HĐQT FPT và kế Kim thiền thoát xác

Đó là chính phủ tư bản, còn ta xã hội chủ nghĩa mừ

FPT nỗ lực cứu giá: Bài học từ niềm tin
10:57'' 14/08/2007 (GMT+7)

(VietNamNet) - Chủ tịch HĐQT FPT đăng đàn trả lời trực tuyến, cùng HĐQT cam kết không bán bất kỳ một cổ phiếu nào đến hết năm, hàng loạt những tổ chức tài chính tung ra báo cáo khả quan về cổ phiếu FPT... vẫn không thể "vớt" FPT tiếp tục xuống thêm 10.000 đ/cổ phiếu ngày 13/8. Có vẻ như nhiều nhà đầu tư vẫn chưa lấy lại niềm tin về FPT sau khi nghe ông Chủ tịch HĐQT trả lời chưa thoả đáng lắm...
Với hơn 91 triệu cổ phiếu đang niêm yết, giảm 10.000 đ/cổ phiếu tức là các cổ đông FPT mất đi hơn 910 tỷ đồng, một con số mà ngay cả các cổ đông lớn nhất của FPT cũng phải giật mình. Mặc dù đã tỏ ra nỗ lực để ?oxoa dịu cổ đông nhỏ? trong những ngày qua nhưng ngay cả ông Bình cũng không dám chắc FPT còn xuống nữa hay không.

Nhà đầu tư có thể thông cảm được vì như ông Bình nói: ?oAi có thể trả lời câu hỏi (FPT còn xuống nữa hay không?- PV) thì sẽ giàu lắm?.

Tuy nhiên dư luận chưa ?oyên? vì ông Bình ?oné? câu hỏi được quan tâm nhất: ?oSắp tới Intel Capital có bán 3 triệu cổ phiếu FPT không? bằng câu trả lời ?ocâu trả lời chính xác nhất chỉ có thể từ Intel Capital??

Những câu hỏi ?ohóc búa? khác về việc HĐQT FPT ?oưu tiên? cho chính mình được góp tỷ lệ lớn trong những công ty con mới thành lập như chứng khoán, ngân hàng, quỹ đầu tư cũng chưa làm các cổ đông nhỏ (nhưng nhiều) của FPT an lòng.

Ông Bình cho rằng ?oFPT chỉ dành cho những người đóng góp trực tiếp cho FPT? nhưng ông quên rằng những người mua FPT với giá 627.000 đ/cổ phiếu cũng đã góp phần rất đáng kể để FPT trở thành số 1 về vốn hoá trên TTCK VN.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư còn có quyền nghi ngờ và chưa hết nghi vấn về việc các thành viên HĐQT FPT cũng đồng thời nằm trong Ban lãnh đạo Công ty này đã dễ dàng thông qua các nghị quyết mà không ?ođể ý? đến các cổ đông nhỏ, thiểu số vì các quyết định ấy mang lại lợi nhuận to lớn cho họ.

Chỉ cần bỏ 1 tỷ vào Công ty chứng khoán FPT vài tháng trước đây nay khối tài sản này đã thành 8 tỷ, có lẽ đó mới là lý do chính để những cổ đông chủ chốt, thành viên HĐQT FPT đăng ký bán số lượng lớn cổ phiếu FPT ?omẹ? ngay trong thời điểm ?oxấu? nhất và mặc cho các cổ đông ?othấp cổ bé họng? khác kêu trời?

Ông Bình đã nhận lỗi FPT không kịp thời thông tin trong những ngày cổ phiếu FPT sụt giảm giá mạnh nhưng vẫn cho rằng những tin đồn thất thiệt mới là nguyên nhân chính.

Sao có thể gọi là thất thiệt được khi cổ đông chiến lược TPG của FPT bán 1,2 triệu cổ phiếu FPT, Phó Chủ tịch HĐQT Hoàng Minh Châu vừa đăng ký bán 225.000 cổ phiếu FPT vừa trấn an dư luận, thành viên HĐQT Nguyễn Thành Nam cũng đăng ký bán 45.000 cổ phiếu FPT...?

