"Cứu" chứng khoán

Con nhà người ta đang lành lặn. Các ông mang mổ xẻ linh tinh, bây giờ kêu cứu. Đền thì có

Ông Vũ Bằng, chủ tịch UBCKNN: Xây dựng nền tảng TTCK hiện đại

LTS: Năm 2007, thị trường chứng khoán (TTCK) đã thực sự trở thành kênh huy động vốn hiệu quả cho nền kinh tế và cũng là năm thị trường có những bước phát triển lớn. Nhân dịp đầu năm mới, ĐTTC đã có cuộc phỏng vấn Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), VŨ BẰNG (ảnh).

Kênh huy động vốn dài hạn

PHÓNG VIÊN: -Thưa ông, TTCK đóng góp cho nền kinh tế như thế nào trong năm qua?

Ông VŨ BẰNG: -Trong năm qua, tổng số huy động vốn qua đấu giá, phát hành trên thị trường chính thức đạt 90.000 tỷ đồng, tăng gấp 3 lần so với tổng mức huy động vốn năm trước. Còn nếu tính riêng việc huy động vốn thông qua chào bán, phát hành thêm, thì tăng hơn 10 lần.

Cụ thể, năm 2006, phát hành chứng khoán ra công chúng 1.300 tỷ đồng theo mệnh giá, năm 2007 là 22.000 tỷ đồng, số tiền thu được hơn 30.000 tỷ đồng. Đó chính là lý do tại sao TTCK đã thực sự thành một kênh huy động vốn dài hạn cho nền kinh tế.

Cuối năm 2006, mức vốn hóa của thị trường là 22,7%, năm 2007 tăng lên 39,4%; trong đó yếu tố tăng về khối lượng nhiều hơn, giá chỉ có mức độ (năm 2006 yếu tố giá tác động lớn, chiếm một nửa tỷ trọng tăng vốn hóa). Qua đó, có thể thấy quy mô tăng về vốn hóa vững chắc hơn.

-UBCKNN nhận định thế nào về hiệu quả, khả năng hấp thụ vốn từ các đợt huy động của doanh nghiệp?

-UBCKNN không can thiệp vào việc sử dụng vốn của doanh nghiệp, mà chỉ điều tiết thông qua cung-cầu trên thị trường để tính toán thời điểm có nên cho hàng hóa ra nhiều hay ít. Việc sử dụng vốn hiệu quả thế nào thì doanh nghiệp, hội đồng quản trị, nhà đầu tư, cổ đông phải tính toán, kiểm soát thông qua phương án chào bán và phương án sử dụng vốn. UBCKNN cấp phép trên cơ sở quy định pháp lý, trong đó phương án sử dụng vốn, thời điểm phát hành phải được công bố trung thực, rõ ràng. Việc lựa chọn thời điểm phát hành do doanh nghiệp quyết định.

Tất nhiên việc dự báo tình hình để lựa chọn thời điểm phát hành là công việc khó. Trong trường hợp cần thiết, doanh nghiệp có thể xin giãn thời điểm phát hành hoặc tạm hủy bỏ kế hoạch phát hành sao cho có lợi nhất cho mình.

-Trong năm 2008, khi một loạt doanh nghiệp lớn sẽ IPO, UBCKNN có những biện pháp, đề xuất gì để tránh đưa nguồn cung dồn dập ra thị trường?

-Đây thực ra cũng không phải phạm vi của UBCKNN. Nhưng ở góc độ cá nhân, tôi cho rằng nếu cung quá nhiều và dồn dập thì thị trường sẽ quá tải và sụt giảm. Do vậy, Nhà nước cần phải tính đến yếu tố thị trường khi phát hành.

Ở đây có câu chuyện: Anh ra hàng lớn, nhiều vào thời điểm thị trường bùng nổ thì có thể hút tiền nhiều. Nhưng khi thị trường điều chỉnh, sức cầu yếu thì lại nảy sinh vấn đề. Có mấy cách: Một là khi phát hành khối lượng lớn, phải tính kỹ thời điểm thị trường. Hai là phải có chính sách tác động về phía cầu. Vì rõ ràng tăng cung thì phải có chính sách kích cầu; trong đó phải tính đến các yếu tố về quỹ đầu tư, phát triển nhà đầu tư có tổ chức, đầu tư nước ngoài? để khi hàng ra có thể hấp thụ được.

