Đã đến lúc phải đập UBCK đi để làm cái mới bà con ơi!

Đã đến lúc phải đập UBCK đi để làm cái mới bà con ơi!

Chính phủ rất quan tâm đến TTCK nhưng Chính phủ không thể "can thiệp" hành chính, Chính phủ cần sự hợp tác của cộng đồng đầu tư. Đang lúc thăng - giáng, đảo chiều liên tục của thị trường - đó là thời điểm thích hợp để chúng ta thiết lập "nhạc trưởng" mới cho thị trường...

Ai cứu thị trường?

Những "đáy" mới liên tục được tạo lập và phá vỡ của TCK Việt Nam những ngày qua đã phản ánh tâm lý của số đông nhà đầu tư hiện nay: niềm tin đối với thị trường ngày càng giảm.

Hôm qua, VN - Index đã "hạ cánh" với 782,57 điểm khiến toàn thị trường rúng động. Những chủ đề nóng nhất trên các diễn đàn lớn về chứng khoán nhuốm màu... ảm đạm. Kiểu như: "Ai cứu thị trường chứng khoán Việt Nam?", "Hoảng loạn và tháo chạy"...

Cả xã hội đang "quan tâm" đến "nhân vật" của năm 2007 của Việt Nam: Thị trường chứng khoán! Vậy, ai có thể "cứu" thị trường? Nhân tố nào đưa thị trường trở lại "nhịp độ" bình thường?

Đó sẽ không thể ngoài 2 nhân tố cấu thành nên thị trường là cộng đồng đầu tư và kinh doanh chứng khoán cùng cơ quan quản lý thị trường. Khi thị trường biến động đến tình cảnh hiện nay chúng ta nên thẳng thắn thừa nhận là "khủng hoảng".

Khủng hoảng niềm tin từ cộng đồng đầu tư, khủng hoảng về giải pháp huy động và sử dụng vốn của các tổ chức phát hành, khủng hoảng trong chính sách điều hành thị trường. Tất cả đều tìm đến "cứu tinh" là "trọng tài": Chính phủ.

Luồng quan điểm Chính phủ cần có động thái mạnh để "cắt cơn" bạo bệnh hiện nay của thị trường và thúc đẩy thị trường phát triển dài hạn ngày càng mạnh mẽ trên các phương tiện thông tin đại chúng, trên các diễn đàn của người làm nghề và trong câu chuyện thường ngày của nhiều người.

Liệu, Chính phủ có phải là "cứu cánh" cuối cùng của thị trường không? Liệu, cứ khi nào có vấn đề gì là đổ dồn về Chính phủ được không? Nhất là khi Việt Nam đã và sẽ hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu, đi kèm những cơ hội lịch sử là thách thức rủi ro chưa có tiền lệ.

Chúng ta cũng phải "sống chung" với sự va chạm của nhiều nhóm lợi ích trước một bài toán kinh tế tổng thể và phức tạp như thị trường chứng khoán.

Đến lúc xem xét lại mô hình của UBCKNN

Theo quan điểm của người viết, TTCK hôm nay có thể sẽ tràn ngập màu xanh, có thể khiến nỗi lo của nhiều nhà đầu tư, của cơ quan quản lý thị trường, của chính phủ và công chúng bớt đi nhưng hiện trạng của thị trường vẫn vậy thì không biết ngày mai, tuần sau những "đáy" mới có thể được tạo lập và phá vỡ chăng?

Trong 2 tháng "thử thách" vừa qua, số đông nhà đầu tư đã phải "trả giá" cho bài học chứng khoán không hề rẻ, đó chính là lý do chúng ta không thể "kê toa" cho thị trường những phương thuốc ngắn hạn hoặc chỉ mang tính xoa dịu nhất thời.

Chúng ta đã nói nhiều đến khả năng điều hành thị trường có nhiều vấn đề của các cơ quan quản lý (Ủy ban, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước) khiến cung - cầu mất cân bằng và cơn "sóng thần" mất niềm tin từ đó phát tác.