Theo nhà phân tích chứng khoán Đậu Ngọc Thắng thì ?onhững động thái trên mới là nguyên nhân chính kéo giá FPT xuống sâu?. Còn những tin ông Châu xin từ chức, Trương Đình Anh bán 800.000 cổ phiếu FPT, Intel Capital chuẩn bị ?obán tháo? 3 triệu cổ phiếu FPT... chỉ như ?odầu đổ thêm lửa? khi chính FPT không nỗ lực ?odập? ngay từ đầu.

Khi đã xuống hơn 100.000 đ/cổ phiếu trong vòng hai tháng thì những báo cáo đẹp đẽ về FPT hay sự online muộn màng của ông Chủ tịch HĐQT, lợi nhuận hơn 500 tỷ tỏ ra không có tác dụng lớn.

Cái mất lớn nhất mà FPT chưa lấy lại được là niềm tin như nhiều nhà đầu tư hỏi ông Bình ?ocác ông sẽ có kế hoạch gì để lấy lại niềm tin của cổ đông?. FPT đã thực thi, nhưng các biện pháp tỏ ra ?ochữa cháy? hơn là phòng cháy, khi mà FPT đưa ra những biện pháp bảo vệ cổ đông nhỏ trong tương lai.

Ông Bình đã biết: ?oThị trường đã dạy cho chúng tôi bài học về tầm quan trọng của công tác quan hệ với các nhà đầu tư và chúng tôi sẽ nỗ lực làm tốt công tác này?.
Biết thôi thì chưa đủ, nhà đầu tư đang chờ HĐQT FPT hành động như thế nào? Họ có dám hy sinh quyền lợi béo bở để cho mọi cổ đông của FPT ?otrực tiếp? góp vốn vào các FPT con chứ không phải quyền lợi ?ogián tiếp? đầy mơ hồ? Thương hiệu FPT có phải chỉ là ?omiếng bánh? cho một nhóm cổ đông lớn của công ty này. Việc chính HĐQT quyết định cho mình được mua cổ phần với giá gốc tại các công ty con, tỷ lệ góp vốn vào các công ty này luôn ?omờ mờ ảo ảo? đã khiến các cổ đông thiểu số như những người ngoài cuộc.

Năm 2008 chỉ còn 4 tháng nữa, giá FPT đang xuống, bán lúc này cổ đông lớn của FPT hại nhiều hơn lợi có phải mới là lý do chính mà HĐQT FPT cam kết không bán đến hết năm nay? Liệu sang năm họ có bán vào những thời điểm nhạy cảm như vừa qua?

Ông Bình trả lời nhiều, khôn khéo, lách và né khi cần... nhưng khá nhiều điều nhiều cổ đông muốn biết lại chưa rõ nét. FPT được nhiều nhà đầu tư nước ngoài quan tâm nhưng đây cũng là một trong ít cổ phiếu blue-chip mà room dành cho NĐTNN còn khá nhiều gần 32% trong tổng số 49% (tương đương 28,7 triệu cổ phiếu), chứng tỏ nỗi ?onghi ngại? về FPT của họ vẫn chiếm phần lớn.

Nhà phân tích chứng khoán Bùi Ngọc Tước nhận định: ?oFPT mất giá phần lớn chủ yếu do họ quá chủ quan và làm xói mòn lòng tin của nhà đầu tư, nếu ông Bình online sớm và trả lời thẳng thắn hơn có lẽ FPT không mất giá nhiều như vậy?.

Khi giá cổ phiếu của FPT giảm mạnh, nhiều cổ đông của Công ty cổ phần Phát triển đầu tư công nghệ FPT mới nhận ra họ đã dễ dãi khi trao quyền quá lớn cho hội đồng quản trị (HĐQT) trong việc lập các công ty con, khiến thương hiệu này bị ?opha loãng?...

?oTrào lưu? lập công ty cổ phần (CTCP) của FPT chỉ thật sự bắt đầu từ sau tháng 3-2007 khi thị trường chứng khoán đạt phong độ đỉnh cao. Hàng loạt pháp nhân mới ra đời như Ngân hàng cổ phần FPT (FPT Bank), CTCP Quản lý quĩ đầu tư FPT (FPT Capital), CTCP Chứng khoán FPT (FPT Securities), CTCP Dịch vụ trực tuyến FPT (FPT Online), Trường phổ thông Năng khiếu FPT. Đáng lưu ý là FPT chỉ góp một tỉ lệ vốn khá khiêm tốn, chỉ chiếm 15% ở FPT Bank, 25% ở FPT Securities, 33% ở FPT Capital? Nhưng với việc gắn với thương hiệu FPT, gần như đây là những FPT ?ocon?.

