Fed vẫn đang bơm tiền theo cách bạn không thấy ?

Việc giải tỏa khoản tiền 2,5 nghìn tỷ đô la từ Cơ chế Repo ngược qua đêm (Overnight Reverse Repo Facility - RRP) là gói kích thích ngầm giúp ngăn chặn sự sụp đổ mà mọi người đều dự đoán. Với khoản dự trữ đó đã cạn kiệt và RRP về 0, hệ thống tài chính đang bước vào một giai đoạn hoàn toàn chưa từng có tiền lệ kể từ năm 2022.

Trong ba năm, một nhóm các nhà phân tích nghiêm túc, dựa trên Lý thuyết Chu kỳ Kinh doanh Áo, tiền lệ lịch sử và phép tính cơ bản về việc rút thanh khoản, đã chờ đợi sự sụp đổ mà việc thu hẹp bảng cân đối kế toán trị giá 2,3 nghìn tỷ đô la của Cục Dự trữ Liên bang được cho là sẽ gây ra. Việc thắt chặt định lượng ở quy mô đó chưa từng được thực hiện mà không gây ra căng thẳng hệ thống đáng kể. Nỗ lực năm 2018 đã kết thúc bằng sự sụp đổ của thị trường chứng khoán vào tháng 12, buộc Powell phải thay đổi chính sách. Việc tiếp tục năm 2019 đã kết thúc bằng sự tắc nghẽn thị trường repo vào tháng 9 năm đó. Logic rất rõ ràng: việc rút dự trữ khỏi hệ thống ngân hàng sẽ phơi bày những khoản đầu tư sai lầm mà tiền rẻ đã che giấu, gây căng thẳng cho thị trường tín dụng và bộc lộ những mất cân bằng mà giai đoạn mở rộng đã tích lũy.

Cuộc khủng hoảng đã không xảy ra theo đúng dự kiến. Thị trường chứng khoán, sau một năm 2022 đầy khó khăn, đã phục hồi và đạt mức cao kỷ lục mới. Thị trường tín dụng, sau vụ khủng hoảng ngân hàng Thung lũng Silicon hồi tháng 3 năm 2023, đã ổn định và chênh lệch lãi suất thu hẹp. Nền kinh tế, theo hầu hết các thước đo thông thường, đã trải qua một chu kỳ thắt chặt mang tính lịch sử mà không gây ra sự suy thoái kinh tế như sự gia tăng quá mức trước đó dường như đòi hỏi.

Lời giải thích cho sự bất thường này, vốn ẩn giấu ngay trước mắt ở phía nợ phải trả trong bảng cân đối kế toán của Cục Dự trữ Liên bang, vừa tinh tế về mặt kỹ thuật, vừa có ý nghĩa sâu sắc trong việc hiểu rõ tình hình tiền tệ hiện nay. Cơ chế cho vay lại qua đêm (Overnight Reverse Repo Facility), một cơ chế điều tiết tiền tệ tương đối ít được biết đến, từng tích lũy được 2,5 nghìn tỷ đô la ở thời kỳ đỉnh cao, đã âm thầm rút toàn bộ số tiền tích lũy đó trở lại hệ thống tài chính trong suốt thời kỳ Fed công khai thực hiện chương trình nới lỏng định lượng (QT). Cửa trước đã đóng. Cửa sau thì mở rộng, và khoảng 100 đến 200 tỷ đô la mỗi tháng đang chảy qua đó với tốc độ cao nhất.

Kết quả cuối cùng của chiến dịch thắt chặt tiền tệ nổi tiếng của Cục Dự trữ Liên bang (Fed): bơm thêm khoảng 200 tỷ đô la thanh khoản. Họ gọi đó là thắt chặt định lượng. Nhưng giới chuyên môn lại gọi nó bằng một cái tên hoàn toàn khác.

Và giờ đây, tính đến năm 2026, cánh cửa sau đã đóng lại. Chương trình dự trữ bắt buộc (RRP) về cơ bản bằng không. Bộ đệm dùng để hấp thụ cú sốc của chính sách kiểm soát định lượng (QT) đã hoàn toàn cạn kiệt. Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đã phản ứng bằng cách khởi động chương trình mua dự trữ quản lý (Reserve Management Purchases) với mức 40 tỷ đô la mỗi tháng. Và hệ thống tài chính sắp sửa trải nghiệm cảm giác thắt chặt tiền tệ thực sự, khi không có cơ chế bù đắp trị giá 2,5 nghìn tỷ đô la để giảm thiểu tác động.



