DÒNG DẦU KHÍ - ĂN MÀY QUÁ KHỨ

Trong cuộc sống ngày nay,chúng ta gặp không ít những người đã từng rất thành công trong quá khứ nhưng đột ngột gặp thất bại rồi đi xuống. Thay vì thay đổi để tồn tại, không ít người mãi sống trong hoài niệm, lưu luyến, câu chuyện của họ luôn luôn xoay quanh cái thời vinh quang đã qua, với họ, đời đơn giản là buồn. Và những người như thế tựu chung lại có thể gọi bằng cái tên” ăn mày quá khứ”
Trong đầu tư cổ phiếu, hiện tượng tâm lý “ăn mày quá khứ” khá phổ biến, nó có nhiều hình thức nhưng ở đây chúng tôi chỉ mạn phép đề cập tới mô típ dạng đã qua thời hoàng kim, nhưng các nhà đầu tư vẫn luôn kỳ vọng cao vì những vinh quang trong quá khứ của nó. Và câu chuyện ở đây là về dòng Dầu khí.

Giá dầu đã hồi phục gần 75% trong 3 tháng gần đây, tương quan cùng chiều với sự phục hồi của nhóm hàng hóa cơ bản như sắt thép, cao su, mía đường… sau một năm 2015 giảm giá mạnh nhất trong vòng 7 năm trở lại. Nhóm cổ phiếu dầu khí là nhóm cổ phiếu có mức giảm cao nhất trong số các nhóm cổ phiếu Bluechip , nguyên tắc “giảm sâu bật mạnh” trong chứng khoán lý giải tại sao nhóm Dầu Khí tăng mạnh khi lợi nhuận lại chưa hề cải thiện.

Tuy nhiên, nhìn nhận thực tế là tương lai hiện tượng dư cung dầu vẫn còn tiếp diễn. Xu hướng này sẽ kéo dài và mạnh hơn một phần do Iran được phép xuất khẩu dầu trở lại với sản lượng ước đạt 500 nghìn thùng/ngày, số liệu mới nhất tính đến cuối tháng 4 sản lượng xuất khẩu dầu của OPEC cũng đạt mốc kỷ lục gần 32.7 tr thùng/ngày. Các quốc gia có tỷ trọng lớn xuất khẩu như Arabi Saudi không muốn hy sinh thị phần để giảm giá dầu và nếu kinh tế Braxin, Trung Quốc, những nước có nhu cầu tiêu thụ dầu lớn nhất Thế giới chưa thể phục hồi trở lại thì nguồn cầu liệu có cân bằng lại nguồn cung trong dài hạn và cơ sở nào để khẳng định giá dầu tiếp tục tăng lên.

Năm 2014, trước khi lao dốc, giá dầu chủ yếu dao động quanh ngưỡng 85$- 90$/thùng, đây không phải là mức quá cao mà chỉ có thể coi là ổn định. Các dự án và phần việc được PVN phân bổ đều cho các công ty thành viên trong các năm trước đó được dồn lại hạch toán tập trung nên lợi nhuận nhóm cổ phiếu dòng P có sự đột biến trong quý 2 và 3/2014.

Giai đoạn này xảy ra những xung đột căng thẳng trên biển đông với Trung Quốc , Chính Phủ đã tính đến phương án tăng cường mở rộng thăm dò khai thác để hỗ trợ ngành và khẳng định chủ quyền biển đảo, mặt khác cũng xem xét cho 1 số các tập đoàn dầu khí lớn như BP , Total được quay trở lại đầu tư và thăm dò khai thác trên lãnh hải Việt Nam.

Với nhiều thông tin hỗ trợ và kỳ vọng như vậy, Thị trường tạo nên cục diện tăng giá hàng loạt ở nhóm cổ phiếu dầu khí như PVD, PVS, GAS, PXS, PVC, PVB….Đằng sau sự tăng giá điên cuồng của nhóm này còn là dấu hỏi lớn về việc PVCom Bank tiến hành thoái vốn hàng loạt danh mục đầu tư tài chính dài hạn nắm cổ phiếu dầu khí hay động thái giảm tỷ lệ sở hữu của GAS ở các công ty con.

Thực tế khi giá dầu tăng thì cổ phiếu hưởng lợi chỉ là những cổ phiếu trực tiếp khai thác và bán sản phẩm từ dầu mỏ ở hạ nguồn (Dowstream) như GAS, PGS. Các cổ phiếu cung cấp các dịch vụ dầu khí liên quan đến thăm dò khảo sát ở thượng nguồn như PVS, PVD (Upstream) thì chờ giá dầu lên trên 60 USD may ra mới có cải thiện. Theo Citigroup, điểm hòa vốn của của các dự án khai thác dầu tại thềm lục địa Việt Nam đạt trung bình 50 USD/thùng. Với mức giá dưới 45$ như hiện nay, nếu còn kéo dài có thể coi là nỗi lo rất lớn của ngành.

Kết quả kinh doanh quý 1 cho thấy bức tranh lợi nhuận ngành này 2016 đang giảm mạnh. Lợi nhuận sau thuế của PVS giảm 88%, GAS giảm 67% so với cùng kỳ. Nếu giả định giá dầu thô cơ sở là 40 USD /thùng, thấp hơn khoảng 26% mức trung bình năm 2015, dự phóng lợi nhuận của PVD, PVS và GAS sẽ giảm lần lượt 65%, 39% và 24% trong năm nay (nguồn:VCSC) và P/E hiện tại các cổ phiếu dầu khí hiện tại đang dao động quanh mức 13-14 thì kỳ vọng gì cho tương lai khi EPS forward lại còn thê thảm hơn?

Hãy thôi “ăn mày dĩ vãng” với quá khứ vàng son mà hãy nhìn vào thực tế cũng như triển vọng trong tương lai mới là thức thời. Có lẽ Nhà đầu tư bây giờ nên quên đi cụm từ “cơ bản” với nhóm ngành dầu khí mà hãy coi đó là các cuộc chơi mang tính chất thời vụ hoặc đầu cơ thay vì sống mãi trong quá khứ huy hoàng đã qua.