?oKim thiền thoát xác??

Vì sao FPT không nắm cổ phần chi phối ở những FPT ?ocon?? Đây là một điều hoàn toàn trái ngược với những gì đại gia này từng làm ở những năm trước.

Giải thích về lý do FPT ?omẹ? không nắm cổ phần lớn ở những công ty thành lập sau tháng 3-2007, trong cuộc phỏng vấn trực tuyến, ông Trương Gia Bình, chủ tịch HĐQT kiêm tổng giám đốc FPT, cho rằng do vốn của FPT còn nhỏ so với tổng vốn của các định chế mới và do yêu cầu cần đảm bảo an toàn tài chính cho công ty ?omẹ?.

Thế nhưng cổ phần của FPT ?omẹ? trong các FPT ?ocon? quá ít lại chính là để ?onhường chỗ? cho một số thành viên trong HĐQT của FPT. Theo ông Bình, tỉ lệ góp vốn của các thành viên này cần ?otương ứng với những đóng góp trong quá khứ cũng như tương lai cho tập đoàn này? và ?ocũng là một sự đảm bảo cho sự phát triển bền vững của các tổ chức trên?.

Chính vì vậy, tổng số vốn của riêng HĐQT FPT trong FPT Securities, FPT Capital và FPT Bank chiếm tương ứng là 29%, 47,7% và 4,5%. Một cổ đông FPT trong câu hỏi gửi đến ông Trương Gia Bình nói ông lo ngại HĐQT của FPT đang dùng chiêu bài ?okim thiền thoát xác?, để lại cho các lớp cổ đông bên ngoài một FPT chỉ sở hữu 10-20% ở các FPT ?ocon?, còn các vị trong HĐQT sở hữu phần lớn cổ phiếu ở tất cả các công ty đó.

Bi kịch của các cổ đông nhỏ

Câu hỏi được nhiều cổ đông nhỏ bên ngoài đặt ra là vì sao họ không được tham gia quá trình thành lập công ty ?ocon? và quyết định phương thức góp vốn vào những công ty này? Bởi lẽ nếu FPT sở hữu 100% thì lợi nhuận của những công ty con sẽ ?ochảy? về công ty mẹ và các cổ đông cùng được hưởng.

Thế nhưng, tất cả chủ trương thành lập công ty con và quyết định phương thức góp vốn đã không được thông qua đại hội đồng cổ đông FPT. Đơn giản vì các cổ đông đã thông qua bản điều lệ công ty theo hướng trao quyền cực lớn cho HĐQT. Theo bản điều lệ này, chỉ có những khoản đầu tư có giá trị bằng hoặc lớn hơn 50% tổng giá trị tài sản được ghi trong báo cáo tài chính gần nhất của FPT mới phải biểu quyết tại đại hội cổ đông.

Theo báo cáo tài chính 2006 của FPT, tổng tài sản của FPT lên đến 3.400 tỉ đồng, nghĩa là chỉ có những khoản đầu tư chừng 1.700 tỉ đồng trở lên mới đến tay đại hội cổ đông. Ngoài ra, điều lệ này cũng đã qui định ?oHĐQT được quyền thành lập công ty con?, tức đa số cổ đông đã tự gạt mình ra khỏi cuộc chơi góp vốn mở rộng kinh doanh này.

Ở một góc độ nào đó, cổ đông đang bị thiệt vì tiềm lực của FPT đang dần yếu đi do phải chia sẻ bộ máy để hỗ trợ các công ty mới. Nhưng cái mất mát lớn hơn là thương hiệu của FPT đã được định giá bằng 0 khi HĐQT đem góp vào các công ty mới.

