Giao dịch Định lượng - Quant Trading (chỉ chia sẻ kiến thức, ko spam)

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ GIAO DỊCH ĐỊNH LƯỢNG
(The Whats, Whos, and Whys of Quantitative Trading)

Nếu bạn đủ tò mò để cầm cuốn sách này lên, có lẽ bạn đã từng nghe về giao dịch định lượng. Nhưng ngay cả đối với những độc giả đã từng tìm hiểu về loại hình giao dịch này từ các phương tiện truyền thông chính thống trước đây, thì cũng đáng để làm rõ một số quan niệm sai lầm phổ biến.

Giao dịch định lượng (Quantitative trading), còn được gọi là giao dịch thuật toán (algorithmic trading), là giao dịch chứng khoán dựa hoàn toàn vào các quyết định mua/bán của thuật toán máy tính. Các thuật toán máy tính được thiết kế và có thể được lập trình bởi chính các nhà giao dịch, dựa trên hiệu suất lịch sử của chiến lược được mã hóa đã được thử nghiệm với dữ liệu tài chính lịch sử.

Vậy thì giao dịch định lượng chỉ là một cái tên mỹ miều cho phân tích kỹ thuật? Thật vậy, một chiến lược dựa trên phân tích kỹ thuật có thể là một phần của hệ thống giao dịch định lượng nếu nó có thể được mã hóa hoàn toàn dưới dạng chương trình máy tính. Tuy nhiên, không phải tất cả các phân tích kỹ thuật đều có thể được coi là giao dịch định lượng. Ví dụ, một số kỹ thuật biểu đồ như "tìm kiếm sự hình thành của mô hình vai đầu vai" có thể không nằm trong kho vũ khí của một nhà giao dịch định lượng vì chúng khá chủ quan và có thể không thể định lượng được.

Tuy nhiên, giao dịch định lượng bao gồm nhiều thứ hơn là chỉ phân tích kỹ thuật. Nhiều hệ thống giao dịch định lượng kết hợp dữ liệu cơ bản vào dữ liệu đầu vào của chúng: các con số như doanh thu, dòng tiền, tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu và các dữ liệu khác. Xét cho cùng, dữ liệu cơ bản không gì khác ngoài các con số và máy tính chắc chắn có thể xử lý bất kỳ con số nào được đưa vào chúng! Khi nói đến việc đánh giá hiệu suất tài chính hiện tại của một công ty so với các công ty cùng ngành hoặc so với hiệu suất lịch sử của công ty, máy tính thường giỏi ngang với các nhà phân tích tài chính con người—và máy tính có thể theo dõi hàng nghìn công ty như vậy cùng một lúc. Một số hệ thống định lượng tiên tiến thậm chí có thể kết hợp các sự kiện tin tức làm dữ liệu đầu vào: Ngày nay, có thể sử dụng máy tính để phân tích và hiểu bản tin. (Xét cho cùng, tôi từng là một nhà nghiên cứu trong lĩnh vực này tại IBM, làm việc trên các hệ thống máy tính có thể hiểu sơ bộ nội dung của một tài liệu.)

Vì vậy, bạn hiểu ý tôi chứ: Miễn là bạn có thể chuyển đổi thông tin thành các bit và byte mà máy tính có thể hiểu được, thì nó có thể được coi là một phần của giao dịch định lượng.

AI CÓ THỂ TRỞ THÀNH NHÀ GIAO DỊCH ĐỊNH LƯỢNG?

Đúng là hầu hết các nhà giao dịch định lượng theo tổ chức đều có bằng cấp cao về vật lý, toán học, kỹ sư hoặc khoa học máy tính. Loại đào tạo này về khoa học cơ bản thường là cần thiết khi bạn muốn phân tích hoặc giao dịch các công cụ phái sinh phức tạp. Nhưng những công cụ đó không phải là trọng tâm trong cuốn sách này.

Không có luật nào quy định rằng một người chỉ có thể trở nên giàu có bằng cách làm việc với các công cụ tài chính phức tạp. (Trên thực tế, một người có thể trở nên khá nghèo khi giao dịch các chứng khoán thế chấp phức tạp, như cuộc khủng hoảng tài chính năm 2007–08 và sự sụp đổ của Bear Stearns đã chỉ ra.)

