Giá tài sản phản ánh niềm tin, không còn phản ánh rủi ro

Thị trường tài chính đang bước vào một giai đoạn kỳ lạ, nơi sự thận trọng trở nên ngớ ngẩn và sự liều lĩnh lại khoác lên mình vỏ bọc của sự khôn ngoan. Sự đảo ngược logic đầu tư truyền thống này báo hiệu điều gì đó nguy hiểm hơn nhiều so với việc chỉ đơn thuần định giá quá cao—nó thể hiện sự đổ vỡ cơ bản trong nhận thức rủi ro, điều mà trong lịch sử thường xảy ra trước những biến động nghiêm trọng của thị trường.

Phản ứng thị trường theo kiểu Pavlov

Hơn mười lăm năm can thiệp tiền tệ mạnh mẽ đã làm thay đổi căn bản hành vi của nhà đầu tư. Mỗi lần thị trường chao đảo đều được chính sách hỗ trợ, mỗi lần điều chỉnh đều bị ngân hàng trung ương can thiệp, đã tạo ra một hiệu ứng điều kiện mạnh mẽ. Nhà đầu tư không còn đánh giá rủi ro dựa trên các yếu tố cơ bản mà dựa trên phản ứng chính sách dự kiến. Điều này thể hiện sự lệch lạc nguy hiểm so với kỷ luật thị trường.

Cơ chế này khá đơn giản: khi các kết quả tiêu cực liên tục không xảy ra bất chấp mức độ rủi ro cao, những người tham gia thị trường sẽ kết luận một cách hợp lý rằng bản thân rủi ro đã được loại bỏ. Điều này tạo ra cái mà các nhà kinh tế gọi là rủi ro đạo đức — việc thiếu hậu quả dẫn đến hành vi ngày càng liều lĩnh. Bảo hiểm không cần phí bảo hiểm. Đánh bạc không cần đặt cược.

Hậu quả không chỉ giới hạn ở các danh mục đầu tư riêng lẻ. Khi toàn bộ hệ sinh thái thị trường hoạt động dựa trên giả định về các biện pháp hỗ trợ vĩnh viễn, giá tài sản sẽ tách rời khỏi thực tế kinh tế cơ bản. Định giá vượt xa các chuẩn mực lịch sử không phải vì lợi nhuận biện minh cho điều đó, mà vì những người tham gia tin rằng giá chỉ có thể tăng lên. Ảo tưởng tập thể này tự củng cố cho đến khi các yếu tố bên ngoài—suy thoái kinh tế, sai lầm chính sách, hoặc đơn giản là sự cạn kiệt—phá vỡ chu kỳ.



Sự xác nhận sai lầm về thị trường đang tăng trưởng

Các thị trường tăng giá kéo dài tạo ra một dạng thiên kiến nhận thức đặc biệt nguy hiểm. Thành công dường như gắn liền với kỹ năng. Số dư danh mục đầu tư tăng lên dường như khẳng định năng lực đầu tư hơn là cho thấy điều kiện thuận lợi. Sự nhầm lẫn giữa môi trường và khả năng này đã phá hủy nhiều của cải hơn bất kỳ cạm bẫy tâm lý nào khác.

Các tiền lệ lịch sử đưa ra những lời cảnh báo rõ ràng. Kinh nghiệm của Benjamin Graham vào cuối những năm 1920 là một ví dụ điển hình: lợi nhuận khổng lồ thu được nhờ đòn bẩy đã thuyết phục một nhà đầu tư tài ba rằng ông đã vượt qua các giới hạn rủi ro thông thường. Sự sụp đổ sau đó cho thấy thành công của ông bắt nguồn từ các điều kiện thuận lợi, chứ không phải từ khả năng miễn nhiễm với biến động thị trường. Mức thua lỗ 85% của ông là minh chứng cho sự nguy hiểm của việc nhầm lẫn lợi thế tạm thời với sự thấu hiểu lâu dài.

Môi trường hiện nay phản ánh thời kỳ đó theo những cách đáng lo ngại. Một thế hệ nhà đầu tư chỉ biết đến thị trường tăng trưởng xen kẽ với những đợt điều chỉnh ngắn ngủi, nông cạn. Điều này tạo ra vấn đề mà các nhà kinh tế học hành vi gọi là "ngân hàng ký ức trống rỗng" - sự thiếu kinh nghiệm thực tế với các thị trường giảm giá thực sự dẫn đến việc đánh giá thấp một cách có hệ thống rủi ro giảm giá. Biểu đồ và dữ liệu lịch sử không thể tái tạo áp lực tâm lý khi chứng kiến tài sản bốc hơi trong thời gian thực.



Chi tiết: https://vietnambusinessinsider.vn/g...em-tin-khong-con-phan-anh-rui-ro-a50340.html?