Giám đốc một công ty chứng khoán cho rằng việc Công ty FPT góp vốn thành lập hàng loạt công ty mới mang thương hiệu FPT không ngoài mục đích hình thành các công ty ?osân sau?. Theo vị giám đốc này, chỉ sau khi được công bố thành lập, cổ phiếu của một ?oFPT con? đã được rao bán với giá nhiều ?ochấm?, những người hưởng lợi tất nhiên là một nhóm người tham gia đầu tư nhiều vào đơn vị này.

* Ông Huỳnh Anh Tuấn (đại diện Công ty chứng khoán Ngân hàng Á Châu):

Nói cho công bằng rằng việc một đơn vị nào đó góp vốn thành lập một đơn vị mới, trở thành cổ đông của đơn vị mới là hoạt động đầu tư tài chính bình thường. Nhưng điều bất thường ở đây chính là việc cho phép đơn vị mới sử dụng thương hiệu FPT nhưng lại không tính giá trị thương hiệu như một phần vốn góp.

Trong trường hợp góp cả thương hiệu, FPT trở thành một cổ đông đặc biệt. Công ty FPT ?omẹ? phải nắm cổ phần chi phối để tận dụng cơ hội, đồng thời đảm bảo quyền lợi của tất cả những nhà đầu tư đang nắm giữ cổ phiếu của FPT.

* Ông Huy Nam (chuyên gia chứng khoán):

Cách giải thích của ông Trương Gia Bình cho rằng góp ít vốn để ?ođảm bảo an toàn tài chính cho FPT? là thiếu thuyết phục. Bởi lẽ một khi muốn bảo toàn vốn cho công ty mẹ, cũng không có bất kỳ lý do nào để tước quyền tham gia của các cổ đông bên ngoài đang nắm giữ cổ phiếu FPT.

Bất cứ nhà đầu tư nào cũng có thể nhận thấy đây là cơ hội hơn là một nguy cơ, bởi lẽ ngay những lãnh đạo chủ chốt của công ty mẹ đã vội bán cổ phiếu FPT để tham gia những FPT ?ocon? này kia mà!

Lời lãi ở chỗ Công ty mới này thì 85% là của em, em mang về cho vợ

Lời lãi chỗ kia thì của em có 7%, mà em còn bán vợi đi đấy, sau này em còn có 1% còn đâu là em đại diện cho vốn Nhà nước.

Cũng một công em cả mà cho thằng khác ăn đến 85% thì đừng hòng, em là em cứ mang hết về chỗ em nắm 85% em vun chứ, chẳng lẽ lại đi chăm cây ngoài đồng

theo em thì cái quan trọng vẫn là liệu FPT còn sức chiến đấu tiếp không sau khi thương hiệu bị khai thác triệt để, kinh nghiệm của các tập đoàn hàng đầu cho thấy khi mở rộng lĩnh vực kinh doanh thì có thể bị đối thủ nhỏ qua mặt dễ dàng, và các bác cùng chờ nhé

Từ một công ty CNTT tạm coi là hàng đầu của Việt Nam, FPT đang trở thành biểu tượng của sự thất tín và niềm tin bị đặt sai chỗ của Nhà ĐẦu Tư. FPT chắc sẽ đi vào Biên Niên Sử của TTCK Việt Nam như là một ví dụ mẫu mực về sự lạm dụng quyền lực và thao túng của Hội đồng Quản Trị để trục lợi cá nhân, một minh họa điển hình cho thấy các kẽ hở của Bộ Luật Chứng Khoán trong việc bảo vệ quyền lợi của các cổ đông thiểu số.

Tôi tin rằng sớm hay muộn FPT cũng sẽ được đưa vào các giáo trình giảng dạy như một Case Study của các trường Quản trị Doanh nghiệp và chứng khoán trên thế giới về mặt đạo đức kinh doanh, về lạm dụng quyền lực và thao túng của các thành viên HDQT đã dẫn tới sự tuột dốc không phanh của giá cổ phần như thế nào. Nguy cơ này có nhiều khả năng trở thành sự thật, vì một số báo chí nước ngoài đã bắt đầu bình luận và phân tích về FPT. Điều này nếu trở thành sự thực, thì sẽ là một nguy cơ cực kỳ nguy hiểm cho FPT, vì nó sẽ dựng lên một rào cản lớn ngăn cản các đối tác ICT lớn trên thế giới trong khi xem xét để chỉ định các đối tác chiến lược tại Việt Nam, hoặc tham gia liên minh với FPT trong tương lai.

