Khi thương mại và địa chính trị song hành

Chính sách thương mại toàn cầu đã trải qua một sự chuyển đổi căn bản trong những năm gần đây, chuyển từ một công cụ kinh tế chủ yếu tập trung vào lợi thế so sánh và hiệu quả thị trường sang một công cụ tinh vi để tác động đến địa chính trị.

Sự chuyển dịch này đại diện cho một trong những thay đổi quan trọng nhất trong quan hệ kinh tế quốc tế kể từ khi hệ thống thương mại hậu chiến được thiết lập, với những tác động sâu sắc đến các thị trường mới nổi, chuỗi cung ứng và sự ổn định kinh tế toàn cầu.

Cơ sở kinh tế truyền thống cho chính sách thương mại - dựa trên việc điều chỉnh mất cân bằng thương mại, bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước, hoặc giải quyết cạnh tranh không lành mạnh - ngày càng nhường chỗ cho một phép tính phức tạp hơn, ưu tiên các mục tiêu chính trị và đòn bẩy chiến lược.

Sự phát triển này phản ánh những căng thẳng địa chính trị rộng lớn hơn và sự thừa nhận ngày càng tăng của các nhà hoạch định chính sách rằng sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế có thể được sử dụng làm vũ khí để đạt được các mục tiêu chính sách đối ngoại.




Nghiên cứu điển hình: Con đường khác biệt của Brazil và Việt Nam

Những kinh nghiệm trái ngược của Brazil và Việt Nam trong các diễn biến chính sách thương mại gần đây minh họa rõ nét sự chuyển đổi này. Mặc dù mức thuế suất chung có thể cho thấy Brazil phải đối mặt với áp lực kinh tế lớn hơn đáng kể so với Việt Nam, nhưng một phân tích sâu hơn lại cho thấy điều ngược lại.

Kinh nghiệm của Brazil cho thấy chính sách thương mại đã bị vướng mắc với các cân nhắc chính trị nội bộ ở các quốc gia mục tiêu như thế nào. Việc tăng thuế quan sau những diễn biến chính trị tại Brazil báo hiệu một sự thay đổi so với chính sách thương mại truyền thống, nơi các biện pháp này thường phản ứng với các yếu tố kinh tế như cán cân thương mại, cáo buộc bán phá giá, hoặc tranh chấp tiếp cận thị trường. Thay vào đó, chúng tôi nhận thấy chính sách thương mại đang được triển khai như một cơ chế tác động đến các tiến trình chính trị có chủ quyền - một diễn biến mang lại những hàm ý quan trọng đối với nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ.

Xét về mặt kinh tế, sự cách ly tương đối của Brazil đối với các biện pháp này xuất phát từ các mối quan hệ thương mại đa dạng và cơ cấu danh mục xuất khẩu của nước này. Với việc Hoa Kỳ chỉ chiếm chưa đến 10% tổng kim ngạch xuất khẩu của Brazil, quốc gia này vẫn duy trì được sự linh hoạt đáng kể trong việc chuyển hướng dòng chảy thương mại. Hơn nữa, việc miễn thuế suất cao nhất đối với các mặt hàng xuất khẩu giá trị cao như sản phẩm năng lượng và vật liệu công nghiệp giúp giảm thiểu tác động kinh tế thực tế, bất chấp những con số thống kê đáng kinh ngạc.

Tình hình của Việt Nam lại mang một động lực hoàn toàn khác. Sự hội nhập sâu rộng của Việt Nam vào chuỗi cung ứng của Hoa Kỳ, đặc biệt là trong lĩnh vực điện tử và sản xuất, tạo ra những lỗ hổng về mặt cấu trúc mà không thể dễ dàng khắc phục thông qua đa dạng hóa thương mại. Với khoảng 30% hàng xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ, bất kỳ sự gián đoạn nào đối với mối quan hệ này đều mang lại rủi ro kinh tế hệ thống. Sự phức tạp của việc tuân thủ các quy tắc trung chuyển làm tăng thêm chi phí và bất ổn, đặc biệt là trong bối cảnh hàng hóa có nguồn gốc Trung Quốc đang bị giám sát chặt chẽ.

Bài viết: https://vietnambusinessinsider.vn/b...6dc1409b6f78b205d6929009f47bd9eb7f7f1af5e3d96