Loại giao dịch định lượng mà tôi tập trung vào được gọi là giao dịch chênh lệch thống kê (statistical arbitrage trading). Chênh lệch thống kê liên quan đến các công cụ tài chính đơn giản nhất: cổ phiếu, hợp đồng tương lai và đôi khi là tiền tệ. Người ta không cần bằng cấp cao để trở thành một nhà giao dịch chênh lệch thống kê. Nếu bạn đã học một vài khóa học cấp trung về toán học, thống kê, lập trình máy tính hoặc kinh tế, thì có lẽ bạn cũng đủ điều kiện để giải quyết một số chiến lược chênh lệch thống kê cơ bản.

Được rồi, bạn có thể nói tuy không cần bằng cấp cao, nhưng chắc chắn nếu có thì nó sẽ giúp bạn có lợi thế trong giao dịch chênh lệch thống kê hơn? Thực ra không nhất thiết.

Tôi đã nhận bằng Tiến sĩ từ một trong những khoa vật lý hàng đầu thế giới (Cornell). Tôi đã làm việc như một nhà nghiên cứu thành công tại một trong những nhóm nghiên cứu khoa học máy tính hàng đầu thế giới (tại ngôi đền công nghệ cao đó: Trung tâm nghiên cứu T. J. Watson của IBM). Sau đó, tôi làm việc tại một loạt các ngân hàng đầu tư và quỹ đầu cơ hàng đầu với tư cách là nhà nghiên cứu và cuối cùng là nhà giao dịch, bao gồm Morgan Stanley, Credit Suisse, v.v.

Là một nhà nghiên cứu và nhà giao dịch tại các tổ chức uy tín này, tôi luôn nỗ lực sử dụng một số kỹ thuật toán học tiên tiến và đào tạo mà tôi có và áp dụng chúng vào giao dịch chênh lệch thống kê. Hàng trăm triệu đô la giao dịch sau đó, kết quả là gì? Thua lỗ, thua lỗ nhiều hơn nữa và thua lỗ đến mức không dám nhìn mặt các sếp và nhà đầu tư. Cuối cùng, tôi đã bỏ ngành tài chính trong sự thất vọng, dựng một phòng ngủ dự phòng tại nhà làm để văn phòng giao dịch và bắt đầu giao dịch các chiến lược đơn giản nhất nhưng vẫn mang tính định lượng mà tôi biết. Đây là những chiến lược mà bất kỳ học sinh trung học thông minh nào cũng có thể dễ dàng nghiên cứu và thực hiện. Lần đầu tiên trong đời, các chiến lược giao dịch của tôi trở nên có lãi (một trong số đó được mô tả trong Ví dụ 3.6) và vẫn như vậy kể từ đó. Bài học tôi rút ra là gì? Như Einstein đã nói: "Hãy làm mọi thứ đơn giản nhất có thể".

Đến mức không thể đơn giản hơn.

(Hãy theo dõi: Tôi sẽ trình bày chi tiết hơn về lý do tại sao các nhà giao dịch độc lập có thể đánh bại các nhà quản lý quỹ của các tổ chức trong chính trò chơi của họ trong Chương 8.)

Mặc dù tôi đã trở thành một nhà giao dịch định lượng thông qua một con đường khá truyền thống, nhưng nhiều người khác thì không. Những nhà giao dịch định lượng độc lập điển hình là ai? Trong số những người tôi biết, có một cựu giao dịch viên tại một quỹ đầu cơ đã phá sản, một lập trình viên máy tính từng làm việc cho một công ty môi giới, một cựu giao dịch viên tại một trong những sàn giao dịch, một cựu nhân viên ngân hàng đầu tư, một cựu nhà hóa sinh và một kiến trúc sư. Một số người trong số họ đã được đào tạo kỹ thuật nâng cao, nhưng những người khác chỉ có kiến thức cơ bản về thống kê ở cấp trung học. Hầu hết họ kiểm tra lại các chiến lược của mình bằng các công cụ cơ bản như Excel, mặc dù những người khác có thể thuê các nhà thầu lập trình để giúp họ. Hầu hết trong số họ đã từng tham gia một cách chuyên nghiệp vào thế giới tài chính tại một thời điểm nào đó trong sự nghiệp của mình nhưng hiện đã quyết định rằng làm việc độc lập phù hợp với nhu cầu của họ hơn. Theo như tôi biết, hầu hết trong số họ đều làm khá tốt khi tự mình làm việc, đồng thời tận hưởng sự tự do to lớn mà sự độc lập mang lại.