Vậy thì, giải pháp đầu tiên để "cứu" thị trường, chính là cơ quan quản lý thị trường xác định đúng mong muốn của nhà đầu tư hiện nay. Đó không phải là những "tuyên bố" về giãn hay có kế hoạch IPO, nới lỏng chỉ thị 03, mua ngoại tệ từ các ngân hàng thương mại, mà nhà đầu tư cần cơ quan quản lý đưa ra những cam kết với thời gian và lộ trình cụ thể.

Điều đó sẽ giúp thị trường và nhà đầu tư được nâng đỡ về tâm lý, có thể nhìn dài hạn hơn, chứ như hiện nay, nhà đầu tư và thị trường không biết ngày mai sẽ thế nào? Thị trường và nhà đầu tư không phản ứng với cách điều hành như vậy mới là lạ.

Đây cũng là thời điểm Chính phủ vào cuộc để xem xét lại mô hình của UBCKNN, cơ quan chịu trách nhiệm chính về thị trường nhưng chưa được giao quyền và giám sát phù hợp.

Trước đây, đã có nhiều ý kiến về mô hình: UBCKNN là cơ quan ngang bộ, trực thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban do một Phó Thủ tướng chính phủ kiêm nhiệm. Nhưng khi đó, thị trường chưa phát triển, vấn đề cổ phần hóa chưa thông suốt lên Ủy ban trực thuộc Bộ tài chính.

Nay, mục tiêu của quá trình cổ phần hóa đã thành công về cơ bản, thị trường đã lớn mạnh, với mức tổng vốn hóa toàn thị trường lên đến 40% GDP, thị trường thực sự trở thành "phong vũ biểu" của nền kinh tế, với rất nhiều vấn đề cần quyền tự quyết cao hơn.

Nắm bắt cơ hội "chia lại thị trường"

Đất nước ta từ khi trở thành thành viên tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã có động lực mới. Chúng ta không chỉ "chơi" ở ao nhà, với "người nhà" mà để phân tán rủi ro, để phát triển, Việt Nam cũng cần có "tham vọng": Chia lại thị trường toàn cầu.

Liệu chúng ta có thể "đem chuông đi đánh xứ người" với tiềm lực hạn chế vốn có? Không! Chúng ta cần kết hợp nguồn lực khổng lồ của các định chế tài chính, các tập đoàn đa quốc gia để phát triển nguồn nhân lực vô cùng tiềm năng 70% dân số Việt Nam là thanh niên, để xây dựng một nền móng vững chắc về hạ tầng cho tương lai phát triển.

Việt Nam đang có cơ hội đó, khi luồng vốn đầu tư nước ngoài đang chảy vào mạnh (trên 20 tỷ đô la vốn đăng ký năm 2007), cùng với đó là dòng vốn trong dân có động lực đưa vào đầu tư kinh doanh và 2 "làn sóng" mới đầy ý nghĩa là: Kiều hối, nguồn lực "từ bên ngoài" của dân tộc ta và đầu tư tài chính, đầu tư gián tiếp.

Trước những thuận lợi đó, chúng ta lại để Việt Nam trở thành quốc gia "thiếu khả năng" hấp thụ vốn chỉ vì khả năng dự báo yếu kém, vì bộ máy - hệ thống không thích ứng kịp thời sao? Nếu không được "thay áo" và trao nhiều quyền hơn, UBCKNN sẽ tiếp tục "bắt nhịp" và sử lý chậm hơn diễn biến thị trường.

Thiệt hại này không chỉ đánh vào lợi ích nhà đầu tư, doanh nghiệp trong nước trong ngắn hạn một vài tháng hay một vài năm mà là chúng ta đang bỏ lỡ cơ hội cuối cùng, cơ hội ngàn năm có một cho dân tộc và doanh nghiệp bứt phá.