Trung Quốc rút ra kinh nghiệm là không IPO đại chúng qua đấu giá nhiều, giảm bán cho nhà đầu tư cá nhân và bán cho nhà đầu tư chiến lược theo phương thức thỏa thuận. Khi lựa chọn được nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước, thì đối tượng này sau khi mua sẽ không được bán ra trong một số năm, nên không làm tăng lượng cung, đồng thời họ cũng giúp làm tăng giá trị doanh nghiệp lên.

Cách ứng xử với vốn ngoại

-UBCKNN sẽ có những biện pháp nào để đón luồng vốn của nhà đầu tư nước ngoài dự kiến sẽ ồ ạt vào nước ta năm 2008?

-Năm 2007 số lượng tài khoản giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài có trên 7.500 tài khoản, tăng gấp 3 lần so với năm 2006. Nhà đầu tư nước ngoài hiện đang nắm giữ 25-30% cổ phần của công ty niêm yết và doanh số giao dịch chiếm khoảng 18% giao dịch toàn thị trường. Giá trị danh mục đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường chính thức ước đạt 7,6 tỷ USD (nếu gồm cả thị trường không chính thức ước khoảng gần 20 tỷ USD), tăng gấp 3 lần so với cuối năm 2006. Năm 2008, TTCK Việt Nam sẽ tiếp tục thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư nước ngoài.

Cần có chính sách nhất quán với luồng vốn của nhà đầu tư nước ngoài và hoan nghênh, tận dụng nguồn vốn này đầu tư lâu dài ở Việt Nam. Bên cạnh đó, có chính sách mở rộng các quỹ đầu tư, hình thành nhiều quỹ, tổ chức đầu tư. Bởi nền kinh tế ?okhỏe? thì mới thu hút và giữ được nhiều nhà đầu tư nước ngoài và họ chỉ rút tiền ra khi nền kinh tế mất cân đối.

Đối với TTCK, cần phải công khai, minh bạch, nâng cấp tốt công nghệ. Khi thị trường bền vững, tính thanh khoản cao thì nhà đầu tư nước ngoài sẽ tham gia. Để thu hút đầu tư nước ngoài, theo tôi cần phải phát triển các kênh khác và cải cách về thị trường trái phiếu, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), bất động sản vì các kênh này liên thông với nhau.

Bởi chúng ta đều biết, khi vào thì nguồn vốn từ kênh đầu tư này có thể chuyển sang kênh kia và chuyện ?ođảo vốn? ngắn hạn giữa các kênh đầu tư là hoàn toàn có thể thấy được. Nếu thị trường cổ phiếu sụt giảm thì luồng vốn này có thể chuyển sang kênh khác và không rút ra khỏi Việt Nam. Theo kinh nghiệm của tôi, đối với TTCK mình không thể có các quyết định gây sốc được, mà phải làm từ từ, với thông điệp hoan nghênh luồng vốn đầu tư nước ngoài. Cách nào thì còn phải tính toán cụ thể.

Trọng tâm năm 2008: công nghệ và giám sát

- Thưa ông, năm 2008 là năm bản lề của kế hoạch phát triển kinh tế 5 năm. Với UBCKNN, những vấn đề gì sẽ được tập trung để tạo bước đột phá trong năm 2008?

- Trọng tâm của ngành chứng khoán năm 2008 sẽ là công nghệ. Trước mắt là nâng cấp công nghệ chuyển sang giao dịch từ xa đối với Sở giao dịch và Trung tâm giao dịch chứng khoán. Đồng thời phải gấp rút triển khai hệ thống hiện đại, dự kiến áp dụng vào năm 2009.

Hệ thống đó sẽ chứa đựng tất cả chức năng của một thị trường hiện đại. Ví dụ như bao gồm cả đấu giá cổ phần, có cả thị trường chính thức, OTC, hệ thống lưu ký, thị trường trái phiếu, thị trường tương lai. Hệ thống này sẽ khắc phục được những điểm yếu hiện nay trên thị trường, hạn chế rủi ro cho nhà đầu tư.