Bên cạnh việc có được một số kiến thức về tài chính thông qua công việc trước đây, thực tế là những nhà giao dịch này đã dành dụm được một khoản tiền cho dự án độc lập của họ và điều đó rõ ràng là rất quan trọng. Khi một người lao vào giao dịch độc lập, nỗi sợ thua lỗ và bị cô lập khỏi phần còn lại của thế giới là điều tự nhiên, vì vậy, việc đánh giá trước rủi ro và có một số khoản tiết kiệm để dựa vào là rất hữu ích. Điều quan trọng là bạn không cần lợi nhuận ngay lập tức để duy trì cuộc sống hàng ngày của bạn, vì các chiến lược có tỷ lệ lợi nhuận nội tại không thể vội vàng (xem Chương 6).

Thay vì sợ hãi, một số người lại lên kế hoạch giao dịch vì họ yêu thích cảm giác hồi hộp và mạo hiểm, hoặc sự tự tin đáng kinh ngạc rằng họ sẽ giàu nhanh. Đây cũng là một cảm xúc nguy hiểm khi giao dịch định lượng độc lập. Như tôi hy vọng sẽ thuyết phục bạn trong chương này và trong phần còn lại của cuốn sách, sự giàu có ngay lập tức không phải là mục tiêu của giao dịch định lượng.

Do đó, nhà giao dịch định lượng độc lập lý tưởng là người có một số kinh nghiệm trước đó về tài chính hoặc lập trình máy tính, người có đủ tiền tiết kiệm để chịu được những khoản lỗ không thể tránh khỏi và những giai đoạn không có thu nhập, và người có cảm xúc đã tìm thấy sự cân bằng phù hợp giữa nỗi sợ hãi và lòng tham. Tóm lại họ cần có kiến thức nền phù hợp, lượng vốn vừa đủ để làm tấm đệm an toàn chi tiêu và tâm lý cân bằng.

LÝ DO NÊN LÀM VIỆC VỚI GIAO DỊCH LƯỢNG

Nhiều người trong chúng ta tham gia vào lĩnh vực giao dịch định lượng vì nó thú vị, kích thích trí tuệ, mang lại phần thưởng về mặt tài chính hoặc có lẽ đó là điều duy nhất mà chúng ta giỏi. Nhưng đối với những người khác có thể có các kỹ năng và cơ hội thay thế, thì việc cân nhắc xem liệu giao dịch định lượng có phải là hình thức kinh doanh tốt nhất dành cho bạn hay không là điều đáng giá.

Bất chấp tất cả những lời bàn tán về sự giàu có vô kể của quỹ đầu cơ và số tiền được đo bằng đơn vị tỷ, theo nhiều cách, việc bắt đầu một doanh nghiệp giao dịch định lượng rất giống với việc bắt đầu bất kỳ doanh nghiệp nhỏ nào khác. Chúng ta cần bắt đầu với quy mô nhỏ, với khoản đầu tư hạn chế (có lẽ chỉ là khoản đầu tư ban đầu là 50.000 đô la) và dần dần mở rộng quy mô doanh nghiệp khi chúng ta có được bí quyết và trở nên có lãi.

Tuy nhiên, theo những cách khác, một công việc giao dịch định lượng rất khác so với các công việc kinh doanh nhỏ khác. Sau đây là một số điều quan trọng nhất.

