Đánh giá về việc CPI tháng 10 tăng!

Tuy nhiên, vấn đề ở chỗ, con số 1.05% tăng là do 1 số yếu tố cục bộ trong tháng 10 có thể được loại trừ trong các tháng tới. Việc tăng CPI trong tháng 10 không do yếu tố cung tiền mạnh và hoàn toàn vẫn nằm trong tầm kiểm soát dù cuối năm con số này có thể vượt 8% và xoay quanh 8.5% như dự báo của Ngân hàng Châu á trước đây. Con số 8%, 8.5% hay 9% thì không quan trọng bằng việc có kiểm soát được hay không.

Để minh chứng cho kết luận trên, chúng ta đi tìm nguyên nhân của cụ thể và chi tiết của lạm phát tháng 10 tăng 1.05%.

CPI tháng 10 tăng 1.05% chủ yếu do 2 mặt hàng chính là: Hàng ăn và dịch vụ ăn uống, chỉ số giá giáo dục lần lượt có mức tăng 1.32% và 3.9%. Trong đó, trọng số tính CPI của hàng ăn và dịch vụ ăn uống chiếm 39.93%; trọng số của chỉ số giá giáo dục là 5.7%. Do đó, chỉ riêng 2 mặt hàng này đã đóng góp vào mức tăng CPI tháng 10 là:

1.32% * 39.93% + 3.9% * 5.72% = 0.75%

Trong 9 mặt hàng còn lại trong rỗ tính CPI thì ngoài vật liệu xây dựng tăng trên 1% trong tháng 10, các mặt hàng còn lại chỉ biến động nhẹ và đóng góp vào mức tăng CPI của tháng 10 với con số thấp:

1.05%- 0.75% = 0.3%

Từ đó, chúng ta có thể kết luận rằng mức tăng CPI 1.05% trong tháng 10 chủ yếu do đóng góp cục bộ của 2 loại hàng hoá là giáo dục, hàng ăn và dịch vụ ăn uống, các mặt hàng khác vẫn ổn định và không có mức tăng đột biến.

Trong khi đó, hàng ăn và dịch vụ ăn uống, chỉ số giá giáo dục có mức tăng mạnh trong tháng 10 không xảy ra ở hầu hết các tỉnh thành mà chỉ tăng cục bộ ở 1 số nơi mang tính đặc thù. Việc tăng giá này có thể được lý giải cụ thể như sau:

- Việc tổ chức Đại lễ ngàn năm Thăng Long từ ngày 01/10 đến 10/10 đã khiến hàng ăn và dịch vụ ăn uống ở Thủ đô tăng mạnh trong tháng 10. Chỉ riêng mặt hàng này đã đóng góp gần 1% vào mức tăng CPI của Hà Nội là 1.22%.

- Giá xuất khẩu gạo tăng cao đã khiến mặt hàng lương thực tăng cao, đặc biệt 1 số tỉnh Miền Tây như Cân Thơ có giá gạo tăng cao đã đóng góp vào hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng cao trong tháng 10. Trung Quốc nhập khẩu mạnh gạo của Việt Nam trong tháng vừa qua cũng đã đóng góp vào mức tăng của mặt hàng này trong tháng 10.

- Bão lụt miền trung cũng góp phần làm cho giá lương thực tăng cao.

- Chỉ số giá giáo dục đã giảm ạnh từ con số 12% của tháng 9 xuống 3.9% của tháng 10 vì đã qua cao điểm của mùa khai giảng. Tuy nhiên, con số tăng 3.9% của chỉ số giá giáo dục là khá cao tập trung ở 1 số tỉnh. Điều này được lý giải là một số tỉnh có thể khai giảng trường chậm hơn và mức tăng học phí có độ trễ so với các tỉnh khác. Do đó, chỉ số giá giáo dục của 1 số tỉnh vẫn còn cao hơn các tỉnh khác. Năm nay, tháng 9 và tháng 10 chỉ số giá giáo dục tăng cao do chính phủ cho phép các trường trên cả nước tăng học phí. Bước qua tháng 11, tình hình hoạt động của các trường đã đi vào ổn định thì việc tăng CPI do chỉ số giá giáo dục sẽ được loại trừ hoàn toàn.