Tất nhiên triển khai có hiệu quả vấn đề này vẫn còn nhiều việc phải giải quyết, nhất là những vấn đề liên quan đến cơ chế để mua sắm, chi phí. Theo quan điểm của chúng tôi, nếu có một tổ chức đứng ra thầu và mua hết hệ thống, họ bảo trì, bảo hành và cho thuê là cách hay nhất.

Cách thứ hai là có hình thức ủy quyền nào đó thay vì phải trình qua các cấp để có thể chọn mua nhanh một hệ thống có sẵn và áp dụng luôn. Trọng tâm thứ hai của UBCKNN là nâng cao năng lực thanh tra, giám sát. Hiện nay, UBCKNN đã xây dựng xong chức năng, nhiệm vụ, nhân sự của Ban giám sát trình Bộ Tài chính duyệt. Khoảng cuối quý I-2008, ban này sẽ đi vào hoạt động.

Hiện nay thị trường đang phát triển nhanh, quy mô lớn. Đó là điều đáng mừng nhưng đi kèm theo nó, khi phát triển quá nhanh, thì cũng ẩn chứa và bộc lộ nhiều hạn chế. Điều quan trọng là phải nhìn thấy trước, củng cố ngay. Đối với TTCK điều cốt tử là tính an toàn. Đây là nội dung rất quan trọng.

Trong công tác giám sát chúng tôi sẽ đẩy mạnh việc kiểm soát các tổ chức trung gian, tập trung vào kiểm tra việc mở tài khoản của khách hàng để kiểm soát việc sử dụng vốn khách hàng. Bên cạnh đó, còn xây dựng quy chế yêu cầu khách hàng tự quản trị rủi ro. Chúng tôi cũng sẽ tiến hành giám sát từ xa hoạt động của các công ty chứng khoán về tình hình tuân thủ, đặt lệnh? Vừa rồi UBCKNN cũng đã trao đổi thẳng thắn với các công ty chứng khoán, theo đó năm 2008 các công ty chứng khoán phải tuân thủ chặt quy định trong việc kiểm soát nhân viên của họ hoạt động phải tốt hơn, không thể để tình trạng ưu ái trong đặt lệnh cho khách.

Trọng tâm cuối cùng mà UBCKNN sẽ phải làm trong năm 2008 là tái cấu trúc thị trường vận hành hiệu quả hơn. Và tất cả những điều mà tôi vừa nêu cũng nhằm hướng tới xây dựng một TTCK Việt Nam hiện đại.

- Xin cảm ơn ông.

Nới rộng biên độ, cân đối cung cầu

Thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam năm 2007 có mức tăng trưởng nhanh về quy mô nhưng cũng diễn biến khá phức tạp. Làm thế nào để thị trường phát triển ổn định, bền vững hơn trong năm mới?

Nhận diện thị trường

Do tác động của quan hệ cung cầu, thị trường năm qua điều chỉnh giảm do giá đã tăng cao trong những tháng cuối năm 2006 và đầu năm 2007. Nguyên nhân là do một khối lượng lớn cổ phiếu đưa vào thị trường thông qua hoạt động phát hành tăng vốn của doanh nghiệp và đấu giá cổ phần hóa các doanh nghiệp có quy mô vốn lớn, làm cho hàng hóa có phần ?obão hòa?.

Bên cạnh đó, do tác động của chính sách của cơ quan quản lý nhà nước như tăng cường công bố thông tin, thanh tra giám sát, hạn chế cấp tín dụng cho các công ty chứng khoán, giảm dư nợ cho vay cầm cố, nâng cao tỷ lệ tài sản rủi ro... đã làm cho thị trường chững lại.

Mặt khác, còn có sự tác động của thị trường không chính thức (thị trường tự do) thiếu minh bạch, rủi ro, bộc lộ nhiều hạn chế nên khi thị trường chính thức điều chỉnh đã tác động làm cho thị trường tự do giảm mạnh. Tính thanh khoản giảm sút, dẫn đến đóng băng không giao dịch được đã tác động mạnh đến tâm lý và ảnh hưởng đến xu hướng giảm giá của thị trường chính thức.

