Cơn bão "thất nghiệp" tìm tới thanh niên Việt Nam.

Việc gia tăng tỷ lệ thất nghiệp đặc biệt ở nhóm thanh niên đã diễn ra trên nhiều quốc gia như Trung Quốc, Mỹ trong 2 năm qua. Cùng thời gian đó ở Việt Nam tuy cũng luôn lo toan vấn đề việc làm nhưng có phần bình lặng hơn. Nhưng có thể trong 2026 chúng ta sẽ tăng phần lo lắng đáng kể.

Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên Việt Nam đã tăng lên 9% mức tương đương đỉnh dịch Covid. Ngay trong thời bình và còn là một giai đoạn tăng trưởng kinh tế mạnh với sự khuyến khích kinh tế tư nhân thì lại chứng kiến 1 chỉ số tiêu cực trở lại tình trạng thời đại dịch nghiêm trọng.

Chi tiết hơn thì thanh niên khu vực thành thị chịu tác động nặng nề nhất với tỷ lệ thất nghiệp lên hơn 11% còn khu vực nông thôn là hơn 7%.

Một số nguyên nhân có thể lý giải cho việc này như sau:

Khách quan cùng con số:

• Kinh tế trong nước tăng trưởng nhanh tuy nhiên có một phần đáng kể nhờ giải ngân vốn đầu tư công, một chính sách không cải thiện được lượng việc làm trong ngắn hạn.
  
  
• Thực tế 2025 rất nhiều biến động gây gián đoạn thị trường Việt Nam ví dụ như tháng 4 đe dọa áp thuế 46% phải tới tháng 7 mới ổn định hơn. Đồng thời xuất khẩu của doanh nghiệp nội địa cũng âm nghiêm trọng tới -27%. Tất cả phản ánh bức tranh khó khăn cho đại đa số doanh nghiệp. Nên năm nay ít doanh nghiệp đặt kế hoạch kinh doanh tăng trưởng mạnh qua đó hạn chế tuyển dụng + cắt giảm để tối ưu
  
  
• Trong quý 4 vừa qua đã ghi nhận kỷ lục nhiều năm 13.600 doanh nghiệp giải thể dừng hoạt động. Việc này tăng đáng kể về số lao động không có việc làm.
  

Chủ quan suy đoán:

Trong 2 năm gần đây, công nghệ và tự động hoá phát triển rất nhanh nhất là AI/ML, dữ liệu, quy trình số hoá.

Nhiều vị trí mà trước đây dành cho sinh viên, những người fresher như vị trí nhập liệu, chăm sóc khách hàng, sale cơ bản, hoặc việc văn phòng cơ bản ... thì nay đều được ứng dụng AI thay thế hoặc giảm bớt công việc => Giảm nhu cầu tuyển thanh niên hoặc tăng yêu cầu với nhân sự trẻ

Các nhân sự lớn tuổi và kinh nghiệm cũng áp lực, tuy nhiên ít nhiều khó đào thải và còn đang có các giá trị mà AI không thể thay thế (kinh nghiệm, mối quan hệ, sự ổn định...).

Ngoài ra như năm 2025 cá nhân mình nghe một chuyện đó là bão sa thải năm 2024 khiến cho người kinh nghiệm ra cạnh tranh việc làm với người mới, trưởng phòng có thể chấp nhận cạnh tranh vị trí nhân viên, giám đốc có thể ứng tuyển trưởng phòng ... cho thấy ở cuối chuỗi là nhóm sinh viên bị cạnh tranh công việc áp lực.

Ngoài ra ghi nhận từ các năm trước tỷ lệ thanh niên NEET (không đi học, không đi làm và không tham gia đào tạo kỹ năng nghề) đã vẫn cao, nên các năm bất ổn tỷ lệ thất nghiệm nhóm này còn cao hơn.

Lưu ý: Không có chuyện cuối năm doanh nghiệp tăng sa thải gây ra hiện tượng trên. Nhiều năm không ghi nhận vấn đề này.

Bạn nghĩ sao về việc này, liệu cơn báo thất nghiệp thật sự sẽ kéo dài ?

Cre: Trương Đắc Nguyên