Khả năng mở rộng

So với hầu hết các doanh nghiệp nhỏ (ngoại trừ một số công ty dot-com), giao dịch định lượng có khả năng mở rộng rất cao (đến một mức nào đó). Bạn có thể dễ dàng thấy mình đang giao dịch hàng triệu đô la ngay tại nhà, miễn là chiến lược của bạn luôn có lợi nhuận. Lý do là vì việc mở rộng quy mô thường chỉ có nghĩa là thay đổi một con số trong chương trình của bạn.

Con số này được gọi là đòn bẩy. Bạn không cần phải thương lượng với một chủ ngân hàng hoặc một nhà đầu tư mạo hiểm để vay thêm vốn cho doanh nghiệp của mình. Các công ty môi giới luôn sẵn sàng và mong muốn làm điều đó. Nếu bạn là thành viên của một công ty giao dịch độc quyền (sẽ nói thêm về điều này sau trong Chương 4 về việc thành lập doanh nghiệp), bạn thậm chí có thể có được đòn bẩy vượt xa mức được phép theo Quy định T của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch (SEC). Không phải là chưa từng có trường hợp một công ty giao dịch độc quyền cho phép bạn giao dịch danh mục đầu tư trị giá 2 triệu đô la trong ngày ngay cả khi bạn chỉ có 50.000 đô la vốn chủ sở hữu trong tài khoản của mình (đòn bẩy ×40). Đồng thời, giao dịch định lượng chắc chắn không phải là một kế hoạch làm giàu nhanh chóng. Bạn nên hy vọng có lợi nhuận tăng đều đặn, nhưng nhiều khả năng sẽ không đạt 200 phần trăm một năm, không giống như khi bắt đầu một công ty dot-com hoặc một công ty phần mềm. Trên thực tế, như tôi sẽ giải thích trong Chương 6 về quản lý tiền bạc và rủi ro, việc sử dụng đòn bẩy quá mức để theo đuổi sự giàu có chỉ sau một đêm là rất nguy hiểm.

Nhu cầu về thời gian

Đối với hầu hết các doanh nghiệp nhỏ thì việc điều hành nó tốn rất nhiều thời gian của bạn, ít nhất là lúc ban đầu. Giao dịch định lượng tốn tương đối ít thời gian của bạn. Về bản chất, giao dịch định lượng là một doanh nghiệp tự động hóa cao. Đôi khi, bạn càng can thiệp thủ công vào hệ thống và ghi đè (override) quyết định của nó, thì hiệu suất của nó càng kém. (Một lần nữa, chúng ta sẽ tìm hiểu thêm về điều này trong Chương 6.)

Thời gian bạn cần dành cho giao dịch định lượng hàng ngày phụ thuộc rất nhiều vào mức độ tự động hóa mà bạn đã đạt được. Ví dụ, tại một quỹ đầu cơ mà tôi từng làm việc, một số đồng nghiệp chỉ đến văn phòng một lần mỗi tháng. Thời gian còn lại, họ chỉ ngồi ở nhà và thỉnh thoảng theo dõi từ xa máy tính văn phòng của họ, nơi đang giao dịch cho họ.

Tôi tự coi mình ở nhóm giữa về mặt tự động hóa. Khoảng thời gian lớn nhất tôi cần dành ra là vào buổi sáng trước khi thị trường mở cửa: Tôi thường cần chạy nhiều chương trình khác nhau để tải xuống và xử lý dữ liệu lịch sử mới nhất, đọc tin tức doanh nghiệp hiện trên màn hình cảnh báo của tôi, chạy các chương trình để tạo lệnh trong ngày, sau đó khởi chạy một vài giỏ lệnh trước khi thị trường mở cửa và bắt đầu một chương trình sẽ tự động khởi chạy lệnh trong suốt cả ngày. Tôi cũng sẽ cập nhật bảng tính của mình để ghi lại lãi lỗ (P&L) của ngày hôm trước đối với các chiến lược khác nhau mà tôi chạy dựa trên báo cáo của các công ty môi giới. Tất cả những việc này mất khoảng hai giờ.

