Hành vi đầu tư: Kỷ luật và tự phá vỡ

Sức hút của 1 hành vi mang tính rủi ro

Có bao giờ mọi người thấy kỳ lạ không, rằng khi thi tham gia bất kỳ kênh đầu tư nào, điều thường được chúng ta nghe nhiều đó là:

**"Bỏ tiền vào món ... là có rủi ro cao đấy, phải cần thận nhé !"**

Kết quả là gì: chúng ta vẫn mắc sai lầm trên chính thứ được chúng ta tiếp cận đầu tiên. Trông lạ nhỉ, cứ như kiểu ta được cảnh báo rằng: “Quả này có độc đó, đừng ăn nha”, xong chúng ta vẫn ăn và ...


Chuyện gì đang xảy ra vậy nhỉ ? Hòa nghĩ không phải riêng gì Hòa mà mọi người ít nhiều cũng đã một lần gặp phải tình trạng kiểu vậy. Hòa đã gặp rất nhiều NĐT tham gia trên thị trường, từ vài chục triệu đến chục tỷ, dưới một buổi cà phê và tâm sự. Hầu như ai cũng ít nhiều trải qua trường hợp này, đặc biệt là với người mới tham gia. Vậy chuyện gì đã xảy ra ?

Để giải thích câu chuyện này, nó rất nhiều khía cạnh, nhưng Hòa sẽ chọn nói về mặt tâm lý và hành vi tài chính vì quan điểm của cá nhân Hòa đó là: Chuyện gì cũng có thể tác động lên giá cổ phiếu nhưng quyết định hành động lại nằm ở bản thân mỗi chúng ta.

Góc nhìn đầu tiên: Vấp ngã, bắt đầu tự ra quy tắc để phòng vệ và thực hiện kỷ luật nhưng không duy trì và phá vỡ

Thông thường, khi chúng ta bị vấn đề tác động tổn hại tới chúng ta về mặt nào đó, hay cụ thể trong việc đầu tư khi bị ăn cú giảm đầu đời, chúng ta sẽ bị tổn hại về tiền bạc và tinh thần, chúng ta sẽ bắt đầu rơi vào thời điểm hành động co cụm phòng thủ và rất đề cao vấn đề rủi ro này.

Chắc hẳn mọi người nếu ai đã tham gia đoạn 2020-2021 cũng đã từng trải qua cảm giác đó lần đầu khi thị trường giao dịch ở vùng 1200 điểm, thời điểm mà có vụ đứng lệnh giao dịch khi chạm 18k tỷ và bắt đầu điều chỉnh mạnh. Lúc đấy đa phần chúng ta đều rơi vào trạng thái như trên và bắt đầu có hành vi như trên, co cụm, phòng ngự, đưa ra hàng loạt quy tắc cắt lỗ và an toàn để tuần thủ.

à mọi người làm hầu như rất tốt vấn đề đó trong ít nhất là 6 tháng tiếp theo hoặc hơn. Nhưng rồi tới 1 giai đoạn như trong hình khi mà cổ phiếu bắt đầu rơi vào vùng giao dịch kiểu này. Nếu như NĐT tham gia vào bất kỳ cổ phiếu nào rơi vào trạng thái này, chúng ta sẽ thường bị những cú beartrap lẫn bulltrap liên tục. Mua break tạch, cắt lỗ xong cổ phiếu lại hồi.

Hẳn mọi người đã từng nghe hoặc biết tới trường hợp Hot Hand Fallacy ở bộ môn bóng rổ. Hiện tượng này được hiểu đơn giản đó là việc một tay chơi bóng rổ ném vào lưới nhiều lần liên tục và mọi người khi nhìn vào anh ta đều sẽ nghĩ Anh ta rồi sẽ lại ném vào lưới nữa thôi và rồi chuỗi ném đó kết thúc và kéo dài theo đó là những lần ném trượt.

Trong bối cảnh như hình, việc lặp đi lặp lại khiến việc mua đỉnh bán đáy diễn ra liên tục khiến chúng ta bắt đầu hành vi phá vỡ kỷ luật, giống như hiện tượng HHF ở trên, với suy nghĩ: “Cổ phiếu này rồi sẽ quay lại đáy dưới chắc sẽ lại tích lũy thôi, không phá đâu” và lượng mua BREAK đợt trước không cắt hoặc đang giữ vị thế nhưng vùng sideway bị xuyên thủng không xử lý. Và chuyện gì đến cũng sẽ đến, mức suy giảm từ vấn đề bỏ qua kỷ luật đem lại Hành vi mang tính rủi ro.

Trong đoạn uptrend 2020-2021 thị trường xảy ra 3 nhip như vậy (cuối 2020, tháng 7/2021 và kết thúc uptrend vào 2022), và một mỗi lần lại phải trả 1 cái giá không rẻ, nhưng rồi thị trường lại bắt đầu hồi phục lên và hành vi như ở trên lại bắt đầu đi sâu vào trong nhận thức của chúng ta hơn. Và điều đó lại tạo ra tâm lý và hành vi phá vỡ kỷ luật như ở trên, nhưng ở lần cuối xảy ra, tức vào giai đoạn 2022 đầu năm, đã không có sự hồi phục nào và cái giá phải trả cho điều đó vô cùng đắt đỏ.