Nguyên nhân nữa là do yếu tố tâm lý. Sự suy giảm của TTCK thế giới và các báo cáo, phân tích đánh giá của các tổ chức quốc tế như HSBC, Merrill Lynch... cũng như hoạt động bán ra của các thành viên HĐQT, cổ đông chiến lược đã tác động đến tâm lý của nhà đầu tư.

Một điều đáng lưu ý trong năm 2007 là thị trường sau giai đoạn điều chỉnh sâu, giá chứng khoán có dấu hiệu hồi phục và ở thế giằng co. Chỉ số giá cổ phiếu VN Index xuống ngưỡng 900 điểm được đánh giá là khá hợp lý để nhà đầu tư mua vào. Chính phủ đã công bố kế hoạch, lộ trình cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước có quy mô lớn và kế hoạch IPO đã tạo nên nguồn cung hàng khá lớn trên thị trường.

Tiếp tục tăng cung

Xét trên những yếu tố vĩ mô trong năm 2008, có thể thấy nền kinh tế vẫn duy trì được mức độ tăng trưởng cao (khoảng trên 8,5%). Tuy nhiên, chỉ số giá tiêu dùng sẽ tăng mạnh vào cuối năm và những tháng đầu năm sau do ảnh hưởng của việc tăng giá các nguyên liệu đầu vào cho sản xuất (xăng, dầu, sắt, thép, hóa chất, hạt nhựa...), sẽ gây khó khăn cho hoạt động doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, dòng vốn đầu tư nước ngoài (cả trực tiếp và gián tiếp) cũng sẽ tăng mạnh do Việt Nam cải thiện được môi trường đầu tư, tăng vị thế trong quan hệ ngoại giao, hợp tác kinh tế. Vấn đề đặt ra trong việc tiếp nhận các dòng vốn ngoại tệ là xử lý bài toán cân đối dòng tiền để tránh tác động mạnh đến lạm phát và tăng tổng phương tiện thanh toán.

Việc đẩy mạnh cổ phần hóa các doanh nghiệp lớn thông qua các đợt IPO ra thị trường (Incombank; BIDV; Sabeco; Habeco...) sẽ tác động mạnh tới cung hàng hóa chứng khoán, gây nguy cơ mất cân đối cung - cầu làm cho giá chứng khoán khó hồi phục. Diễn biến TTCK quốc tế phức tạp, chưa có dấu hiệu tăng trưởng sau thời gian suy giảm mạnh. Cục dự trữ liên bang Hoa Kỳ sau nhiều lần cắt giảm lãi suất song mức hỗ trợ thị trường là chưa nhiều.

Giải pháp cân đối

Giải pháp vĩ mô để thị trường phát triển bền vững là ổn định lạm phát, kiểm soát và giữ lạm phát ở mức thấp hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế. Bên cạnh đó thực hiện tốt điều hòa khối lượng tiền cung ứng, tăng cường hoạt động thị trường mở, điều chỉnh lãi suất, không để cho lãi suất ngân hàng tăng quá cao. Về cân đối cung - cầu, Chính phủ cần có lộ trình phù hợp cho việc IPO của các doanh nghiệp cổ phần hóa và các doanh nghiệp phát hành thêm cổ phiếu.

Xem xét, điều chỉnh lộ trình thực hiện Chỉ thị 03 nếu TTCK có dấu hiệu suy giảm mạnh. Trong năm 2008, cần nghiên cứu, kiểm soát hạn mức cho vay đầu tư chứng khoán dựa trên ?osức khoẻ? của từng ngân hàng. Có thể cho phép ngân hàng tăng dư nợ cho vay chứng khoán nhưng đồng thời phải tăng mức ký quỹ đảm bảo tương ứng.

Về cơ chế chính sách, Chính phủ cần cần sớm ban hành Nghị định về quản lý phát hành riêng lẻ đồng thời với việc ban hành danh mục ngành nghề kinh doanh có kiểm soát tỷ lệ vốn của nhà đầu tư nước ngoài và công bố ra thị trường. Trước mắt, cần duy trì mức sở hữu nước ngoài 49% vốn điều lệ đối với công ty niêm yết và công ty đại chúng theo Luật Chứng khoán; tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán của công ty đại chúng chưa niêm yết...

