Giá đường đang lên cơn sốt!

Giá đường đang lên cơn sốt!

Ông Lê Văn Dĩnh, Phó chủ tịch CTCP mía đường Bourbon Tây Ninh (SBT) : ?oTôi gắn bó với ngành mía đường 52 năm qua nhưng chưa bao giờ thấy giá mía đường cao như vậy?.


Dù cơ quan quản lý nhà nước không hề nói có cơn sốt đường nhưng thực tế giá đường trên thị trường hôm nay, 4-12 đã xấp xỉ 20.000 đồng/kg, cao gấp đôi so với giá đường bình quân trong 2 năm qua, mức giá mà người tiêu dùng lẫn các nhà máy đường không ai ngờ tới khi hiện nay đang là vụ sản xuất mía đường 2009-2010.

Đây chính là nghịch lý của ngành mía đường khi cơn sốt mía đường diễn ra ở một quốc gia sản xuất nông nghiệp, nông dân thì có truyền thống trồng mía từ lâu đời, còn nhà nước từng bỏ ra hơn nửa tỉ đô la Mỹ để đầu tư cho chương trình ?oMột triệu tấn đường tới năm 2000? mà sau đó, có năm, ngành nông nghiệp còn tìm cách xuất khẩu đường vì trong nước dư thừa.

52 năm mới thấy một lần

Giá đường trong nước hôm nay bán lẻ tại các chợ đã đạt mức 20.000 đồng/kg, bán lẻ ở các siêu thị rẻ hơn chút đỉnh nhờ có nguồn hàng ổn định theo hợp đồng với các nhà máy. Dù các nhà máy đường né tránh, không dù từ ?osốt? đường nhưng giá đường bình thường ở mức 10.000-12.000 đồng/kg, sau đó vọt lên hơn 15.000 đồng cách đây một tháng khi các nhà máy chế biến thực phẩm săn lùng mua đường cho chế biến thực phẩm mùa tết, còn nay thì lên 20.000 đồng/kg, cao gấp đôi so với giá đường bình quân cả năm ngoái.

Hơn một tháng trước, khi giá đường tăng cao, lên 15.000 đồng/kg, nhiều quan chức Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và cả Hiệp hội mía đường Việt Nam đều dự báo tháng 12 này, giá đường sẽ hạ nhiệt, với cái lý là dựa vào mùa vụ, tức mùa thu hoạch mía và chế biến đường của Việt Nam thường bắt đầu từ tháng 10 đối với ĐBSCL, tháng 11 đối với Đông Nam bộ và tháng 12 ở các tỉnh miền Trung.

Thế nhưng, giờ đây, các dự báo ấy không những "trật chìa" mà giá đường còn cao ngất ngưởng, tạo nên cơn sốt thực sự, kích hoạt giá sữa, bánh kẹo và các loại thực phẩm có dùng đường đều tăng thêm 5-10%, báo hiệu một mùa Tết Nguyên đán đầy khó khăn cho người tiêu dùng.

Ông Lê Văn Dĩnh, Phó chủ tịch Công ty cổ phần mía đường Bourbon Tây Ninh (SBT), nơi có công suất ép mía và sản xuất đường lớn nhất Việt Nam hiện nay, thốt lên: ?oTôi gắn bó với ngành mía đường 52 năm qua, từng làm giám đốc nhà máy đường đầu tiên của Việt Nam trước năm 1975 nhưng tôi chưa bao giờ thấy giá mía đường cao như vậy?.

Mặc dù gần như toàn bộ 40 nhà máy đường trong nước đã bước vào vụ sản xuất, theo lẽ thường mọi năm, giá đường sẽ giảm xuống do nguồn cung dồi dào, thế nhưng năm nay, quy luật này, theo ông Dĩnh, đã bị phá vỡ. Các nhà máy đường chỉ ép mía và sản xuất đường cầm chừng vì thiếu nguyên liệu trầm trọng.

Tây Ninh, nơi được xem là có vùng mía lớn nhất cả nước với quy hoạch 45.000 héc ta mía của ngành nông nghiệp và trên địa bàn tỉnh có tới ba nhà máy đường nhưng hiện tại, ông Dĩnh cho biết có khả năng SBT chỉ sản xuất đường tới Tết Nguyên đán Canh Dần, tức chỉ chế biến đường tới giữa tháng 2-2010, chỉ bằng một nửa thời gian các mùa trước. Mọi năm, mùa thu hoạch mía và chế biến đường bắt đầu từ tháng 10-11 năm trước kéo dài tới tháng 4, tháng 5 năm sau.

