong đợt bán cổ phiếu tháng 4/2018.

Tại BSR, sau khi IPO, doanh nghiệp đã đưa cổ phiếu lên đăng ký giao dịch trên UPCoM từ ngày 1/3/2018. Từ đó đến nay, giá cổ phiếu BSR cao nhất là hơn 20.000 đồng/cổ phiếu, thấp nhất là 14.000 đồng/cổ phiếu, phiên 26/11 là 14.800 đồng/cổ phiếu, thấp hơn 36% so với giá IPO bình quân thành công (hơn 23.000 đồng/cổ phiếu).

Từ khi lên sàn, khối ngoại liên tục “cắt lỗ” BSR, với tổng khối lượng bán ròng hơn 9 tháng qua là 64 triệu đơn vị, trị giá 1.250 tỷ đồng, tương đương 1/3 lượng mua vào trong đợt IPO. Với TCB, POW, OIL, lượng bán ròng của khối ngoại không đáng kể, nhiều khả năng các quỹ chưa thể thu hồi vốn từ các khoản đầu tư này.

Trong bối cảnh hoạt động cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước sẽ được đẩy mạnh trong năm 2019, một lượng tiền không nhỏ được dự báo sẽ chảy vào các thương vụ này để tìm kiếm cơ hội đầu tư.

Theo đó, hoạt động bán vốn, thoái vốn nhà nước có thể thuận lợi, nhưng sự thu hút mạnh dòng tiền vào thị trường sơ cấp cũng dẫn đến lo ngại về nguy cơ dòng tiền trên thị trường thứ cấp tiếp tục sụt giảm, ảnh hưởng đến khả năng hồi phục của điểm số và thanh khoản.

Thậm chí, một số ý kiến cho rằng, chu kỳ giảm điểm trong trung hạn của thị trường chứng khoán có thể quay lại, khi liên tưởng đến bối cảnh thị trường sau đợt IPO của Vietcombank năm 2007. 10.000 tỷ đồng hút vào phiên IPO của Vietcombank và “mắc kẹt” do giá cổ phiếu sau đó giảm sâu đã ảnh hưởng đến sức cầu của thị trường, góp phần đẩy VN-Index giảm điểm mạnh trong bối cảnh chịu tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu xảy ra.