Khi nào hành động hãy hay.

chính phủ đang hiện đại hoá máy chém để tăng công suất khả dụng. chém càng nhiều càng hiệu quả....nghe cay đắng quá

Thị trường chờ một tiếng nấc

Thị trường chứng khoán gần đây như trong trạng thái của người chán ăn. Bao nhiêu món ngon, đặc sản là những cổ phiếu của doanh nghiệp tăng trưởng tốt, chia tách cổ phiếu tỷ lệ cao? trước kia đắt như tôm tươi, được ưa chuộng hết mực thì nay cũng trở nên bình thường.

Trong khi "đồ ăn" vẫn tiếp tục được đem ra bàn thì người ăn chỉ nhìn mà chưa động đũa. Đa số vẫn không bỏ bàn ăn vì sợ mất ghế nhưng chỉ nhìn, chứ không ăn.

Trên sàn, nhiều nhà đầu tư đang giữ tiền trong tài khoản và sáng nào cũng đến sàn chăm chú theo dõi mà không mua vào, dù P/E những loại cổ phiếu mà họ theo dõi chỉ khoảng 19 - 22 lần. Anh T, một nhà đầu tư tại sàn chứng khoán SSI nói với phóng viên ĐTCK: "Nếu muốn, anh sẽ chỉ cho em sáu, bảy nhà đầu tư loại nhỏ ở sàn này đang giữ trong tài khoản năm, bảy tỷ đồng mà không mua vào".

Trong khi đó, trên các phương tiện truyền thông đại chúng, đại diện các cơ quan quản lý, công ty chứng khoán lên tiếng về việc kích cầu thị trường như một liều thuốc bổ cho hệ thống tiêu hoá.

Hàng loạt giải pháp được đưa ra như mở room cổ phiếu ngân hàng, mở room cho nhà đầu tư nước ngoài, khuyến khích thành lập các quỹ đầu tư?

Thị trường chứng khoán cần giải toả sức ép về một lượng lớn cổ phiếu mới phát hành trong thời gian tới, điều này sẽ làm thị trường đang trong trạng thái chán ăn, nghiêm trọng hơn thành bội thực.

Các nhà đầu tư đang trông chờ một giải pháp của cơ quan quản lý để kích cầu. Dù là giải pháp nào trong số các kiến nghị đã được đề xuất cũng có khả năng tạo một cơn sốc nhẹ với thị trường, lấy lại cảm giác hưng phấn cho nhà đầu tư để rồi lại hấp thụ các món đặc sản một cách ngon lành. Nhưng lần này, sự hưng phấn sẽ vừa đủ để thưởng thức và ăn no, chứ không hấp thụ vô tội vạ dẫn đến sợ ăn, chán ăn như trước.

Xoay tiền đầu tư chứng khoán

Cửa ngân hàng khép chặt, thị trường OTC đóng băng, cổ phiếu niêm yết sụt giảm thảm hại trong khi hàng loạt DN tăng vốn phát hành quyền mua ưu đãi cho cổ đông hiện hữu, bài toán kim tiền trở nên khó giải với nhiều NĐT. Đây chính là cơ hội để một số công ty đầu tư đẩy mạnh hình thức cho vay cầm cố cổ phiếu, mỗi nơi có quy định khác nhau song lãi suất thì biến thiên khôn lường.

Trong vai một NĐT khát vốn, người viết bài liên hệ với CTCP Đầu tư Bắc Kỳ. Danh mục cầm cố của Công ty rất phong phú nhưng chủ yếu ưu tiên cổ phiếu ngân hàng, ngoài ra điều kiện bắt buộc là cổ phiếu có sổ cổ đông hoặc được chuyển nhượng ở Hà Nội, thị giá trên 30.000 đồng/CP. Khoản vay tối thiểu của mỗi khách hàng vào khoảng 100 triệu đồng, lãi suất 1,05% -1,5%/tháng, thời hạn vay có thể kéo dài một năm; thủ tục vay rất đơn giản, khách hàng làm hợp đồng chuyển nhượng cổ phiếu với Công ty, khi đáo hạn trả đủ tiền gốc và lãi thì hủy hợp đồng. Tuy nhiên, không phải cổ phiếu nào thỏa mãn các điều kiện trên cũng được cầm cố, khi NĐT đề nghị một danh mục nào đó, Công ty sẽ xem xét hạn mức cho vay và khi giá thị trường giảm một mức nào đó thì NĐT phải nộp thêm tiền vào.

