Dành cho cụ nào quan tâm đến thuế quan của Mỹ

Tổng quan
Trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump triển khai chính sách thuế đối ứng nhằm giảm thâm hụt thương mại, hàng nhập khẩu từ Việt Nam vào Mỹ đang chịu những thay đổi đáng kể về thuế quan. Tính đến ngày 12/4/2025, Mỹ đã tạm hoãn mức thuế đối ứng cao với Việt Nam, tạo cơ hội đàm phán để cân bằng thương mại song phương. Bài viết này cung cấp cái nhìn toàn diện về tình hình thuế quan hiện tại, các mặt hàng được miễn thuế, và triển vọng trong tương lai gần.

Tình hình thuế quan hiện tại
1. Mức thuế cơ bản 10%
Từ ngày 5/4/2025, Mỹ áp dụng mức thuế cơ bản 10% đối với hàng hóa nhập khẩu từ hầu hết các quốc gia, bao gồm Việt Nam. Tuy nhiên, sau các nỗ lực ngoại giao của Việt Nam, đặc biệt là chuyến công tác của Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc (6-14/4/2025) và cuộc điện đàm giữa Tổng Bí thư Tô Lâm với Tổng thống Trump (4/4/2025), Mỹ đã đồng ý tạm hoãn mức thuế đối ứng 46% với Việt Nam trong 90 ngày (từ 9/4/2025 đến khoảng 7/7/2025). Trong giai đoạn này, các mặt hàng nhập khẩu từ Việt Nam, trừ một số trường hợp đặc biệt, chịu mức thuế 10%.

Mức thuế này áp dụng cho các ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như:
- Dệt may: Kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ năm 2024 đạt khoảng 17 tỷ USD.
- Giày dép: Đóng góp 9 tỷ USD.
- Đồ gỗ: Gần 8 tỷ USD.
- Thủy sản: Khoảng 2 tỷ USD.

Mức thuế 10% là một cứu cánh tạm thời, giúp giảm áp lực chi phí so với mức 46% ban đầu, vốn có thể khiến GDP Việt Nam giảm 0,7-1,3% nếu áp dụng lâu dài.

2. Các mặt hàng được miễn thuế
Một bước ngoặt quan trọng được công bố vào ngày 11/4/2025 bởi Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP): một số mặt hàng điện tử được miễn hoàn toàn cả thuế cơ bản 10% lẫn thuế đối ứng. Danh sách bao gồm:
- Điện thoại thông minh: Chủ yếu từ các nhà máy của Samsung và đối tác Apple tại Việt Nam.
- Máy tính xách tay và để bàn: Sản xuất bởi các công ty như Intel, Foxconn.
- Chip nhớ, ổ cứng: Linh kiện quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ.
- Máy móc sản xuất chất bán dẫn: Hỗ trợ các dự án của Amkor, TSMC tại Việt Nam.

Quyết định này, có hiệu lực từ 5/4/2025, mang lại lợi ích lớn cho ngành điện tử Việt Nam, vốn chiếm hơn 30% kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ (khoảng 33 tỷ USD năm 2024). Việc miễn thuế giúp:
- Giữ giá cạnh tranh: Các sản phẩm như điện thoại Galaxy hay linh kiện máy tính không phải tăng giá tại thị trường Mỹ.
- Ổn định chuỗi cung ứng: Các tập đoàn như Samsung, Apple duy trì sản xuất tại Việt Nam thay vì chuyển sang Ấn Độ hay Mexico.
- Thu hút đầu tư FDI: Các dự án công nghệ cao, như nhà máy đóng gói chip của Amkor, được củng cố niềm tin.