Từ những phân tích trên có thể rút ra kết luận rằng: CPI tăng 1.05% trong tháng 10 chỉ xảy ra cục bộ ở 2 loại hàng hóa chính là hàng ăn và dịch vụ ăn uống, chỉ số giá giáo dục và việc tăng giá chỉ xảy ra cục bộ ở một số tỉnh thành mang tính đặc thù không có tính chất lây lan. Việc tăng giá này có nguyên nhân cụ thể và hoàn toàn có thể kiểm soát được. Đặc biệt, theo tôi việc tăng CPI trong tháng 9 và tháng 10 không do yếu tố cung tiền gây ra mà do các yếu tố cục bộ gây ra. Do đó, các yếu tố tăng giá mang tính đột biến cục bộ gây ra như nói ở trên sẽ được loại trừ trong các tháng tới.

Với mức tăng CPI 10 tháng đầu năm cả nước là 7.58%, các yếu tố mang tính tăng cục bộ được loại trừ thì CPI cả nước trong năm 2010 có thể xoay quanh con số 8.5%. Mức tăng CPI cao nhất trong 1 năm thường rơi vào các tháng 1 và 2 trùng với tết nguyên đán, tháng 11 và 12 không phải là những tháng có CPI tăng cao trong 1 năm. Do đó, nếu các yếu tố tăng giá do cục bộ được loại trừ như đã nói ở trên thì CPI của 2 tháng 11 và 12 sẽ không cao.

Giả sử mức tăng CPI cuối năm xoay quanh con số 8.3% - 8.5 % thì trong 6 năm gần đây con số này tương đương với mức tăng CPI của năm 2005 ( + 8.4%), thấp hơn mức tăng CPI của các năm 2007 (+12.63%) và năm 2008 (+19.89%), cao hơn mức tăng CPI của các năm 2006 ( +6.6%) và năm 2009 (+6.52%).

Con số tăng CPI cuối năm 2010 là 8% , 8.5% hay 9% thì không quan trọng bằng việc có kiểm soát được hay không.

Một điểm đáng chú ý khác là: Việt Nam và hầu hết các nước chuyển đổi từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường đều phải đối mặt với lạm phát tăng cao trong các năm đầu thực hiện cải cách. Một đại biểu Quốc hội đem so sánh lạm phát của Việt Nam với các nước đã phát triển như Anh, Mỹ, Pháp... có mức tăng CPI thấp 2%-3% trong 1 năm thì theo ý kiến cá nhân tôi là hoàn toàn không đúng. Một sự so sánh mà người phát biểu có thể chưa hiểu hết bản chất của lạm phát cũng như những nguyên nhân gây ra nó.

Việc tăng CPI trong tháng 9 và tháng 10/2010 cao hơn các tháng 4,5, 6, 7, 8 là do các yếu tố tăng cục bộ mang tính nhất thời trong tháng 9 và tháng 10. Do đó, các yếu tố nhất thời này sẽ được loại trừ trong các tháng tới và CPI năm 2010 vẫn nằm trong tầm kiểm soát.

So sánh CPI tháng 10 năm 2010 cao nhất trong vòng 15 năm qua là chưa hoàn toàn chuẩn xác vì trong vòng 15 năm qua cách tính CPI đã thay đổi phương pháp tính và thay đổi trọng số trong rỗ hàng hóa tính CPI nên việc so sánh CPI tháng 10 trong vòng 15 năm qua, một khoảng thời gian khá dài với cách tính khác nhau là chưa hoàn toàn chuẩn xác.

Ngoài ra, trong vòng 15 năm qua, Việt Nam đã và đang chuyển dần từ nền kinh tế Quốc doanh sang cơ chế thị trường thì việc so sách CPI giữa 2 thời kỳ kinh tế khác nhau là hoàn toàn chưa thể hiện hết bản chất của vấn đề.