Sau đó, tôi dành thêm nửa giờ gần lúc thị trường đóng cửa để ra lệnh cho các chương trình thoát khỏi các vị thế khác nhau, kiểm tra thủ công xem các lệnh thoát đó có được truyền đi chính xác hay không và đóng các chương trình tự động một cách đúng đắn.

Trong khoảng thời gian giữa lúc thị trường mở và đóng, mọi thứ được cho là ở chế độ lái tự động. Than ôi, tinh thần thì hăng hái nhưng thể xác thì yếu đuối: Tôi thường không thể cưỡng lại được sự thôi thúc xem (đôi khi là nhiều lần) báo cáo L&L trong ngày của nhiều chiến lược khác nhau trên màn hình giao dịch của mình. Trong những tình huống cực đoan, tôi thậm chí có thể bị mê hoặc bởi những biến động lớn trong L&L và bị cám dỗ can thiệp bằng cách thoát khỏi các vị thế theo cách thủ công.

May mắn thay, tôi đã học được cách chống lại sự cám dỗ tốt hơn theo thời gian.

Sự thôi thúc can thiệp thủ công cũng mạnh mẽ khi tôi có quá nhiều thời gian rảnh rỗi. Do đó, thay vì chỉ nhìn chằm chằm vào màn hình giao dịch của bạn, thực sự quan trọng là bạn nên tham gia vào một số hoạt động khác lành mạnh và thú vị hơn, chẳng hạn như đến phòng tập thể dục trong ngày giao dịch.

Khi tôi nói rằng giao dịch định lượng chiếm ít thời gian của bạn, tôi đang đề cập đến khía cạnh hoạt động của doanh nghiệp. Nếu bạn muốn phát triển doanh nghiệp của mình hoặc giữ cho lợi nhuận hiện tại không bị giảm do cạnh tranh ngày càng tăng, bạn sẽ cần dành thời gian nghiên cứu và kiểm tra ngược các chiến lược mới. Nhưng nghiên cứu và phát triển các chiến lược mới là phần sáng tạo của bất kỳ doanh nghiệp nào và bạn có thể thực hiện bất cứ khi nào bạn muốn. Vì vậy, giữa thời điểm mở cửa và đóng cửa của thị trường, tôi thực hiện nghiên cứu của mình; trả lời email; trò chuyện với các nhà giao dịch, cộng tác viên hoặc khách hàng khác; đến phòng tập thể dục; v.v. Tôi cũng làm một số công việc đó vào buổi tối và cuối tuần, nhưng chỉ khi tôi cảm thấy muốn thế chứ không phải vì tôi có nghĩa vụ phải làm như vậy.

Khi tôi tạo ra nhiều thu nhập hơn, tôi sẽ dành nhiều nguồn lực phát triển phần mềm hơn để tự động hóa quy trình của mình hơn nữa, để các chương trình có thể tự động khởi động vào đúng thời điểm, biết cách tải xuống dữ liệu tự động, thậm chí có thể biết cách diễn giải các mục tin tức xuất hiện trên bản tin và thực hiện các hành động thích hợp, và tự động tắt sau khi thị trường đóng cửa. Khi ngày đó đến, hoạt động hàng ngày có thể không mất thời gian chút nào và nó có thể diễn ra như bình thường ngay cả khi tôi đang đi nghỉ, miễn là nó có thể cảnh báo điện thoại di động của tôi hoặc dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật khi có sự cố. Tóm lại, nếu bạn trân trọng thời gian rảnh rỗi của mình hoặc nếu bạn cần thời gian và nguồn lực tài chính để khám phá các doanh nghiệp khác, thì giao dịch định lượng là doanh nghiệp dành cho bạn.