?oThiếu mía nghiêm trọng, giá mía trên lý thuyết hiện tại là 730.000-750.000 đồng/tấn, cộng các phí khác như vận chuyển, thưởng chữ đường trong mía? lên tới xấp xỉ 1 triệu đồng nhưng chúng tôi không có mía để mua?, ông Dĩnh cho hay. Nếu tính theo theo lý thuyết mía tốt, hàm lượng đường đạt 10 chữ (CCS) thì 1 tấn mía thu được 1 tạ đường, và như vậy, chỉ riêng chi phí nguyên liệu mía trong giá thành đường, đã lên tới 10.000 đồng/kg.

Lại cứ "bài ca" thiếu mía

Khi hỏi tại sao giá mía cao ngất ngưởng như vậy, trong khi nhiều năm liền, nó chỉ ở mức 300.000 đồng/tấn mua tại ruộng, về tới nhà máy cao hơn tùy theo đầu mùa hay cuối mùa, ông Dĩnh cường điệu: ?onói chuyện mía ở Việt Nam chắc phải nói một tuần mới xong?.

Không chỉ riêng ông Dĩnh mà ngành nông nghiệp đã thừa nhận trong 2-3 vụ mía gần đây, cây mía, trồng và thu hoạch rất vất vả, hiện đang bị cạnh tranh quyết liệt bởi cây cao su, cà phê, tiêu, điều, sắn mỳ?Tại Tây Ninh, đất nông nghiệp trong vùng quy hoạch trồng mía từ nhiều năm qua được nông dân phá bỏ mía trồng mì, cao su hay các cây trồng khác cho thu nhập cao hơn cây mía, nên diện tích mía thực tế hiện nay của tỉnh chỉ bằng một nửa so với quy hoạch. Có nghĩa các nhà máy ở tỉnh này chỉ có thể ép mía đạt một nửa sản lượng dự tính.

Một giám đốc nhà máy đường khác ở miền Trung, cho biết diện tích mía ở miền Trung bị thiệt hại tới 30% do hai cơn bão mạnh trong thời gian qua, càng khiến cho các nhà máy vào đầu vụ sản xuất thiếu nguyên liệu nghiêm trọng. Nhưng, cũng theo vị này thì dù không có bão, mía vẫn thiếu, bởi ngay như Quảng Ngãi, địa phương nổi tiếng trong trồng mía và chế biến đường hàng chục năm qua thì nay diện tích mía chỉ còn 4.000-5.000 héc ta, bình quân giảm 500-1.000 héc ta mía mỗi năm.

Cây mía gắn với nhà máy đường Quảng Ngãi từng là niềm tự hào cho công nghiệp mía đường của miền Trung, nay có nguy cơ lụi tàn dần.

Chương trình Một triệu tấn đường tới năm 2000 được nhà nước đầu tư bằng cách bảo lãnh cho doanh nghiệp vay vốn mua thiết bị của nước ngoài lên tới hơn nửa tỉ đô la Mỹ và kết quả, tới nay, cả nước còn 40 nhà máy đường (sau khi sắp xếp lại một loạt các nhà máy bị thua lỗ) với công suất ép mía 97.200 tấn mỗi ngày, mỗi vụ sản xuất kéo 5 tháng, về lý thuyết cần 14- 15 triệu tấn mía cây.

Thế nhưng diện tích mía trong nước nằm trong vùng nguyên liệu của các nhà máy hiện tại chỉ có 220.000 héc ta và có xu hướng giảm dần, và năng suất lại thuộc mức thấp nhất thế giới, chỉ 54 tấn/héc ta, chỉ bằng một nửa so với Thái Lan và nhiều năm qua giữ ở mức này, thậm chí còn giảm năng suất do nông dân không quan tâm đầu tư .

Với năng suất như vậy thì lượng mía cây năm hàng năm 11-12 triệu tấn, còn như năm nay càng thấp hơn nhiều do thời tiết, nên gần như mùa nào cũng xảy ra cảnh thiếu mía, tranh mua tranh bán.

Bài ca thiếu mía thì tăng giá, nông dân đổ xô trồng mía, lại gây thừa mía, giảm giá, lại phải chặt bỏ, trồng cây khác... như một điệp khúc lặp đi lặp lai. Xem ra ngành mía đường Việt Nam còn lâu mới khắc phục nhược điểm này, theo lời ông Dĩnh.

Theo Hồng Văn
TBKTSG