Cuối phiên xanh. Thế mới hài

Thông tư 07/2016/TT-BTC được ban hành ngày 18/01/2016 nhằm sửa đổi, bổ xung một số điều của thông tư 210/2012/TT-BTC hướng dẫn về thành lập và hoạt động của công ty chứng khoán, trong đó có điểm sửa đổi đáng chú ý ở 43 về hạn chế cho vay của CTCK, cụ thể: “Công ty chứng khoán không được dùng tiền, tài sản của công ty hoặc của khách hàng để đảm bảo nghĩa vụ thanh toán cho bên thứ 3”, Thông tư này có hiệu lực từ ngày 15/03/2016.

Ngay từ khi ban hành thông tư này dường như không có nhiều ảnh hưởng đến TTCK, khi các chỉ số chung tạo đáy trong tuần từ 18/01 – 22/01/2016 và hình thành xu thế tăng giá tích cực trong hơn hai tháng sau đó, VNINDEX tăng mạnh từ đáy 513 điểm lên điểm cao nhất 583 điểm, tăng 13,6%. Tuy nhiên, cho tới tận ngày thông tư có hiệu lực 15/03/2016 các chủ thể có liên quan là các ngân hàng thương mại, các công ty chứng khoán có dịch vụ hợp tác 3 bên mới thực sự điều chỉnh chính sách cho vay:

• Ngân hàng tạm dừng giải ngân mới, đề nghị CTCK dần thu hồi các khoản giải ngân cũ.
• CTCK tạm dừng dịch vụ, đồng thời đề nghị khách hàng xem xét tất toán các khoản đã giải ngân để sớm kết thục hợp đồng hợp tác 3 bên theo đúng quy định của thông tư mới.
• Trước động thái của NHTM và CTCK thì khách hàng sẽ không được giải ngân mới, đồng thời phải chủ động cơ cấu bán bớt danh mục để hoàn trả tiền vay mua cổ phiếu cho CTCK và NHTM.

Hành động của các chủ thể nêu trên sẽ tác động làm hạn chế dòng tiền cho thị trường và phần nào đó làm gia tăng lượng cung trong ngắn hạn, khi đó thị trường sẽ bị tác động theo hướng bị hạn chế đà tăng và có thể có sự điều chỉnh kỹ thuật do lượng cung tăng lên trong khi dòng tiền hạn chế.

Tuy nhiên, câu hỏi thực sự lúc này là mức độ ảnh hưởng của hoạt động thu hồi các khoản cho vay mua cổ phiếu nêu trên đến thị trường chung như thế nào? Theo quan điểm của tôi thì các tác động này sẽ không tạo ra những đột biến tiêu cực như nhiều người lo ngại, bởi các nguyên nhân sau:

Nguyên nhân đầu tiên, là hoạt động margin trên thị trường hiện nay tồn tại dưới 2 hình thức:

(1) là margin chuẩn theo quy định của UBCKNN và các sở GDCK, hoạt động này chiếm tới gần 80% tổng margin trên thị trường. Ở dịch vụ này thì ưu thế thuộc về các CTCK lớn có vốn lớn (vốn tự có, huy động trái phiếu…) và quy mô cho vay lớn. Dịch vụ margin chuẩn này vẫn được cho phép thực hiện bình thường.

(2) là margin hợp tác 3 bên giữa NHTM, CTCK và nhà đầu tư, hoạt động chỉ chiếm khoảng 20% tổng margin trên thị trường. Dịch vụ này được cả các CTCK lớn và CTCK nhỏ thực hiện nhằm mở rộng danh mục cho vay, tăng tỷ lệ cho vay cho khách hàng nhằm thu hút nhà đầu tư, với CTCK lớn thì dịch vụ này chỉ chiếm tỷ lệ thấp so với margin chuẩn, tuy nhiên nó lại chiếm tỷ trọng lớn ở các CTCK nhỏ có tiềm lực tài chính hạn chế và được các CTCK này coi như là công cụ canh tránh chính nhằm gia tăng số lượng khách hàng và thị phần. Dịch vụ margin 3 bên này sẽ phải dừng lại theo quy định mới của Thông tư 07.

Tôi giả định ở hiện tại tổng lượng margin toàn thị trường ở mức khá khoảng 20.000 tỷ đồng, thì margin hợp tác 3 bên chỉ chiếm khoảng 20% tương ứng với giá trị khoảng 4.000 tỷ đồng phải cơ cấu giảm trong khoảng thời gian từ 1 – 3 tháng theo hợp đồng hoặc theo thỏa thuận tất toán của khách hàng với CTCK tối thiểu là từ 2 tuần đến 1 tháng. Với quy mô giao dịch hiện tại khoảng hơn 2.000 tỷ/phiên thì áp lực cơ cấu 4.000 tỷ đồng (giả định) trên không phải là lớn và sẽ khống có hoạt động bán tháo nào xẩy ra do hoạt động cơ cấu này là sự chủ động của khách hàng, khác hoàn toàn so với việc bị bán bắt buộc như trường hợp call margin mà nhà đầu tư lo ngại.

Nguyên nhân thứ 2, là trong 2 tuần trở lại đây thị trường chủ yếu giao dịch sideway trong vùng điểm 570 – 580 điểm với thanh khoản tích cực, một mặt bằng giá mới đã được thiết lập với sự điều chỉnh đã diễn ra ở hầu hết các nhóm cổ phiếu Bluechip, midcap và penny, do đó rủi ro thị trường là không quá cao và sự hấp thụ của thị trường hiện nay đang là khá tốt.

Kết luận:

Theo quan điểm của tôi, Chính sách mới nhằm điều chỉnh lại hoạt động cho vay của CTCK, hạn chế các sản phẩm dưới chuẩn nhằm hạn chế rủi ro cho khách hàng và thị trường chung, đồng thời khuyến khích các CTCK nâng cao năng lực tài chính tự có để thực hiện các dịch vụ chuẩn theo quy định của pháp luật.

Và tác động cụ thể của hoạt động cơ cấu thu hẹp lại dịch vụ margin 3 bên như nêu trên đang diễn ra sẽ tác động làm giảm đà tăng của thị trương trong ngắn hạn, sự điều chỉnh có thể diễn ra nhưng với mức độ điều chỉnh thông thường chứ không lớn như lo ngại của nhiều nhà đầu tư, thậm chí sự điều chỉnh do yếu tố cơ cấu kỹ thuật này còn tạo ra các cơ hội mua cổ phiếu ở giá hấp dẫn cho nhiều nhà đầu tư khác.

• Phần thiệt thòi sẽ xẩy ra với khách hàng tại các CTCK thực hiện dịch vụ dưới chuẩn, khi phải bán bớt cổ phiếu trả nợ CTCK trong điều kiện thị trường đang tích cực.
• Cơ hội mua cổ phiếu giá thấp lại mở ra với khách hàng tại các CTCK có tiềm lực tài chính mạnh đang phát triển dịch cụ chuẩn theo quy định của pháp luật.
• Và thị trường chung sẽ tự động có chuyển dịch phù hợp, mà không có những cú sốc như nhiều nhà đầu tư lo ngại. Nhìn dài hạn thì chính sách mới sẽ góp phần phát triển thị trường ổn định, bền vững.