Cơ chế khiến thuật ngữ "siết chặt" trở nên không chính xác.

Để hiểu lý do tại sao chu kỳ QT 2022-2025 không mang lại những kết quả như mong đợi, cần phải hiểu Overnight Reverse Repo Facility là gì, làm thế nào nó tích lũy được số dư 2,5 nghìn tỷ đô la và điều gì đã xảy ra khi số dư đó bắt đầu cạn kiệt.

Cơ chế RRP của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) cho phép các đối tác đủ điều kiện, chủ yếu là các quỹ thị trường tiền tệ, cho Fed vay tiền qua đêm, nhận trái phiếu kho bạc làm tài sản thế chấp và thu về lãi suất RRP. Trong thời kỳ mở rộng tiền tệ do đại dịch, khi Fed bơm một lượng lớn dự trữ vào hệ thống ngân hàng thông qua QE, hệ thống tài chính đã tích lũy lượng thanh khoản nhiều hơn mức có thể sử dụng hiệu quả với lãi suất thị trường hiện hành. Các quỹ thị trường tiền tệ, tràn ngập tiền mặt từ các khách hàng tổ chức không có nơi nào khác để gửi thanh khoản ngắn hạn, đã gửi tiền vào cơ chế RRP của Fed, thu về lãi suất RRP và nhận trái phiếu kho bạc làm tài sản thế chấp.

Đến giữa năm 2022, khi QT bắt đầu rút dự trữ thông qua kênh chính thức, cơ chế RRP nắm giữ khoảng 2,5 nghìn tỷ đô la thanh khoản bị giữ lại này. Đây không phải là tiền đã bị tiêu hủy hoặc rút khỏi hệ thống tài chính. Đó là tiền đã bị tạm thời đóng băng, nằm tại Fed để kiếm lợi nhuận qua đêm, không thể được sử dụng vào thị trường tín dụng hoặc tài sản rủi ro.

Chương trình QT đã loại bỏ dự trữ bằng cách cho phép các chứng khoán Kho bạc và chứng khoán thế chấp (MBS) thuộc phía tài sản của Fed đáo hạn mà không cần tái đầu tư. Các trung gian tài chính đã hoàn trả cho Fed, và Fed đã loại bỏ số tiền đó khỏi hệ thống, đồng thời làm giảm cả tài sản và nợ phải trả trên bảng cân đối kế toán của mình. Theo lý thuyết chu kỳ kinh doanh của trường phái kinh tế học Áo, đây là cơ chế vạch trần các khoản đầu tư sai lầm: các điều kiện tín dụng tài trợ cho sự đầu cơ quá mức bị rút lại, sự dư thừa trở nên rõ ràng, và quá trình thanh toán bù trừ bắt đầu.

Điều ngăn cản quá trình thanh toán bù trừ là việc đồng thời giải thể chương trình RRP. Đến giữa năm 2023, chênh lệch lãi suất đã thay đổi: lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn một tháng đã vượt quá lãi suất RRP của Fed, tạo động lực cho các quỹ thị trường tiền tệ rút khỏi chương trình RRP và chuyển hướng đầu tư sang trái phiếu kho bạc. Quá trình chuyển hướng diễn ra tự động: khi tiền rời khỏi chương trình RRP, nó sẽ chảy vào chứng khoán kho bạc thông qua thị trường, tài trợ hiệu quả cho thâm hụt ngân sách của chính phủ đồng thời bơm thanh khoản vào hệ thống tài chính.

Tốc độ rút tiền từ chương trình RRP hàng tháng, đạt đỉnh điểm từ 100 đến 200 tỷ đô la, thể hiện sự bơm thanh khoản diễn ra liên tục, theo thời gian thực và hầu như không thể nhận thấy đối với những người tham gia thị trường, những người đang tập trung vào chương trình QT được công bố công khai. Chỉ số Dow Jones Industrial Average đã đạt mức cao kỷ lục gần như chính xác vào thời điểm tốc độ rút tiền từ chương trình RRP tăng tốc. Mối tương quan này không phải là bằng chứng về nguyên nhân, nhưng nó hoàn toàn phù hợp với cơ chế: thanh khoản được tích trữ, được giải phóng khỏi tình trạng bị đóng băng, đã tìm đường vào các tài sản rủi ro với tác động thị trường tương tự như một lượng tiền mới in tương đương.