Với mô hình mới, trực thuộc Chính phủ và do một Phó Thủ tướng Chính phủ đứng đầu, UBCKNN có thể "tái cấu trúc" thành một "trọng tài" đúng nghĩa. Đó sẽ là nơi quyết định cao nhất các chính sách của một thị trường mới nổi, thúc đẩy thị trường mới nổi đó trở thành thị trường hàng đầu khu vực, thu hút không chỉ các blue - chips của Việt Nam, thúc đẩy cộng đồng kinh doanh hình thành những blue - chips mới mà cái đích cao nhất là thu hút những blue - chips hàng đầu châu lục niêm yết trên thị trường Việt Nam.

Điều đó giúp biến mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành trung tâm kinh tế - tài chính mới của châu Á. Việt Nam chỉ có thể làm như vậy khi thống nhất các "bộ óc" về hoạch định chính sách, các chuyên gia tài chính - tiền tệ và công pháp trong một cơ quan quản lý thống nhất: UBCKNN.

Như tình trạng hiện nay, Bộ Tài chính là cơ quan chủ quản của Ủy ban, là nơi chịu trách nhiệm về nguồn thu của quốc gia, nên mục tiêu tất yếu của Bộ Tài chính là bảo toàn và phát triển tài sản nhà nước, hay nói cách khác, Việt Nam đang muốn "định giá" các tổng công ty, tập đoàn trong quá trình cổ phần hóa với "giá" cao nhất có thể.

Trong khi đó, mục tiêu của phát triển thị trường chứng khoán và thị trường vốn không chỉ có huy động vốn mà quan trọng hơn cả là thay đổi hệ thống quản trị, từ đó giúp nền kinh tế có động lực mới tăng tốc.

Rõ ràng, 2 mục tiêu này sẽ tạo ra xung đột về quan điểm, đó là chưa nói đến, mô hình hiện nay đã gián tiếp tạo ra độ trễ của việc thực thi các chính sách với thị trường.

Trong khi thị trường biến động nhanh, thì Ủy ban, sau khi nắm bắt tình hình, đề xuất giải pháp, rồi trình hoặc tham vấn Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, các bộ này lại phải thảo luận với nhau và các bộ khác rồi trình Chính phủ, khi Chính phủ quyết định thì thị trường đã thay đổi đến chóng mặt.

"Chính phủ chỉ có thể ban hành chính sách"

Hôm qua, khi thị trường phản ứng mạnh, tôi có gọi đến vị lãnh đạo Ủy ban để hỏi giúp rất nhiều nhà đầu tư: "Thị trường đang mất niềm tin, Ủy ban có động thái nào "cứu" thị trường? Đã đến lúc chúng ta cho phép mua bán kỳ hạn để bình ổn thị trường".

Vị lãnh đạo cho biết, Ủy ban đang họp, nhưng cũng cho biết: "Chính phủ không thể "cứu" thị trường, chính phủ chỉ có thể ban hành chính sách. Nhà đầu tư mà thiếu niềm tin thì sẽ rất khó khăn. Còn chuyện cho phép mua bán kỳ hạn thì chưa thực hiện được do chưa ban hành khung pháp lý điều chỉnh".

Như vậy, có thể thấy, Chính phủ rất quan tâm đến thị trường nhưng chính phủ không thể "can thiệp" hành chính, chính phủ cần sự hợp tác của cộng đồng đầu tư. Đây là thời điểm thích hợp để chúng ta thiết lập "nhạc trưởng" mới cho thị trường.

Nếu còn nhiều ý kiến trái chiều, Chính phủ (Thủ tướng) có thể đối thoại trực tuyến với cộng đồng đầu tư với chủ đề: Chính phủ và cộng đồng đầu tư cùng tìm giải pháp phát triển thị trường.

Qua đó, chính phủ sẽ nắm bắt và đáp ứng đúng hơn nhu cầu thị trường để xây dựng thể chế và chính sách, cộng đồng đầu tư cũng được "bơm" niềm tin trong ngắn hạn và tiếp tục giám sát cũng như đóng góp vào quá trình thực hiện những cam kết của Chính phủ trong dài hạn.