Tại Công ty TNHH Đầu tư quốc tế Quân Thư, danh mục chấp nhận cầm cố của Công ty khá rộng, nhiều hơn hẳn so với các ngân hàng và CTCK song chủ yếu vẫn là DN hoạt động tốt, cổ phiếu có tính thanh khoản cao. Nhân viên kinh doanh ở đây cho hay, tại thời điểm này, khách hàng vay đều đều 200 - 400 triệu đồng/người, lãi suất 2,95%/tháng. Khi được hỏi tại sao lại áp lãi suất cao như vậy, họ giải thích, đây là những mã cổ phiếu bị ngân hàng hoặc CTCK từ chối cho cầm cố, Công ty chấp nhận rủi ro thì tất nhiên lãi suất phải cao. Thậm chí, thời điểm này có cao hơn nữa vẫn có người chấp thuận vì đầu năm 2008, nhiều CTCK, ngân hàng nghỉ cho vay cầm cố chứng khoán do đã hết hạn mức. Đề phòng diễn biến khó lường trên thị trường, Công ty chỉ cho vay trong thời gian 3 tháng, nếu khách hàng lại có nhu cầu vay thì sau 3 tháng lại gia hạn tiếp hợp đồng, giá chứng khoán giảm 40% thì phải bổ sung tiền.

Tuy nhiên, không ít người băn khoăn, liệu các công ty đầu tư thực hiện chức năng cầm cố cổ phiếu như trên có hợp pháp, rủi ro với NĐT trong những trường hợp như vậy (nếu có) sẽ là gì?

Trao đổi với ĐTCK, một lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, nếu các công ty đầu tư thực hiện chức năng huy động vốn từ dân cư và cho vay lại là sai luật, vì những hoạt động như vậy chịu sự điều chỉnh của Luật Các tổ chức tín dụng. Còn trường hợp, các công ty sử dụng vốn tự có cho vay và lấy đảm bảo từ cổ phiếu, giấy chứng nhận sở hữu cổ phần là thực hiện các giao dịch dân sự, chịu sự điều chỉnh của Luật Dân sự và không trái luật.

Lãnh đạo một công ty đầu tư (thực hiện cho vay cầm cố chứng khoán) cho hay, nguồn vốn DN này giải ngân trong 2 tháng trở lại đây khá lớn, lên tới 20 tỷ đồng, nhu cầu thời điểm này vẫn rất lớn, TTCK lại diễn biến bất lợi buộc công ty phải lựa chọn danh mục cổ phiếu hạn chế hơn.

Giãi bày của vị lãnh đạo trên hoàn toàn có thể hiểu được khi hàng loạt CTCK mới đây ra thông báo về việc tạm ngừng dịch vụ cho vay cầm cố chứng khoán niêm yết. Đơn cử như FPTS, theo Chỉ thị 03 của NHNN thì hạn mức cho vay cầm cố chứng khoán niêm yết năm 2007 của hai ngân hàng đang cung cấp dịch vụ cho vay cầm cố chứng khoán niêm yết tại FPTS là Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội và Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Hà Thành đã hết. Các ngân hàng này chính thức tạm dừng dịch vụ cho vay cầm cố chứng khoán kể từ ngày 14/12/2007. Hiện FPTS đang nỗ lực đàm phán với các ngân hàng để có thể tiếp tục triển khai dịch vụ cho vay cầm cố chứng khoán niêm yết.

