Khi chính phủ tự coi mình là người chơi trên thị trường chứng khoán.

Ngày 30/04/2026 tổng thống Donald Trump đăng trên mạng xã hội bài viết ông tự nhận công lao đã giúp “nước Mỹ kiếm được hơn 30 tỷ USD trong 90 ngày” nhờ cổ phiếu Intel tăng giá. Ông còn đề cập đến việc “lấy cổ phần” từ các công ty để đổi lấy sự ủng hộ chính sách.

Ông Trump thì không thiếu phát ngôn gây tranh cãi, nhưng lần này nó chạm đến một ranh giới về đạo đức trong thị trường chứng khoán:

Khi người có quyền lực ra chính sách tự coi mình là người tham gia thị trường và muốn kiếm lợi từ đó, vậy nền tảng công bằng của thị trường tài chính hoàn toàn không được tôn trọng và giữ gìn.

Khi Trump tuyên bố ông “chịu trách nhiệm” cho việc cổ phiếu Intel tăng giá, ông đang vô tình (hoặc cố ý) làm mờ đi ranh giới giữa chính phủ (người lập pháp, giám sát và tạo chính sách công) và nhà đầu tư (người tìm kiếm lợi nhuận từ thị trường công khai)

Xem xét con số 30 tỷ USD này. Lợi nhuận trên thị trường chỉ xuất hiện khi có giao dịch: có người mua và có người bán.

Điều đó có nghĩa là nếu có một bên “kiếm được”, thì phải có một bên khác trả giá hoặc bỏ lỡ cơ hội. Câu chuyện này trở thành chính phủ kiếm tiền từ chính các nhà đầu tư, những người tham gia dưới niềm tin rằng đây là cuộc chơi công bằng.

Đây là vấn đề như một Giao dịch nội gián cấp quốc gia, tức là hành vi mua bán chứng khoán dựa trên thông tin chưa được công bố ra thị trường. Đây là hành vi bất hợp pháp ở mọi quốc gia có thị trường tài chính phát triển, nhưng lại được thực hiện công khai và còn được “khoe lãi” như một chiến thắng.

Một lớp ảnh hưởng khác, nó là tâm lý giao dịch của đám đông.

Bởi phát ngôn của tổng thống không đơn giản như một cá nhân bình thường. Khi Trump nói “tôi chịu trách nhiệm cho việc cổ phiếu Intel tăng”, thị trường có thể hiểu điều đó theo nhiều cách:

• Một tín hiệu rằng sẽ có chính sách hỗ trợ
  
  
• Một ngụ ý rằng cổ phiếu này “được bảo vệ”
  
  
• Một động lực khiến dòng tiền đổ vào nhanh chóng
  

Điều này có thể tạo ra hiệu ứng tăng giá mang tính tâm lý gần với cơ chế thổi giá bằng tin đồn.

Đây cũng đặt ra vấn đề: Liệu các chính sách được đưa ra vì lợi ích chung, hay vì lợi ích của một nhóm cụ thể? Khi chính phủ bắt đầu được nhìn nhận như một người chơi tìm cách thắng, mọi quyết định chính sách đều có thể bị nghi ngờ.

Thị trường vẫn mở cửa, vẫn diễn ra như một ngày bình thường, nhưng tâm lý đám đông càng nghiêng hơn một chút cho sự đầu tư bằng tin tức, bằng nội gián và bằng hóng theo các thông điệp liên tục của lãnh đạo bất ổn. Càng vậy, đầu tư càng không hiệu quả.

Cre: Trương Đắc Nguyên