Cái giá của FPT

TT - Trách nhiệm tối cao của hội đồng quản trị (HĐQT) trong một công ty cổ phần là đại diện cho quyền lợi của các cổ đông. Một HĐQT hoạt động minh bạch, đặt quyền lợi của cổ đông và sự phát triển của công ty lên trên lợi ích riêng của mình là một trong những mục tiêu hướng đến của thông lệ tốt trong quản trị doanh nghiệp mà VN đang cố gắng xây dựng.

Từ câu chuyện 11 thành viên trong HĐQT Công ty FPT tự cho mình cái ?ođặc quyền? được góp vốn vào các công ty ?ocon? của FPT, cho thấy cơ chế bảo vệ lợi ích và đảm bảo sự đối xử công bằng đối với mọi cổ đông trong FPT đã bị xâm phạm nặng nề.

Các cổ đông thiểu số của FPT không thể kiện vì HĐQT đã làm đúng theo quyền hạn mà họ đã được đại hội cổ đông trao, tức được lập công ty con và quyết định những ai được quyền góp vốn trong những công ty này. Thế giới cũng đã thống kê rằng các xung đột quyền lợi ?okiểu? FPT không phải là hiếm.

Cho nên, trong các rủi ro liên quan đến quản trị doanh nghiệp yếu kém, các nhà nghiên cứu đã chỉ ra một trong các rủi ro lớn nhất là gian lận trong chuyển nhượng tài sản. Ở đó, các cán bộ cấp cao chuyển nhượng tiền hoặc tài sản của công ty ra ngoài công ty một cách không chính đáng. Đó chính là việc giá trị tài sản FPT đã được ?obiếu không? trong các thương vụ góp vốn, đổi lại là các thành viên HĐQT FPT được quyền mua một tỉ lệ cổ phần lớn với giá gốc.

Việc FPT ?oký hợp đồng? bán cổ phần trong các công ty ?ocon? cho các thành viên trong HĐQT được nhìn nhận là một kiểu lạm dụng quyền hạn của HĐQT và có thể đem lại rủi ro đáng kể cho các nhà đầu tư nhỏ, bởi giao dịch này diễn ra theo những điều khoản có lợi cho HĐQT và do đó đem đến bất lợi cho công ty như một tổng thể.

Vụ đem thương hiệu ?omẹ? đi góp vốn ?ovô tội vạ? không chỉ cần xem xét ở góc độ đạo đức của người cầm lái mà cũng cần phân tích vai trò của ban kiểm soát công ty. Ban này được sinh ra với nhiệm vụ chủ yếu là xem xét các khoản chi đầu tư hoặc rút vốn đầu tư quan trọng, giám sát những xung đột quyền lợi tiềm ẩn của các thành viên HĐQT, thành viên ban giám đốc và các cổ đông lớn, trong đó có cả việc sử dụng sai tài sản công ty. Nếu nhận thấy điều lệ của FPT đang ?osơ hở?, tạo điều kiện cho HĐQT ?olàm ăn riêng? thì chính ban này phải kiến nghị đến các cổ đông để có những thay đổi cần thiết.

Nếu chỉ dừng lại ở đó, có lẽ vẫn còn là may mắn cho các NDT nhỏ; nếu các bác đó mà hỗ trợ tiếp cho cty CON bằng các hình thức:
- Nhân sự, nguồn lực từ MẸ sang CON;
- Bí mật công nghệ: từ MẸ sang CON: free;
- Những vấn đề tốn kém, mất thời gian như: đào tạo nguồn lực (đại học FPT mà minh họa), R&D, quảng bá thương hiệu, mở rộng thị trường, ...: chuyển tư CON sang MẸ;
- Chuyển lãi bằng hình thức mua giá cao hơn giá sẽ bán được: từ MẸ sang CON;
- ......