Trong bối cảnh này, việc nhiều công ty cung cấp dịch vụ cầm cố chứng khoán đang đặt ra câu hỏi, nguồn vốn chảy vào túi họ để cho NĐT vay lấy từ đâu? Sẽ chẳng có gì đáng nói, nếu đó là vốn tự có của DN hoặc vốn của cá nhân góp lại đẩy vào công ty, song nếu như đây là tiểu xảo được hỗ trợ bởi ngân hàng thì lại có lý do để lo ngại. Thực tế, thời gian qua để đối phó với Chỉ thị 03, nhiều ngân hàng đẩy mạnh cho vay tiêu dùng để nâng tổng dư nợ tín dụng, đề ra các chương trình dễ dãi như: cho vay tín chấp lên đến hàng trăm triệu đồng, cho vay mua bán nhà đất, triển khai dự án... Hơn ai hết, ngân hàng có trách nhiệm và lo lắng cho chính đồng vốn họ bỏ ra, họ cũng chẳng dại gì ?onắm đằng lưỡi? nhưng TTCK diễn biến khó lường, ?obơm vốn? cho DN với mục đích sử dụng trên giấy khác so với thực tế cũng hàm chứa không ít rủi ro. Ngân hàng được ví như trái tim của nền kinh tế, khi một vài mắt xích nào đó có vấn đề, trái tim trở lên đau yếu, thử hỏi nền kinh tế có sức khỏe cường tráng?

Cần kích cầu khẩn cấp

Nếu Chính phủ không có giải pháp kích cầu khẩn cấp thì nhà đầu tư sẽ rời bỏ sàn, thị trường chứng khoán sẽ trở nên vắng lặng, mục tiêu cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước sẽ gặp khó khăn...

Mặc dù chỉ số chứng khoán trên sàn TPHCM (VN- Index) ngày 8-1 tăng được 6,66 điểm so với hôm trước và sức mua đạt gần 560 tỉ đồng, nhưng quan sát diễn biến thị trường cho thấy nhà đầu tư còn mua dè dặt vì chưa tin vào xu hướng tăng giá mới. Khi chưa có chủ trương kích cầu chính thức được công bố thì khả năng thị trường chứng khoán (TTCK) còn tiếp tục suy giảm trong những ngày tới là hiện thực.

Điều hành rối như... canh hẹ

Trong khi nhà đầu tư chưa thu xếp xong nguồn tiền thanh toán cho việc đấu giá phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam thì Sở Giao dịch Chứng khoán TPHCM mới đưa thêm thông báo cuối tháng này sẽ đấu giá cổ phiếu Tổng Công ty Rượu- Bia - Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco). Cùng lúc đó, hàng loạt công ty cổ phần khác cũng thông báo phát hành cổ phiếu mới để huy động vốn. Nguồn cung dồn dập tăng lên trong khi nhu cầu mua đang bị teo lại, giá cổ phiếu trên TTCK bị rớt thê thảm suốt hai tháng qua làm cho hàng ngàn nhà đầu tư bị thua lỗ nặng, nhiều người đã rời bỏ sàn.

Chủ trương tăng cung để mở rộng quy mô TTCK lẽ ra phải gắn liền với việc tăng kích cầu trước. Nhưng hiện nay việc phát triển, điều hành TTCK đang rối như... canh hẹ. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC) đã cấp nhiều giấy phép cho doanh nghiệp phát hành cổ phiếu trên thị trường, trong khi chưa có chủ trương kích cầu luồng vốn để mua. Các nhà đầu tư trong nước với đồng vốn còm cõi, ít ỏi đang bị teo dần do thua lỗ kéo dài. Ngoài vốn tự có, trước đây nhà đầu tư được thoải mái vay ngân hàng để mua cổ phiếu, nhưng Ngân hàng Nhà nước vì sợ các ngân hàng thương mại ?ovỡ nợ? nên đã can thiệp hành chính, bằng việc siết chặt việc cho vay đầu tư chứng khoán, làm nhà đầu tư trong nước bị cụt vốn. Còn nguồn kiều hối từ nước ngoài đổ về, khi thấy TTCK trong nước èo uột, họ chuyển sang đầu tư vào bất động sản và vàng. Kênh vốn quan trọng đến từ các nhà đầu tư nước ngoài hiện gặp bế tắc do khó khăn trong việc chuyển đổi thành đồng Việt Nam. Vì lo sợ lạm phát gia tăng nên Ngân hàng Nhà nước giảm mua ngoại tệ, bỏ mặc việc chuyển đổi ngoại tệ cho các ngân hàng thương mại tự lo. Sức của các ngân hàng thương mại có hạn, lại bị ràng buộc với những quy định ngặt nghèo nên họ chỉ mua cầm chừng, do đó thị trường càng khô như gặp hạn ...