Không cần thiết Marketting

Đây là sự khác biệt lớn nhất và rõ ràng nhất giữa giao dịch định lượng và các doanh nghiệp nhỏ khác. Tiếp thị rất quan trọng đối với hầu hết các doanh nghiệp nhỏ, suy cho cùng, bạn tạo ra doanh thu từ những người khác, những người đưa ra quyết định mua hàng dựa trên những yếu tố khác ngoài giá cả. Trong giao dịch, các đối tác của bạn trên thị trường tài chính đưa ra quyết định mua hàng dựa trên giá cả. Trừ khi bạn đang quản lý tiền cho người khác (điều này nằm ngoài phạm vi của cuốn sách này), thì hoàn toàn không có hoạt động tiếp thị nào cần thực hiện trong một công việc giao dịch định lượng. Điều này có vẻ hiển nhiên và tầm thường nhưng thực ra lại là một sự khác biệt quan trọng, vì hoạt động giao dịch định lượng cho phép bạn tập trung hoàn toàn vào sản phẩm của mình (chiến lược và phần mềm) chứ không phải bất kỳ điều gì liên quan đến việc tác động đến nhận thức của người khác về bản thân bạn. Đối với nhiều người, đây có thể là vẻ đẹp tuyệt vời nhất của việc bắt đầu một business giao dịch định lượng của riêng bạn.

CON ĐƯỜNG PHÍA TRƯỚC

Nếu bạn tin rằng mình muốn trở thành một nhà giao dịch định lượng, một số câu hỏi sẽ ngay lập tức xuất hiện: Làm thế nào để tìm ra chiến lược giao dịch phù hợp? Làm thế nào để nhận ra chiến lược tốt và chiến lược xấu ngay cả trước khi dành thời gian để backtest? Làm thế nào để backtest một cách nghiêm ngặt? Nếu hiệu suất backtest tốt, bạn cần thực hiện những bước nào để triển khai chiến lược, xét về cả cấu trúc doanh nghiệp và cơ sở hạ tầng công nghệ? Nếu chiến lược có lợi nhuận trong giao dịch thực tế ban đầu, làm thế nào để mở rộng quy mô vốn để biến nó thành một luồng thu nhập ngày càng tăng trong khi vẫn quản lý được những khoản lỗ không thể tránh khỏi (nhưng hy vọng là chỉ thỉnh thoảng) đi kèm với giao dịch? Những điều cốt lõi của giao dịch định lượng này sẽ được giải quyết trong Chương 2 đến Chương 6.

Mặc dù danh sách các quy trình cần trải qua để đạt được mục tiêu cuối cùng là lợi nhuận bền vững và ngày càng tăng có vẻ dài và khó khăn, nhưng trên thực tế, nó có thể nhanh hơn và dễ dàng hơn nhiều doanh nghiệp khác. Khi tôi mới bắt đầu làm một nhà giao dịch độc lập, tôi chỉ mất ba tháng để tìm và backtest chiến lược mới đầu tiên của mình, thiết lập một tài khoản môi giới mới với số vốn 100.000 đô la, triển khai hệ thống thực hiện và bắt đầu giao dịch theo chiến lược. Chiến lược này ngay lập tức có lãi ngay trong tháng đầu tiên. Quay trở lại thời kỳ dot com, tôi đã thành lập một công ty phần mềm Internet. Phải mất khoảng gấp 3 lần đầu tư, gấp 5 lần nhân lực và mất nhiều thời gian hơn 24 lần để phát hiện ra rằng mô hình kinh doanh không hiệu quả, sau đó tất cả các nhà đầu tư bao gồm cả tôi đều mất 100 phần trăm khoản đầu tư của họ. So với trải nghiệm đó, việc giao dịch về mặt định lượng và có lãi thực sự dễ dàng hơn.

(Còn tiếp)

Cảm ơn bác đã chia sẻ!
Cơ mà dài quá, bác có file hoặc sách gì không share qua link thì hay hơn

Sách thì có bản tiếng Anh thôi. Bản tiếng Việt này mình tự dịch và post dần lên cho ae ai quan tâm thì đọc cho biết.

Thấy có sách trong lĩnh vực này viết trực tiếp cho thị trường Việt Nam: "Algorithmic Trading Theory And Practice - A Practical Guide With Applications On The Vietnamese Stock Market". Bác có thể review nhanh qua được không?

Tôi trc giờ theo FA với TA bjo mới bắt đầu mò mẫm theo quant, bác có ở HCM ko? có thể hướng dẫn tôi cách lấy data back tést cho các thị trường ko?