FPT-Người giàu cũng khóc
Nếu các bác ở trong FPT đều biết rằng, trong suốt thời gian vừa qua, những cán bộ chủ chốt của FPT (Người giàu) đến nay đều trở thành triệu phú USD, và họ thấy rằng, việc ở lại để nhận lương, thưởng... là hết sức phi lý và vớ vỉn. Vấn đề này anh Bình đang rất đau đầu và liên tục than thở suốt mấy tháng nay. Nếu ai là cổ đông cũ của FPT đều biết rằng nhân vật liên quan mật thiết tới cổ phiếu của FPT - DucKP - cũng quyết dứt áo ra đi không một lời từ biệt. Nguyên nhân sâu xa thì có người cho biết sau khi anh này có vài triệu USD từ việc bán cổ phiếu FPT cảm thấy rằng việc ở lại là không còn cần thiết và nhàm chán. Đối với các "người giàu", việc thiết thực nhất bây giờ là nghĩ xem từ giờ đến cuối đời, không cờ bạc, không sa đọa... thì làm sao để tiêu hết tiền và sinh lời có hiệu quả hơn là mỗi ngày nơm nớp lo sợ tài sản của mình lại xẹp xuống..

Người nghèo cũng khóc
Chính vì nhiều "người giàu" đòi ra đi nên các bác có thể thấy ĐHĐCĐ năm nay chỉ xoay quanh đến vấn đề then chốt là chia chác lợi nhuận, nhưng chia cho nội bộ FPT chiếm đa số trong các đầu mục chia chác cần được thông qua:
- Phát hành cổ phân ưu đãi nhân viên;
- Phát hành cổ phần phổ thông cho người lao động có thành tích đóng góp trong năm 2006;
- Phát hành cổ phân theo chương trình lựa chọn cho người lao động nhận một phần bằng quyền mua cổ phiếu.
...
Với việc nắm đa số phiếu, cùng chiêu bài "muốn bò hay sữa, phải cho nghe nhạc", chắc chắc sự việc trên sẽ được thông qua.
Oái ăm thay, hầu hết số cổ phần trên lại rơi vào tay của những "người giàu". Trong khi người nghèo (new FPTer) vẫn hoàn người nghèo, vẫn hùng hục như trâu, lại vừa phải ton hót cấp trên, lại nịnh ma cũ... (ai ở FPT mà không biết "ghế thì ít mà đít thì nhiều")...

Thời gian vừa qua cổ phiếu FPT xuống dốc không phanh. Lúc này anh có cảm xúc gì? (Trọng Nghiệp, 37 tuổi, Hà Nội)

Online: - Chào các độc giả VnExpress! Lúc này cảm xúc của tôi buồn, vui, lo lắng lẫn lộn. Vui vì được trao đổi trực tiếp với các bạn. Nhưng vui ít, buồn nhiều vì tôi hiểu là cổ phiếu FPT đi xuống đã gây thiệt hại cho không ít cổ đông, trong đó có một phần trách nhiệm của chúng tôi. Tôi lo là làm sao có thể đáp ứng được quan tâm của các bạn và chúng ta từng bước khôi phục niềm tin. (VnExpress)

Offline: - Chào các độc giả VnExpress! Lúc này cảm xúc của tôi buồn, vui, lo lắng lẫn lộn. Vui vì tôi bằng cách này hay cách khác cũng đã thu được nhiều lợi nhuận khi giá FPT ở đỉnh cao. Vui vì thành lập trót lọt FPTS, FPTB, FPTC... Vui vì thấy cổ phiếu giảm... sẽ làm cho cán bộ nhân viên FPT bớt mơ mộng, bớt ăn chơi và sẽ chăm chỉ hơn... Nhưng tôi cũng buồn lắm chứ vì tôi hiểu là cổ phiếu FPT đi xuống đã gây thiệt hại cho không ít cổ đông, mà các bạn biết đấy, tôi lại là cổ đông lớn nhất của FPT. Tôi lo là làm sao từ giờ đến lúc chúng tôi có thể bán hợp pháp số cổ phần đang nắm giữ ở FPT, ở FPTS, FPTB, FPTC, FSoft... giá của các loại cổ phiếu này vẫn cao như hiện nay. Tôi lo là làm sao có thể đáp ứng được quan tâm của các bạn, làm sao đáp ứng được mục đích của chúng tôi và chúng ta từng bước khôi phục niềm tin, dù rằng niềm tin đó có thể đã bị đánh cắp.