Nhanh chóng cứu thị trường

Nhằm cứu thị trường, SSC tuyên bố đã trình giải pháp kích cầu lên Chính phủ, nhưng đến nay mới hé lộ thông tin: Chính phủ sẽ cho lùi thời điểm áp dụng thuế chứng khoán đối với cá nhân. Theo lịch trình, việc đánh thuế đầu tư chứng khoán đến đầu 2009 mới thực hiện nên việc chỉ đơn độc cho lùi thời điểm đánh thuế sẽ mang lại hiệu quả không cao.

Để khẩn cấp kích cầu, nhiều chuyên gia đã đưa ra ý kiến tham khảo. Nhóm nghiên cứu chứng khoán Boston (Hà Nội) đề xuất các giải pháp, như: cần tạo dễ dàng hơn cho luồng vốn đầu tư nước ngoài tham gia vào TTCK, đặc biệt là việc chuyển đổi từ ngoại tệ sang tiền đồng Việt Nam; mở rộng room sở hữu nước ngoài đối với một số ngành nghề nhất định; nới rộng Chỉ thị số 03; dãn lịch IPO các doanh nghiệp Nhà nước; mở rộng, phát triển các quỹ đầu tư, kể cả quỹ đại chúng và quỹ tư nhân; tiến hành hội nghị xúc tiến đầu tư, giới thiệu TTCK Việt Nam với các nhà đầu tư nước ngoài...

Do thị trường đã suy kiệt đến mức báo động, hàng trăm ngàn nhà đầu tư trong và ngoài nước lo lắng. Nếu Chính phủ không có giải pháp kích cầu khẩn cấp thì nhà đầu tư sẽ rời bỏ sàn, TTCK sẽ trở nên vắng lặng, mục tiêu cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước sẽ gặp khó khăn, kênh huy động vốn dài hạn cho nền kinh tế sẽ bế tắc...

Tháo nút thắt cho thị trường chứng khoán

Chiều 8-1, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Văn Giàu cho biết việc cho vay chứng khoán sẽ được tiếp tục thực hiện nhưng theo một cơ chế giám sát mới. Ngoài ra, NHNN cũng khuyến cáo các ngân hàng thương mại không nên cho vay quá nhiều vào bất động sản. Theo NHNN, hiện các ngân hàng thương mại đã hoàn thành chỉ tiêu đưa tỉ lệ cho vay chứng khoán về 3% và tỉ lệ cho vay chứng khoán trên toàn hệ thống hiện chỉ ở mức 1,37%.

Ông Nguyễn Sơn - phó ban phát triển thị trường thuộc Ủy ban Chứng khoán (UBCK) nhà nước - cho biết UBCK và Bộ Tài chính đã bàn bạc với NHNN về vấn đề này. Được biết, phía NHNN sẽ xem xét đưa ra một cơ chế về cho vay chứng khoán mới thông qua hệ thống kiểm soát rủi ro của các ngân hàng thương mại. Các ngân hàng thương mại khác nhau sẽ được kiểm soát cho vay ở mức độ khác nhau và có thể sẽ yêu cầu dự trữ và kiểm soát rủi ro bắt buộc. Như vậy, ngân hàng có thể cho vay cao nhưng phải có dự trữ bắt buộc cho các rủi ro.

Bên cạnh đó, UBCK nhà nước cũng đang dự kiến đề xuất với Bộ Tài chính và Chính phủ các biện pháp kích cầu đầu tư trên thị trường chứng khoán. Đáng chú ý nhất là việc tiếp tục tạo thuận lợi để dòng vốn nước ngoài đổ vào thị trường chứng khoán.

Trước mắt, Bộ Tài chính sẽ đề nghị Chính phủ và phối hợp với NHNN mua lượng ngoại tệ hiện nay đang nằm ở các ngân hàng thương mại nhằm tăng lượng tiền VNĐ đầu tư vào chứng khoán. Về lâu dài, UBCK đề xuất tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân thành lập các quĩ đầu tư dài hạn vào thị trường chứng khoán. Bộ Tài chính cũng sẽ trình Chính phủ cho phép sớm thành lập các công ty quản lý quĩ 100% vốn nước ngoài tại VN cũng như các chi nhánh công ty quản lý quĩ nước ngoài tại VN để quản lý các dòng vốn nước ngoài sớm hơn so với lộ trình cam kết WTO.