Phép tính cho thấy rõ sự khác biệt. Chính sách tiền tệ thắt chặt (QT) đã rút khoảng 2,3 nghìn tỷ đô la khỏi dòng tiền chính. Chính sách tái nạp tiền (RRP) đã giải phóng khoảng 2,5 nghìn tỷ đô la thông qua cửa sau. Thay đổi thanh khoản ròng trong toàn bộ chiến dịch QT: tích cực 200 tỷ đô la. Chu kỳ chính sách tiền tệ thắt chặt nhất trong bốn thập kỷ qua, xét về tác động ròng lên thanh khoản hệ thống tài chính, lại mang tính mở rộng.

Ngân hàng Thung lũng Silicon: Lời cảnh báo đã được kiềm chế

Vụ phá sản của Ngân hàng Silicon Valley (SVB) vào tháng 3 năm 2023 là thời điểm mà áp lực tiềm ẩn mà QT lẽ ra phải phơi bày đã bộc lộ rõ rệt nhất. Về bản chất, sự sụp đổ của SVB là một cuộc khủng hoảng mất cân bằng thời hạn do môi trường lãi suất mà QT đã góp phần tạo ra: ngân hàng đã tài trợ cho các khoản nắm giữ trái phiếu dài hạn bằng tiền gửi ngắn hạn, và khi lãi suất tăng, khoản lỗ do định giá lại danh mục trái phiếu vượt quá vốn chủ sở hữu của ngân hàng.

Phản ứng của Cục Dự trữ Liên bang (Fed), Chương trình Cấp vốn Kỳ hạn cho Ngân hàng (Bank Term Funding Program), là một cơ chế cung cấp thanh khoản có mục tiêu, cho phép các ngân hàng thế chấp chứng khoán Kho bạc và chứng khoán thế chấp (MBS) theo mệnh giá để đổi lấy các khoản vay kỳ hạn một năm. Chương trình này, bằng cách chấp nhận tài sản thế chấp theo mệnh giá thay vì giá trị thị trường, đã cung cấp cho các ngân hàng thanh khoản với lãi suất không phản ánh đầy đủ các khoản lỗ do định giá lại thị trường trong danh mục trái phiếu của họ. Về bản chất kinh tế, đây là một khoản trợ cấp có mục tiêu dành cho các ngân hàng có giá trị thị trường trái phiếu giảm do lãi suất tăng mà chính sách thắt chặt tiền tệ của Fed đã tạo ra.

Chương trình BTFP đóng vai trò như một biện pháp kiềm chế khủng hoảng. Sự thất bại của SVB đã không dẫn đến một cuộc khủng hoảng ngân hàng hệ thống, sự lây lan mà Lý thuyết Chu kỳ Kinh doanh Áo dự đoán từ một sự suy giảm tín dụng thực sự đã được ngăn chặn, và sự kiện này sau đó được mô tả là một vụ phá sản ngân hàng riêng lẻ hơn là một sự kiện hệ thống.

Trong bối cảnh phân tích thanh khoản rộng hơn, BTFP còn thể hiện một cơ chế khác mà Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sử dụng để cung cấp thanh khoản bù đắp cho chính sách thắt chặt định lượng (QT) mà họ đang thực hiện đồng thời. Cửa trước là việc rút bớt dự trữ. BTFP cung cấp một cửa sổ thanh khoản khẩn cấp. RRP giải phóng thanh khoản đã được tích trữ. Sự kết hợp này khiến "thắt chặt" trở thành một nhãn hiệu được áp dụng cho một chính sách tổng thể mà, xét về hiệu quả tổng thể, ít thắt chặt hơn đáng kể so với những con số QT được nêu bật.

Hệ thống vận hành dựa trên lượng thanh khoản dự trữ được tích lũy từ gói kích thích kinh tế trong đại dịch, và lượng thanh khoản này được rút dần thông qua chương trình RRP trong khi Cục Dự trữ Liên bang (Fed) vẫn duy trì lập trường thắt chặt chính sách tiền tệ. Điểm mấu chốt trong phân tích là lượng than khoản dự trữ này có hạn, và sự cạn kiệt của nó có một điểm kết thúc cụ thể và có thể xác định được.



CHI TIẾT: https://vietnambusinessinsider.vn/fed-van-dang-bom-tien-theo-cach-ban-khong-thay-a52873.html