3. Cơ hội đàm phán trong 90 ngày
Giai đoạn tạm hoãn thuế đối ứng là cơ hội vàng để Việt Nam đàm phán với Mỹ, hướng tới một thỏa thuận thương mại song phương bền vững. Tổ đàm phán do Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên dẫn đầu, phối hợp với đoàn Mỹ do Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent phụ trách, đã bắt đầu làm việc từ ngày 11/4/2025. Các ưu tiên bao gồm:
- Giảm thuế dài hạn: Đảm bảo hàng hóa Việt Nam được miễn hoặc chịu thuế thấp hơn 10%.
- Tăng nhập khẩu từ Mỹ: Việt Nam cam kết mua thêm LNG, máy bay Boeing, thiết bị quốc phòng, và nông sản Mỹ (như bông, đậu tương). Các biên bản ghi nhớ (MOU) trị giá hàng tỷ USD đã được ký, như hợp đồng tài chính máy bay của Vietjet (200 triệu USD) và Vietnam Airlines (560 triệu USD).
- Xuất xứ và sở hữu trí tuệ: Đáp ứng yêu cầu của Mỹ về minh bạch chuỗi cung ứng, tránh gian lận thương mại từ Trung Quốc.

Tác động đến Việt Nam
- Tích cực:
- Mức thuế 10% và miễn thuế cho điện tử giúp duy trì kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ, thị trường lớn nhất của Việt Nam (chiếm 30% tổng kim ngạch năm 2024).
- Các ngành chủ lực tránh được nguy cơ mất thị phần vào tay Ấn Độ, Mexico, hay Brazil.
- Lao động trong các ngành dệt may, giày dép, và điện tử (chiếm 30% lực lượng lao động xuất khẩu) được bảo vệ trước nguy cơ cắt giảm việc làm.
- Thách thức:
- Thuế 10% vẫn tăng chi phí xuất khẩu so với trước đây, ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp, đặc biệt với các ngành lợi nhuận thấp như dệt may.
- Tính tạm thời của chính sách (90 ngày) tạo áp lực lớn cho đàm phán. Nếu thất bại, thuế 46% có thể quay lại, gây thiệt hại nặng.
- Phụ thuộc vào các tập đoàn FDI (Samsung, Intel) khiến giá trị gia tăng nội địa chưa cao, đòi hỏi Việt Nam phải nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước.

Triển vọng tương lai
Việt Nam đang tận dụng Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện với Mỹ (thiết lập năm 2023) để đạt được thỏa thuận thương mại có lợi. Các kịch bản có thể xảy ra sau 90 ngày đàm phán:
- Tốt nhất: Mỹ miễn hoặc giảm thuế xuống dưới 10%, Việt Nam tăng nhập khẩu từ Mỹ, đảm bảo thương mại cân bằng. Kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ có thể tăng 10-15% trong năm 2025.
- Trung bình: Thuế duy trì ở mức thấp (10-15%), với một số ngành được ưu đãi riêng. Tác động kinh tế nhẹ, tăng trưởng xuất khẩu khoảng 5-7%.
- Xấu nhất: Thuế 46% được tái áp dụng, gây tổn thất lớn cho xuất khẩu, đặc biệt với dệt may, giày dép, và đồ gỗ. GDP có thể giảm 0,7-1,3%.

Để tận dụng cơ hội, Việt Nam cần:
- Đẩy mạnh đàm phán: Đảm bảo các cam kết về xuất xứ, sở hữu trí tuệ, và nhập khẩu từ Mỹ được thực hiện rõ ràng.
- Hỗ trợ doanh nghiệp: Giãn nợ, giảm lãi suất, và hoàn thuế VAT nhanh để giảm áp lực chi phí.
- Đa dạng hóa thị trường: Tăng xuất khẩu sang EU, Nhật Bản, và Trung Đông để giảm phụ thuộc vào Mỹ.

Kết luận
Tình hình thuế quan Mỹ đối với hàng nhập khẩu từ Việt Nam hiện ở mức 10% cho hầu hết các mặt hàng, với miễn thuế hoàn toàn cho điện thoại thông minh, máy tính, và linh kiện điện tử. Giai đoạn tạm hoãn thuế đối ứng 46% là cơ hội để Việt Nam củng cố vị thế thương mại, nhưng cũng đặt ra thách thức lớn trong đàm phán. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và các bước đi ngoại giao tích cực, Việt Nam có triển vọng đạt được thỏa thuận thương mại bền vững, đảm bảo lợi ích cho cả hai bên trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động.